د جرمني لومړی وزیر: په اوکراین کې یو جرمن سرتیري هم نشته او نه به وي

د دوی په خبره، مسکو تل د خپلو پوځیانو مرګ ژوبله کمه ښيي او د کییف چارواکي هم خپلې رسمي شمېرې نه خپروي.

خو بیا هم دغو چارواکو له نوم پرته دې ورځپاڼې ته ویلي، په دغه جګړه کې د روسیې یو لک شل زره سرتېري وژل شوي او تر یو لک اویا زرو ټپیان دي.

د دوی په خبره، په دا مهال د اوکراین اویا زره سرتېري وژل شوي او له یو لک تر یو لک شلو زرو پورې ژوبل شوي دي.

د روان کال په لومړیو کې د جګړې لومړۍ کرښه کې پر روسي، ځواکونو د اوکراین د بریدونو پیلېدو سره مرګ ژوبله هم خورا لوړه شوې ده.

د اوکراین پوځ د پنچشنبې په ورځ د جګړې لومړۍ کرښه کې د یوه کلي د نیولو دعوه وکړه.

دا له نږدې یوې میاشتې راهیسې د اوکرایني ځواکونو لومړنی بری دی او ښيي چې له ځواکمن هوايي ملاتړ پرته له روسیې سره جګړه کې د دوی پرمختګ له ننګونو سره مخ دی.

دا جګړه د ۲۰۲۲ کال فبروري کې پیل شوې ده او تر یو نیم کال اوږدېدو وروسته یې لا هم د سوله ییز هواري کوم څرک نشته.

په ښکاره توګه د هرمان اندایا د استعفا لامل د هغه خراب روغتیایي وضعیت بلل شوی، خو د هغه د روغتیا په اړه نور جزئيات نه دي خپاره شوي.
د ماوي ښاروال ریچارد بېسن ویلي، چې د هغه استعفا سملاسي منل شوې او د هغه ځای ناستی به ډېر ژر وټاکل شي.

تر دې وړاندې دا نیوکه کېده، چې په ماوي کې د ۸۰ خطر زنګونو له ‌‌‌‌‌‌ډلې هیڅ یوه یې هم زنګ نه دی وهلی او د ښاغلي اندایا په مشرۍ یوه ویاند دا خبر هم تایید کړی و.

د هاوایي دغه چارواکی د چهارشنبې په ورځ د خبریالانو لخوا وپوښتل شو، چې د خطر د زنګ پر نه وهلو پښېمانه نه یاست؟ نوموړي په ځواب کې ویلي و، چې بخښنه نه غواړي، ځکه کېدای شوای د زنګ په غږولو سره «خلک په اور کې ولوېږي.»

دا په داسې حال کې ده، چې د امریکا د رسنیو د راپورونو له مخې إه ماوي ټاپو کې ۱۱۱ کسان وژل شوي او شاوخوا زر نور ورک شوي دي.

سیمه ییزو چارواکو ویلي، چې د زمري پر ۱۷مه د ماوي ټاپو په کلتوري او سوداګریز م‍‍رکز، لهاینا ښار کې اور ولګید، چې تر دې مهاله هره ورځ د لټون په عملیاتو کې زیات قربانیان موندل کېږي.

د هاوایي ایالت قوماندان جشوا ګرین ویلي، ښایي د مړو شمېره نوره هم لوړه شي.

د امریکا یوې فدرالي ادارې د جمعې په ورځ د ( د زمري ۲۷ مه ) اعلان وکړ، چې په هوایي کې د اور لګېدنې د قربانیانو کورنیو ته یې ۵،۶ میلیونه ډالره ورکړي دي.

همدارنګه د جاپان لومړي وزیر فومیو کشېدا د امریکا د مریلنډ ایالت په ډېوېډ کمپ کې د امریکا له ولسمشر جوبایډن او د سویلي کوریا له ولسمشر ویون سوک یول سره په ګډه غونده کې وویل، چې دوه میلیونه ډالره د هاوایي له قربانیانو سره مرسته کوي.

د دې خبري شبکې خبريال د امنيتي کارپوهانو په حواله ليکلي، د چين او د حقاني شبکې د مشرتابه ترمنځ د دغه تړون په لاسليکولو سره بيجينګ په افغانستان کې د خپل نفوذ د زياتولو په لور روان دى.

نیوز ۱۸ د امنیتي کارپوهانو په حواله لیکلي، په افغانستان کې د چینایي کمرو لګول به له بیجینګ سره مرسته وکړي چې د افغانستان وضعیت وڅاري او د خپلو هغو اتباعو ساتنه وکړي چې د افغانستان په پروژو کې کار کوي.

له بلې خوا، وروسته له هغه چې طالبانو پر افغانستان ولکه کړې، د چین حکومت اندېښمن دی چې دا ډله به د بیجینګ مخالفو بېلتونپالو ته پنا ور کړي.

د بیجینګ له نظره، په دغه هېواد کې اسلامي ډلو، لکه د ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ، چې په سینکیانګ کې یوه بېلتون غوښتونکې وسله واله ډله ده، د دې وړتیا لري چې په افغانستان کې د القاعده او داعش په څېر له سخت دریځو ډلو سره یو ځای شي او له هغه ځایه د چین ګټې له ګواښ سره مخ کړي.

