په کندهار کې د نعمانیه مدرسې ۲۲ زده کوونکي مسموم شوي دي

د دغه سازمان ۳۰ کارپوهانو؛ په افغانستان کې د طالبانو له خوا ډله ییزه ځورونه او جنسیتي تبعیض د «بشریت ضد جرم» بللی او ویلي یې دي، چې د طالبانو کړنو د «جنسیتي اپارتاید» بحثونه اړین کړي دي.

د ملګرو ملتونو د کارپوهانو له خوا د دوشنبې په ورځ (د اسد ۲۳مه) په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې طالبان په افغانستان کې واک ته له رسېدو دوه کاله وروسته هم د ښځو او نجونو پر وړاندې بشپړ تبعیضي چلند کوي او له بشري حقونو څخه سرغړونو ته دوام ورکوي.

دغو کارپوهانو ویلي دي، چې د ښځو او نجونو پر وړاندې د طالبانو تبعیض د تېر کال په پرتله زیات شوی دی.

د ملګرو ملتونو لږ تر لږه ۳۰ نامتو کارپوهان، چې پکې د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو ځانګړی راپور ورکوونکی ریچارډ بېنېټ، په ملګرو ملتونو کې د بشري حقونو د مدافعانو ځانګړې راپور ورکوونکې مري لاولور، په ملګرو ملتونو کې د اقلیتونو په چارو کې ځانګړی راپور ورکوونکی او یو شمېر نور نوموتي کارپوهان شامل دي او یاده اعلامیه یې لاسلیک کړې ده.

د ښځو د مسالې تر څنګ؛ د دې اعلامیې لاسلیک کوونکو د طالبانو د هغو ژمنو یو لړلیک هم خپور کړی، چې دغې ډلې نه دي عملي کړي.

دوی لیکلي، چې د ټول شموله حکومت د جوړولو ژمنې نه دي عملي شوي، د پخوانیو دولتي کارکوونکو له بښنې سرغړونه کېږي، په زندانونو کې د شکنجې او ناوړه چلند د مخنیوي لارښوونې له پامه غورځول کېږي، اقلیتونه تر پښو لاندې کېږي او له تبعیض سره مخ کېږي.

دوی همدارنګه د قاضیانو، څارنوالانو، وکیلانو او په حقوقي نظام کې د شاملو کسانو پر امنیتي ګواښونو هم نیوکې وکړې.

په دغه اعلاميه کې ويل شوي، چې طالبان له انساني کرامت څخه د سرغړونې په څېر ظالمانه سزاګانې کاروي؛ لکه: سنګسار، په دورو وهل او تر دېوال لاندې کول، چې د بشري حقونو له نړۍوالو معيارونو سره په ټکر کې دي.

د راپور په پایله کې دغو کارپوهانو ویلي دي، چې دې ټولو کړنو دا په ډاګه کړې ده، چې د طالبانو د اصلاح فکر ناسم و.

تر دا مهاله طالبانو د دغه راپور په اړه څه نه دي ویلي.

د ایران د اوبو او انرژۍ وزارت مرستیال وزیر محمد جوانبخت نن دوشنبه (د زمري ۲۳مه) په یوې خبري غونډې کې خبریالانو ته وویل، چې د ډېپلوماتیکو هلو ځلو په پایله کې د دوی تخنیکي ټیم ته د کجکي بند د اوبو د اندازه کولو له سټیشن څخه د لیدنې اجازه ورکړل شوې وه.

هغه زیاته کړه: "په دغه سفر کې د ایران تخنیکي ټیم ولیدل چې اوبه د کجکي بند طرف ته روانې دي خو د ذخیرو د لیدو اجازه ورنه کړل شوه."

جوانبخت زیاتوي، چې د افغانستان او ایران تر منځ د اوبو د شوي تړون پر بنسټ باید افغانستان هر کال ۸۲۰ میلیونه متره مکعبه اوبه ایران ته ورپرېږدي خو په تېرو څو کلونو کې په دې اندازه اوبه ایران ته نه دي ورکول شوي.

نوموړی وايي؛ که څه هم ایران له اوبو څخه لیدنه کړې ده، “مګر موږ په دې لیدنې ډاډ نه شو حاصلولی، ځکه چې د روان کال په بېلابېلو میاشتو کې د بارانونو اندازه او د اوبو سطحه توپیر کوي”.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت مرستیال د کجکي بند څخه د لیدنې غوښتنه وکړه او ویې ویل، چې طالبانو د دوی تخنیکي ټیم ته اجازه ورنه کړه، چې د کجکي د اوبو ذخیرې وګوري.

هغه وايي، چې له سپوږمکۍ څخه اخیستي تصویرونه ښيي، چې په دغه بند کې په کافي اندازه اوبه ذخیره شوې دي.

بلخوا د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د یکشنبې په ورځ افغانستان ته د ایراني پلاوي د سفر په تایید ویلي وو، چې دغه پلاوي د دهراوود په نوم د اوبو اندازه کولو په وسیله کې د اوبو د وضعیت ارزونې سره په هلمند سیند کې د اوبو د کچې د کمېدو بهیر تایید کړی.

