ټرمپ نن د اتلانټا فولټون کانټي زندان ته ځي

دغه سازمان په افغانستان کې د بشري ناورین اصلي لامل اوږده جګړه، بې ثباتي، وچکالي او طبعي ناورینونه په ګوته کوي او وايي، چې ورځ تر بلې ګواښونه زیاتېدونکي دي.

ډبلیو ایچ او پر خپلې ویب پاڼه لیکلي، چې د ۲۰۲۱ کال په اګسټ کې د اړمنو خلکو شمېر ۱۸.۴ میلیونو خلکو ته رسېده؛ مګر د ۲۰۲۳ کال د اګسټ په میاشت کې دا شمېر ۲۸.۸ میلیونو ته لوړ شوی، چې دا بدلون د اندېښنې وړ دی.

دغه سازمان د خپلې بودیجې د کمښت خبرداری ورکوي او وايي؛ که چېرې بودیجه یې همداسې کمه پاتې شي لېرې نه ده، چې په افغانستان کې ۸۷۵ زره په خوارځواکۍ اخته ماشومان به لا له سختو ستونزو سره مخ شي.

ډبلیو ایچ او زیاتوي، چې دوی په روان کال کې نېږدې ۱۲۵ میلیونو ډالرو ته اړتیا لري، خو تر اوسه یې په کافي اندازه بودیجه نه ده تر لاسه کړې.

یاد نړۍوال سازمان تېره اونۍ هم له نړۍوالې ټولنې غوښتنه کړې وه چې په افغانستان کې دې د روغتیا د راتلونکي بحران د مخنیوي په موخه له افغانانو سره بشري مرستې زیاتې کړي.

د روغتیا د نړۍوال سازمان په خبره؛ که دوی ته بودیجه ونه رسي نو په افغانستان کې به ۸ میلیونه افغانان د بنسټیزو روغتیايي او ژوند ژغونې له خدماتو څخه بې برخې شي، ۴۵۰ زره ناروغان به د ټروما او ژوند ژغورنې مناسبو خدمتونو ته لاس رسی ونه لري او ۱.۶ میلیونه په عصبي او روحي ناروغیو اخته کسان به له رواني مشورو بې برخې شي.

د روغتیا نړیوال سازمان لوی ريیس ټیډروس ادهانوم بیا په افغانستان کې روان وضعیت ډېر خواشینونکی بللی او زیاته کړې یې ده، چې د امکاناتو د نه شتون له امله د ګڼو خلکو ژوند له ګواښ سره مخ دی.

ادهانوم په مرسته کوونکو غږ کوي، د افغانستان له خلکو سره دې بشري مرستې وشي، تر څو د دوی ژوند وژغورل شي.

د یادونې وړ ده، چې له دې وړاندې د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر اوچا هم په افغانستان کې د راتلونکي بشري ناورین په اړه خبرداری ورکړی و او زیاته کړې یې وه، چې د دغه هېواد له درېیو برخو څخه یې دوه برخې بشري مرستو ته اړتیا لري او که چېرې مرستې ونه شي ښايي یو لوی بشري ناورین رامنځته شي.

دا مهال برازیل، روسیه، هند، چین او سوېلي افریقا- د نړۍ اوڅارېدونکي یا نوي څرګندېدونکي اقتصادونه- د دې ټولنې غړي دي.

‍د سوېلي افریقا ولسمشر او د برېکس سرمشریزې کوربه سیریل رمافوسا د پنجشنبې په ورځ – د وږي ۲ـ د نویو کاندیدو غړو هېوادونو اعلانولو سره وویل:

«برېکس د یوې عادلانه نړۍ د جوړولو لپاره د خپلو هڅو یو نوی څپرکی پرانیستی، داسې نړۍ چې عادلانه، ټول شموله او سوکاله وي.»

نوي نوماند هېوادونه د راتلونکي کال د جنورۍ پر لومړۍ رسما د دې ټولنې غړي کېږی.

د سوېلي افریقا پر ولسمشر سربېره د هغه برازیلي سیال هم وویل، چې په راتلونکي کې نورو نویو غړو هېوادونو ته هم د برېکس دروازې پرانیستې دي.

د متحده عربي اماراتو مشر محمد بن زاید د برېکس د مشرانو د بلنې هرکلی کړی دی.

دا په ۲۰۱۰ کې له برېکس سره د سوېلي افریقا تر یو ځایېدو وروسته اول ځل د دې اقتصادي ټولنې پراختیا ده.

د برېکس اوسني غړي د نړۍ ۴۰ سلنه وګړي لري او ناخالص تولید یې هم د نړۍ ۲۰ سلنه برخه جوړوي.

