د هند فضايي بېړۍ چاندریان-۳ د سپوږمۍ پر مخ کېناسته

امریکا مخکې له ډنمارک او هالنډ څخه اوکراین ته د F-16 جنګي الوتکو د استولو موافقه کړې وه.

ښاغلي زېلېنسکي د چهارشنبې په ورځ په کیف کې د فنلنډ له صدراعظم سره په یوه ګډه خبري غونډه کې وویل، چې ایف-۱۶ جنګي الوتکې د دغه هېواد د هوايي ځواک اړتیاوې پوره کولای شي.

هغه زیاته کړه چې فنلند خپلې F-18 جنګي الوتکې له پوځي سرویس څخه باسي؛ نو غوره به وي چې اوکراین ته یې ورکړي.

ایف اتلس((F-18یو ډول جیټ بم غورځونکې الوتکې دي، چې په ۱۹۷۰ لسیزه کې په امریکا کې جوړې شوې دي او د فنلنډ په ګډون یو شمېر اروپايي هېوادونو ته د بمونو یو شمېر ډولونو سره یو ځای ورکړل شوي دي.

فنلنډ تر اوسه اوکراین ته د F-18 جنګي الوتکو د سپارلو په اړه ځواب نه دی ورکړی.

وروسته له هغې، چې د یوناما او ګڼو نورو بشري حقونو ادارو له خوا په افغانستان کې د طالبانو له خوا د بشري حقونو ضد کړنې او د پخواني حکومت د امنیتي او دفاعي ځواکونو د وژنې او شکنجې په اړه راپورونه خپاره شول؛ د افغانستان د بشري حقونو په اړه د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنېټ ویلي، چې له طالبانو سره د نړۍوالې ټولنې د تعامل د پالیسۍ مهم ټکي د بشري حقونو د نقض په اړه حساب او کتاب دی.

نوموړي تېره ورځ د امریکا متحده ایالاتو د سولې انسټیټیوټ ته په خبرو کې ویلي، چې لا هم په افغانستان د بشري حقونو مدافعینو، مدني او سیاسي فعالانو نیونې او غېرقانوني وژنې او بې درکه کول موجود دي.

د بېنېټ په خبره؛ له هغه وخته چې طالبانو په افغانستان کې واک تر لاسه کړی؛ د بشري حقونو وضعیت خراب شوی، د ښځو او نجونو ټولنیز وضعیت د ناورین تر سرحده رسېدلی دی.

دی وايي، چې په افغانستان کې د اقلیتونو او ماشومانو وضعیت هم د ژورې اندېښنې وړ دی.

د افغانستان د بشري حقونو په اړه د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي افغانستان کې د بشري حقونو د نقض په اړه د اسنادو په ټولېدو هم ټینګار کړی او زیاتوي، دا د ټولو کارونو بنسټ دی: “ څو مسوولین باید حساب ته راکش کړل شي، چې د معافیت دود له منځه لاړ شي”.

د یادونې وړ ده، چې تېره ورځ یوناما اعلان وکړ، چې طالبانو د پخواني جمهوري نظام له ۸۰۰ زیات کارکوونکي، امنیتي او دفاعي ځواکونه نیول شوي، شکنجه شوي، ورک شوي او وژل شوي.

خو د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد یاد راپور رد کړی او ویلي یې دي، چې په افغانستان کې له بل هر وخته بشري حقونه خوندي دي.

دغه خبري اژانس د چهارشنبې په ورځ (د وږی لومړۍ نېټه) لیکلي، چې د هغه پرځای ویکتور افزلوف په موقت ډول ټاکل شوی دی.

سرګئي سوروویکین د ۲۰۱۷میلادي کال په اکتوبر میاشت کې د روسیې د هوايي او فضايي ځواکونو د مشر په توګه وټاکل شو.

هغه پر اوکراین د روسیې له برید وروسته، یو څه وخت لپاره د روسیي پوځیانو د یوې ډلې لپاره د جګړې قوماندان و.

د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین په ۲۰۲۱میلادي کال کې د ښاغلی سوروویکین رتبه جنرالۍ ته لوړه کړه، او په ۲۰۲۲ میلادي کال کې یې ورته د زړورتیا مډال ورکړ.