راپور له طالبانو څخه د دې ډلو د ځپلو لپاره د چین غوښتنې ته په اشارې سره لیکلي چې طالبانو دا غوښتنه رد کړې او ویلي یې دي چې «دغه فعالان له ډېرې مودې راهیسې زموږ مېلمانه دي».

د دې اسنادو لومړنۍ بیاکتنې د ۲۰۲۱ میلادي کال له جولای تر سپتمبر پورې د وتلو بهیر ښیي.

په دې ۳۰۰ مخونو کې د ۲۰۲۱میلادي کال د جولای له نیمايي څخه تر سپټمبر میاشتې پورې هغه وخت دی چې امریکا په لومړي ځل د وتلو هڅې پیل کړې او د اګست په میاشت کې د طالبانو تر واکمنۍ وروسته یې دا هڅې چټکې کړې.

ویل کیږي په دې اسنادو کې تر ډېره پر دغو هڅو، په تېره بیا د هغو کسانو پر شمېر چې امریکا هره ورځ له افغانستان اېستل، تمرکز شوی دی.

د ډیلي میل په حواله، داسې ښکاري چې په اسنادو کې ډیر معلومات مخکې له مخکې خپاره شوي، خو چارواکي وايي، ممکن نوې خبرې پکې وي.

امریکايي رسنیو ویلي دي چې د امریکا د استازو جرګې د بهرنیو اړیکو د کمیټې مشر مایکل مکال د امریکا د بهرنیو چارو وزیر انتوني بلینکن سره په ټلیفوني خبرو کې له نوموړي سره د امریکایي ځواکونو د وتلو په تړاو د نورو اسنادو د ترلاسه کیدو په اړه معلومات شریک کړي دي.

ښاغلي مکال وویل: « زه د وزیر د دې ژمنې چې په راتلونکې کې به نور هم منظم اسناد چمتو کړي ستاینه کوم او هیله من یم چې خپلې ژمنې ته ریښتینی اوسي».

هغه د وخت اهمیت ته په اشارې سره وویل: «وخت خورا مهم دی او موږ باید پخوانیو امریکایي سرتېرو او د قربانیانو کورنیو ته ځواب ووایم».

خو ویل کېږي کمېټه په پام کې لري چې له وزارت څخه یو ځل بیا وغواړي چې له افغانستان څخه د امریکايي ځواکونو د وتلو په تړاو اته نور یادښتونه دغې کمېټې ته ولېږي.

د رویټرز په حواله، د امریکا د ولسي جرګې د بهرنیو چارو وزارت د هغه راپور پر بنسټ چې څه موده وړاندې خپور شو، د امریکا د ولسمشر جوبایډن ادارې له افغانستان څخه د ځواکونو د ایستلو لپاره سم پلان نه درلود او له افغانستان څخه د نامنظمه وتلو پر مهال یې د کابل د ژر سقوط وړاندوینه نه وه کړې.

د دغه راپور پر بنسټ، د «امنیت د خرابیدو» او له افغانستان څخه د امریکا د متحدینو د سملاسي وتلو د اړتیا په اړه له اخطارونو سره سره، بایډن ورته پاملرنه ونه کړه.

په دې وروستیو اونیو کې د مایکل مکال په مشرۍ جمهوريپالو د بایډن پر حکومت د دغه هېواد څخه پر بېړني وتلو نیوکې او څارنې زیاتې کړې دي.

دا په داسې حال کې ده چې له افغانستان څخه د امریکا د وتلو دوه کاله پوره شول، چې په ترڅ کې یې ۱۳ امریکايي پوځیان او لږ تر لږه ۱۷۰ افغانان وژل شوي دي.

ښاغلی مکال وايي، چې دا اسناد د وتلو د « ناوړه تېروتنو د بیاځلي مخنیوي» لپاره اړین دي.

د امریکا د بهرنیو چارو کمېټې د جولای په میاشت کې له افغانستان څخه د امریکا د وتلو د ناکامۍ په اړه یو ۸۷ مخیز راپور خپور کړ.

د دغې کمېټې په راپور کې د امریکا څو ستراتیژیکو ناکامیو ته په اشارې سره راغلي چې «په افغانستان کې د امریکا د پوځي ماموریت د پای ته رسولو په اړه د ټرمپ او بایډن پرېکړې د افغان حکومت د ثبات او امنیت لپاره جدي پایلې له ځان سره لرلې دي».

د افغان پناه غوښتونکو دغه کښتۍ د تېرې شنبې په ورځ (د زمري ۲۱مه) په مانش کانال کې ډوبه شوه.

د دې کښتۍ ۴۹ کسان چې ډېری یې افغانان دي د فرانسوي او برېتانیايي ځواکونو له لوري ژغورل شوي دي.

د بریتانیا اېل بي سي راډیو د پنجشنبې په ورځ (د زمري۲۶مه) راپور ورکړ چې له پېښې وروسته پلټونکو د انسان وژنې او غیر قانوني کډوالۍ په اړه پلټنې پیل کړې دي.

د پاریس د څارنوالۍ ویاند ویلي، ګومان کیږي چې نیول شوي عراقیان دې د انسان قاچاقبران اوسي.