د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ مرستیال: نړۍوالې موسسې د لوټ او غلا کولو لپاره راغلي

ښاغلي رییسي د سې شنبې په ورځ په تهران کې په یوې خبري غونډې کې یو ځل بیا د ایران او افغانستان ترمنځ د اوبو د تړون پر عملي کېدو ټینګار وکړ.

ښاغلي ابراهیم رییسي وویل، چې د ایران اسلامي جمهوریت له خپلو ګاونډیانو سره ښې اړیکې لري.

د ایران ولسمشر په ایران کې د اوبو د کمښت ستونزې ته په اشارې سره وویل؛ دغه هېواد له پخوا هم له خپلو ګاونډیانو سره د اوبو د مسالې په اړه موافقې لري، چې د ده په خبره دغه هېوادونه باید ټاکل شوې حقابه مراعات کړي.

ښاغلي رئیسي وویل: "په تېره بیا د افغانستان د سیستان او بلوچستان په شاوخوا سیمو کې د اوبو په اړه، په افغانستان کې زموږ د ځانګړي استازي کاظمي قومي او د هغه د همکارانو خبرې اترې د دې لامل شوې چې یو متخصص ټیم واستول شي".

هغه زیاتوي، چې طالبانو هم دغه پلاوی منلی چې څېړنه وکړي او وګوري چې ایا اوبه د سیستان او بلوچستان د اړتیاوو د پوره کولو لپاره کافي دي که نه.

د ایران ولسمشر وویل چې د دغه پلاوي راپور تعقیب او څېړل کېږي.

رییسي پخوانی خبرداری

د ثور په ۲۸ مه د ایران ولسمشر سیستان او بلوچستان ته د سفر په ترڅ کې د هلمند حقابې موضوع راپورته کړه او طالبانو ته یې په ګواښونکي غږ وویل: "زما خبرې جدي ونیسئ تر څو وروسته شکایت ونه کړئ".

ابراهیم رییسي د هغه سفر په ترڅ کې د طالبانو ته ګواښ وکړ او ویې ویل: "زه غواړم د افغانستان واکمنانو ته ووایم چې زما خبرې دې عادي نه ګڼي، جدي دې ونیسي".

هغه زیاته کړه: "زه د افغانستان چارواکو او واکمنانو ته اخطار ورکوم چې سمدستي د سیستان او بلوچستان د خلکو او سیمې حقابه ورکړي".

د ایران د ولسمشر دغه څرګندونې د طالبانو له غبرګون سره مخ شوې او د دې ډلې ویاند له تهران څخه غوښتي چې له پارونکو څرګندونو ډډه وکړي.

ذبیح الله مجاهد په یوه خبرپاڼه کې لیکلي چې ایراني چارواکي باید خپله غوښتنه په "مناسبو الفاظو" مطرح کړي.

افغانستان ته د تخنیکي ټیم سفر

د روانې میاشتې په نیمایي کې ایراني رسنیو اعلان وکړ، چې د اسلامي جمهوریت یو تخنیکي ټیم د هلمند سیند د اوبو د وضعیت د کتلو لپاره د کجکي بند څخه لیدنه وکړه.

د ایران د ولسمشر ځانګړي استازي حسن کاظمي قومي هلمند سیند ته د ایراني پلاوي سفر د ایران او طالبانو ترمنځ د باور او ښه ګاونډیتوب د رامنځته کولو لپاره د رغنده خبرو اترو د پیل لپاره یوه مثبته نښه وبلله.

ښاغلي قومي وویل: "د هغو کارپوهانو په وینا، چې د دهراوید د اوبو د اندازه کولو په مرکز کې یې د اوبو جریان لیدلی او اندازه کړې یې دي، د ۱۴۰۲ کال د اسد په میاشت کې د اوبو د جریان اندازه د عادي اوبو د میاشتني مقدار څخه کمه دی".

تر دې مخکې د ایران د بهرنیو چارو وزیر حسین امیرعبداللهیان د طالبانو د بهرنیو چارو له وزیر امیرخان متقي سره په ټیلیفوني خبرو کې ویلي وو، چې تهران افغانستان ته د ایران د تخنیکي پلاوي راپور څېړي.

د جرمونو نړۍوالې محکمې ښاغلی پوتین په جګړه ییزو جرمونو تورن کړی او د هغه د نیولو امر یې صادر کړی؛ هغه څه چې کرملین یې په کلکه ردوي.

رویټرز د سې شنبې په ورځ (دوږي اوومه) راپور ورکړ ، چې د جي ۲۰ سرمشریزې ته د روسیې د ولسمشر نشتوالی ښایي بهر ته د سفر پرمهال د هغه د نیول کېدو ویره وي.

ښاغلي پوتین په سویلي افریقا کې د برېکس په سرمشریزه کې هم د ویډیو کنفرانس له لارې خبرې وکړې.

په ورته وخت کې الجزیرې راپور ورکړی، چې د هند لومړي وزیر نرېندرا مودي د دوشنبې په ورځ له ښاغلي پوتین سره تلیفوني خبرې کړي او د جي ۲۰ په سرمشریزه کې د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف د ګډون په اړه "تفاهم" ته رسیدلي دي.