د خپرو شویو راپورونو له مخې؛ نوموړی د روسیې له دفاع وزارت سره د واګنر ډلې اړیکو درلودونکی کس و، خو د دغې ډلې له پاڅون وروسته نور په عام محضر کې نه دی لیدل شوی.

د ریانووستي خبري اژانس په حواله، سرګئي سوروویکین به په بل پوست کې په کار وګمارل شي، خو اوس هغه په ​​"رخصتۍ" کې دی.

هغه وویل، چې د نړۍوالو سوداګریزو راکړو - ورکړو څخه د ډالرو د لېرې کولو لپاره د دوی هڅې دوام لري.

د برېکس هېوادونو ۱۵مه سرمشريزه د سویلي افريقا په ژوهانسبورګ کې د برازيل، روسيې، هند، چين او سویلي افريقا د مشرانو په حضور کې جوړه شوه.

د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین، چې په اوکراین کې د جنګي جرمونو په تور د نړۍوالې محکمې له خوا تر څار لاندې دی، جنوبي افریقا ته سفر نه دی کړی او د ویډیويي کنفرانس له لارې یې وینا کړې ده.

یادې غونډې کې پوتین په یوې ثبت شوې وینا کې وویل، چې د برېکس په غړو هېوادونو کې پانګونه شپږ برابره زیاته شوې ده.

هغه وویل؛ د لویدیځ د یو اړخیز بندیزونو له امله د نړۍ اقتصاد ډېر زیانمن شوی دی.

پوتين د برېکس پرمختيايي بانک د ورته لويديځو بنسټونو لکه؛ نړۍوال بانک د بديل په توګه ياد کړ.

په دې غونډه کې پوتین د « مشارکت، برابرۍ، د یو بل ګټو ته د د رناوي» د اصولو پر بنسټ د همکارۍ یادونه وکړه او زیاته یې کړه، چې دا به د راتلونکي لپاره د دغو هېوادونو اساسي مسیر وي.

د برېکس ډلې اصلي غړي چې برازیل، روسیه، هند، چین او سویلي افریقا پکې شامل دي، د نړۍ له ۴۰٪څخه زیات نفوس په دغو هېوادونو کې ژوند کوي.

ویل کېږي، چې په دې غونډه کې د ایران په ګډون د څه باندې۲۰نورو هېوادونو پر غړیتوب هم خبرې شوې دي.

تر دې مخکې سویلي افریقا ویلي وو، چې د سعودي عربستان په ګډون ۴۰ هېوادونه غواړي چې د برېکس هېوادونو په ډلې کې شامل شي.

دغه وزارت له ایران څخه د افغانستان د وارداتو کچه شاوخوا ۵۰۶ میلیونه ډالره اټکل کړې ده.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت د معلوماتو پر بنسټ؛ د ایران او افغانستان ترمنځ د سوداګریزو توکو د تبادلې اندازه کال کې دوه میلیارد ډالرو ته هم رسېږي.

دغه وزارت ویلي؛ هڅه کوي چې دا اندازه په کال کې لس میلیارده ډالرو ته لوړه کړي.

په همدې حال کې د طالبانو د سوداګرۍ او پانګونې خونې مرستیال له ایرانه غوښتي، چې د افغانستان او ایران ترمنځ د سوداګرۍ د اسانتیاو رامنځته کولو په خاطر دې پر افغان سوداګرو ترجیحي تعرفې ولګوي.

له بلې خوا د ایران او افغانستان تر منځ د بهرنیو اسعارو د راکړې ورکړې د زیاتوالي په اړه؛ د تایباد قوماندان مهدي دونده اعلان وکړ، چې سږ کال افغانستان ته د ایران په صادراتو کې اته سلنه زیاتوالی راغلی دی.

ویل کیږي، چې افغانستان ته د ایران عمده صادرات خوراکي، نفتي او بېلابېل ساختماني توکي دي.

د طالبانو د سوداګرۍ او پانګونې خونه وايي؛ د افغانستان د پنبې او کانونو د صادراتو لپاره د ایران بازار مناسب دی.