دوی ویلي، چې د وچکالۍ له امله د ایران د اوبو حق هغسې چې په کار و، نه دی ورکړل شوی.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت ویلي، چې د دهرادود د اوبو اندازه کولو په سیسټم کې د اوبو بهیر په یوه ثانیه کې له اوو متر مکعبه څخه کم و او د اوبو د بهیر وضعیت "حیرانوونکی" و.

طالبان ادعا کوي، چې د هلمند له اوبو څخه د ایراني پلاوي له ارزونې وروسته معلومه شوه، چې په دغه سیند کې د اوبو بهیر کم شوی او د دې سیند څنډې چې د ارغنداب، موسی کلا، ارغستان او ترنک ولسوالۍ په کې شاملې دي، هم په بشپړه توګه وچې شوې دي.

د کورمې ایجنسۍ د پولیسو مشر محمد عمران پاکستاني رسنیو ته یاده پېښه تایید کړې او ویلي یې دي، چې وسلوال له بریده وروسته په تېښته بریالي شوي دي.

نوموړی وايي، چې یاد برید د کورمې په مزرینې سیمه کې د ملېشې ځواک پر یوې امنیتي پوستې شوی دی.

تر اوسه د دغې پېښې مسوولیت چا پر غاړه نه دی اخیستی، خو له دې وړاندې په پښتونخوا کې د یو شمېر پېښو مسوولیت ټي ټي پي او د داعش – خراسان ډلو پر غاړه اخیستی و.

د یادونې وړ ده، چې کورمه ایجنسي د ټي ټي پي یو له مهمو مرکزونو څخه شمېرل کیږي، چې د پاکستان پوځ له خوا پکې څو ځله چاڼیز عملیات هم شوي دي.

د دغه وزارت ویاند محمد صادق عاکف د دوشنبې په ورځ «ملت ته د حساب ورکونې» په پروګرام کې وویل، چې تر دا مهاله نېږدې اته زره شکایتونه څېړل شوي دي.

نوموړی مني، چې د طالبانو په لیکو کې کم عمره ماشومان هم شته او په دغه برخه کې یې ۵۷۰ کم عمره ماشومان له خپلو لیکو څخه ویستي دي.

د عاکف په خبره، چې د طالبانو د امربالمعروف وزارت د دې ډلې د غړو پر وړاندې د شکایتونو د اوریدو مسوولیت لري.

د طالبانو د خوست د والي دفتر په یوه اعلامیه کې منلې ده، چې نن دوشنبه ( اسد ۲۳ مه ) د دغه ولایت په مرکز کې د (قاري ځدراڼ ) په نوم یو ځايي هوټل کې چادونه شوې ده.

که څه هم د طالبانو په اعلامیه کې ددې چادونې د څرنګوالي په اړه څه نه دي ویل شوي؛ خو ویلي یې دي، چې په چاودنه کې وزیرستاني کډوالو او د خوست اوسیدونکو ته مرګ ژوبله اوښتې ده.

د خوست د مرکز اوسیدونکو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د برید پرمهال په هوټل کې دننه د خلکو ګڼه کوڼه زیاته وه او له یوې غښتلې چاودنې وروسته د هوټل چت پرېوت او ځینې کسان ترې لاندې شول.

دوي زیاتوي؛ سمدستي سیمې ته د طالبانو وسلوال ورسېدل، سیمه یې کلابنده کړه او جسدونه یې ولایتي روغتون ته انتقال کړل.

د عامې روغتیا په روغتون کې یوې سرچینې وویل، چې د پېښې له سیمې ورته پنځه جسدونه او اته ټپیان ور وړل شوي دي.

خو عیني شاهدان وايي؛ مرګ ژوبله له دې هم لوړ ه ده.

له بريد څخه څو دقیقې وروسته پاکستاني سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې په خوست کې یې د یو هوايي برید په پایله کې پاکستاني طالبان وژلي دي.

دغه سرچینه زیاتوي؛ په یاد برید کې د تحریک طالبان پاکستان د حافظ ګل بهادر د ډلې څلور مهم قومندانان وژل شوي دي.

پاکستان تر اوسه په رسمي ډول د دغه برید د موخې په اړه څه نه دي ویلي.

له دې وړاندې د طالبانو دفاع وزیر ملایعقوب او د دې ډلې د بهرنیو چارو وزارت سیاسي مرستیال شېر محمد عباس ستانګزي ویلي وو، چې د افغانستان فضاء اشغال ده.

یادو طالب چارواکو پاکستان ته په اشارې زیاته کړې وه، چې دغه بریدونه د پاکستان له خاورې ترسره کیږي او دوی به یې پر وړاندې چپ پاتې نه شي.

د طالب چارواکو له تندو څرګندونو وروسته هم په کونړ ، پکتیکا او خوست ولایتونو د پاکستاني ځواکونو له خوا د بې پېلوټه الوتکو او راکټي بریدونه ترسره شول خو طالبان یې پر وړاندې خاموش پاتې شول.

څو اونۍ وړاندې پاکستاني چارواکو خبرداری ورکړی و، چې دوی به د پاکستان ضد وسلوال په افغانستان کې دننه په نښه کړي.

د خوست له ننني برېد څخه څو ساعتونه تېریږي خو تر اوسه کابل او کندهار کوم غبرګون نه دی ښودلی.