په دې ټیلیفوني خبرو کې ښاغلي پوتین د هند لومړي وزیر ته په سپوږمۍ کې د هند د بېړۍ د بریالۍ ښکته کېدو له امله مبارکي وویله.

په روانه میاشت کې هند او روسیې دواړه سپوږمۍ ته خپل څېړونکي واستول؛ مګر د روسیې سپوږمکۍ سپوږمۍ ته له رسېدو د مخه ولوېده، په داسې حال کې چې د هند څېړنیزه سپوږمکۍ د سپوږمۍ په سویل قطب کې ښکته شوه.

ایلوي فیلیون نن سې شنبه( د وږي ۷مه) پر خپلې ایکس(ټویټر) پاڼې لیکلي، چې دا مهال د افغانستان له نیمايي زیات اوسېدونکي بشري مرستو ته اړ دي.

دی زیاتوي، چې له هرو دوو افغانانو څخه یې یو روغتیايي خدماتو ته لاس رسی نه لري.

د فیلیون په خبره، چې په افغانستان کې ګڼ شمېر ماشومان په خوارځواکۍ اخته شوي او میلیونونه انسانان بشري مرستو ته اړتیا لري.

ایلوي فیلیون زیاتوي، چې دوی به د معلولینو د درملنې او توانمندۍ له مرکزو څخه خپل ملاتړ ته دوام ورکړي او هڅه به وکړي چې له افغان معلولیت لرونکو وګړو سره مرسته وکړي.

د سره صلیب د نړۍوالې کمېټې د رییس په خبره، چې د افغانستان خلک لا ډېرو بشري مرستو ته اړتیا لري او نړۍوال مرستندویه بنسټونه باید له افغانانو سره خپلو بشري مرستو ته دوام ورکړي.

په افغانستان کې د دې بنسټ دفتر د ایکس پر ټولنیزې شبکې(پخوانۍ ټویټر)لیکلي، چې د بودیجې د نشتوالي له امله د روغتیایي مرستو د وېش او د ژغورونکو لپاره د چټکې درملنې کمېدل په افغانستان کې د مېندو په مړینې په مستقیمه توګه اغېزه لري.

د روغتیا نړۍوال بنسټ په دې وروستیو کې په یوه راپور کې د افغانستان د روغتیايي سیستم د جدي اسیب پذیرۍ په اړه خبرداری ورکړی.

راپور د هغو جدي خطرونو د مخنیوي غوښتنه کړې، چې د خوړو د نه خوندیتوب، د ساري ناروغیو د خپرېدو او دوامدارې وچکالۍ له امله د میلیونونو خلکو ژوند ګواښي.

د روغتیا د نړۍوال سازمان د راپور له مخې؛ پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته په دې هېواد کې بشري مرستو ته د اړمنو کسانو شمېر له ۱۸،۴څخه ۲۸،۸ میلیونو ته لوړ شوی دی.

دغه بنست د افغانستان په ځپل شویو سیمو کې د مرستو او ملاتړ د زیاتولو پر بېړنۍ اړتیا ټینګار کوي.

د دغه بنسټ د شمېرو له مخې؛ د بودیجې د کمښت له امله د ۷،۵ میلیونه ماشومانو او ۳،۱ میلیون ښځو په ګډون ۱۴ میلیونه وګړي له روغتیايي مرستو بې برخې شوي دي.

تر دې مخکې د روغتیا په برخه کې یو شمېر مرستندویه بنسټونو د بودیجې د کموالي له امله د یو شمېر روغتیايي مرکزونو او روغتونونو د فعالیت د ځنډولو اعلان کړی و.

له دې سره؛ راپور پر نابرابرۍ ټینګار کوي چې د ۲۰۲۳ میلادي کال په لومړۍ نیمایي کې یوازې ۸.۴ میلیون خلکو مرستې ترلاسه کړي دي.

د تاجېکستان د بېړنیو پېښو کمېټه وايي، چې تر دا مهاله له کافرنهان سیند څخه شپږ جسدونه تر لاسه کړي، چې دوه یې ماشومان او څلور یې مېرمنې دي.

دوی زیاتوي، چې د پلټنې او ژغورنې ډلې په نورو ورکو شویو کسانو پسې لټه کوي او ښايي د مړو شمېره له دې هم پورته شي، تر دا مهاله په سیمه کې د پلټنې او ژغورنې عملیات روان دي.

دغه بارانونه د پلازمېنې دوشنبې په وحدت، تاجېک اباد، ورزوب او رودکي سیمو کې شوي، چې ګڼې کورنۍ یې بې کوره کړي دي، سړکونه او پلونه یې ویجاړ کړي دي.

تېره ورځ د تاجېکستان ولسمشر امام علي رحمان په یوې خبرپاڼې کې د ۱۳ کسانو د وژلو د خبر تر څنګ له بې ځایه شویو کورنیو سره د مرستې خبره کړې وه.

د یادونې وړ ده، چې په دې وروستیو کې موسمي بارانونو او سېلابونو د نړۍ په ګڼو هېوادونو کې مالي او ځاني زیانونه اړولي دي.