له سوېلي افریقا پرته نور څلور غړي او بنسټګر هېوادونه یې د پراخوالي له مخې د نړۍ په اوو لومړنیو هېوادنو کې راځي.

د روسیې دولتي خبري اژانس ریانووستي؛ د پنجشنبې په ورځ (د وږی دویمه) د دغه هېواد د دفاع وزارت په حواله خبر ورکړ، چې د اوکراین څلور دیپوګان یې په بېلابېلو سیمو کې هم ویجاړ کړي دي.

د روسیې د دفاع وزارت ویلي، چې دوی خپل هدف ترلاسه کړی او ټول توغندي یې ټاکلي هدف ته رسولي دي.

مسکو وايي؛ په اوکراین کې د روسیې تر ولکې لاندې سیمو کې یې د کیف شپږ بریدونه هم شڼډ کړي دي.

د روسیې د بهرنیو چارو د وزارت ویاندې ماریا زاخارووا پرون (چهارشنبه د وږی لومړۍ) ویلي وو، چې د دغه هېواد پوځ به په مسکو کې د اوکراین د بې پیلوټه الوتکو د بریدونو ځواب ورکړي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند د چهارشنبې په ورځ هلمند سیند ته د ایراني پلاوي وروستی سفر له طالبانو سره د همکارۍ نښه وبلله.

ناصر کنعاني وايي: “موږ د تخنیکي پلاوي سفر د افغان لوري د ژمنو او د هیرمند سیند د مسالې په اړه د ۱۳۵۱ کال د تړون د یوې برخې د تطبیق په معنا ګڼو”.

د نوموړي په خبره، چې د تړون له مخې دا ډول لیدنې باید په منظم ډول په میاشت کې یو ځل ترسره شي.

له څو میاشتو مقاومت وروسته طالبانو د هلمند سیند له رود خانو څخه د لیدنې لپاره ایراني تخنیکي پلاوي ته اجازه ورکړې ده.

د ایران تخنیکي بورډ د دهراود د اوبو د اندازه کولو وسیلې له اندازه ګیرۍ وروسته ومنله، چې د اوبو جریان د پخوا په پرتله کم شوی، خو ایران بیا هم ټینګار کړی چې دوی ته باید اوبه ورکړل شي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر د چهارشنبه په ورځ وویل، چې دې ډلې د "ایرانیانو اندېښنې" حل کړې، مګر هغه روښانه نه کړه، چې ایا طالبانو هلمند سیند ته د ایراني تخنیکي پلاوي د میاشتینیو لیدنو غوښتنه منلې که نه.

په تېرو میاشتو کې د ایران د چارواکو او طالبانو ترمنځ لفظي شخړې د دواړو لورو ترمنځ په اړیکو کې د کړکیچ سبب شوه او په ورته وخت کې د دواړو لورو ترمنځ د یو لړ سرحدي وسله والو نښتو سبب هم شوې.

ای بي سي نیوز د روسیې فدرالي هوايي ترانسپورت ادارې په وینا لیکي، چې د چهار شنبې په ورځ د مسکو په شمال کې هغه الوتکه رالوېدلې، چې د مسافرینو په لېست کې یې د واګنر ډلې د مشر پریګوژین نوم هم شامل دی.

په پېښه کې لس تنه وژل شوي، خو تر اوسه څرګنده نه ده، چې پرېګوژین په رښتیا هم په الوتکه کې سپور و او که نه؟

یاده اداره وايي، چې اوس مهال د پېښې په اړه پلټنې روانې دي، چې معلومه کړي په دغه الوتکه کې د واګنر ډلې مشر و او که نه.

دغه اداره وايي: “د ایمبریر یوه الوتکه چې نن ماخوستن مهال را نسکوره شوې، د مسافرو په لېست کې یې یوګیني پریګوژین نوم او تخلص هم شامل دي."

په وژل شویو لسو کسانو کې درې د الوتکې د عملې غړي او اوه مسافر شامل دي. په الوتکه کې سپاره ټول کسان وژل شول.

واګنر ته یوې نېږدې ډلې په ټیلګرام کې ویلي، چې د دغې ډلې د مشر الوتکه له مسکو څخه سنت پترزبورګ ته پر لار وه، چې د یوه هوايي توغندیز برید پر وسیله سقوط شوې ده.

پریګوژین د خصوصي نیمه پوځي وسلوالې ډلې واګنر مشر دی، چې د جون په میاشت کې د روسیې د اردو پر وړاندې د لنډ مهال لپاره بغاوت وکړ او وروسته د مذاکراتو له لارې له بغاوته لاس پر سر شو.