مایکل مکال د ۲۰۲۱ په اګسټ میاشت کې پر کابل هوايي ډګر د برید جزییات خپاره کړل

دوی د چهارشنبې په ورځ (د وږي۸ مه) په یوه تلویزیوني چینل کې راڅرګند شول او ویې ویل چې د ولسمشرۍ ټاکنې یې هم لغوه کړې دي.

دغو پوځي چارواکو دا خبر د انتخاباتو د پایلو له اعلانیدو یوازې څو شېبې وروسته اعلان کړ. د ګابن د انتخاباتو د کمېسیون د اعلان له مخې د دغه هېواد ولسمشر علي بونګو د درېیم ځل لپاره انتخابات ګټلي دي.

هغه قوماندانان چې د ګابن په ملي ټلویزیون کې راڅرګند شول ویې ویل، چې دوی د هېواد د ټولو امنیتي او پوځي ادارو په استازیتوب واک ترلاسه کړی دی.

همدا راز دوی اعلان وکړ، چې د هېواد پولې یې تر بلې خبرتیا پورې تړلي او دولتي بنسټونه یې منحل کړي دي.

په ګابن ۲۴ تلویزیون کې د دوی له څرګندونو وروسته د دې هېواد په پلازمینه لیبرویل ښار کې د ډزو غږونه اورېدل شوي دي.

د ګابن دولتي چارواکو تر اوسه د دغو څرګندونو په اړه څه نه دي ویلي.

د بښنې نړیوال سازمان د چارشنبې په ورځ په ټوېټ کې لیکلي: کومو کسانو چې دا غوښتنه لاسلیک کړې ده، د افغانستان له ولس سره ولاړ دي او د هغوی د ازاد او با عزته ژوند او برابرۍ د حق لپاره یې غږ پورته کړی دی.

په دې غوښتنه کې ویل شوي، طالبان نه یوازې د افغانانو د حقونو د ملاتړ په برخه کې پر خپلو ژمنو نه دي درېدلي، بلکې د تاوتریخوالي نوې دوره یې پیل کړې او په پوره بې غمۍ یې له بشري حقونو سرغړونې ته لاس اچولی دی.

د دې غوښتنې په متن کې د بشري حقونو د مهمو بنسټونو ړنګول، د بیان ازادۍ ځپل، له خپلو حقونو د نجونو او ښځو بې برخې کول، نیول، شکنجه او بې قانونه وژل له انساني حقونو د طالبانو سرغړونې بلل شوې دي.

د دې لیک لاسیکوونکو له طالبانو غوښتي چې غچ اخیستونکې وژنې او پر قومي او مذهبي لږکیو، نجونو او ښځو، جنس بدلو، د انساني حقونو پر مدافعانو، د مدني ټولنې پر غړو، قاضیانو، وکیلانو، د پخواني حکومت پر چارواکو، خبریالانو او نورو بریدونه سملاسي بند کړي.

دوی د ښوونځي او پوهنتون په ګډون د هر عمر نجونو او ښځو ته د زدکړو د پیلېدو غوښتنه کړې ده.

د بښنې نړیوال سازمان د غوښتنې لاسلیکوونکو له طالبانو غوښتي چې د انساني حقونو د نقض او جنګي جنایتونو د ارزولو او ځواب ویلو لپاره میکانیزمونه جوړ کړي.

طالبان په تېرو دوو کلونو کې په مختلفو برخو کې د بشري حقونو په خلاف ورزۍ تورن شوي دي.

نړیواله ټولنه د دوی د حکومت د په رسمیت نه پېژندلو یو مهم دلیل هم له انساني حقونو د دې ډلې سرغړونې بولي.

د کډوالو او ستنېدونکو چارو وزارت په خبره، دا دوه زره او ۶۵۲ تنه افغان مهاجر د وږي په۷ مه هېواد ته ستانه شول.

دا وزارت په ټوېټ کې زیاتوي، د هرات ولايت د اسلام کلا سرحدي چارواکو له دې ډلې ۵۶۹ تنه د مرستو لپاره د مهاجرت نړيوال سازمان ته ور پېژندلي او ور سره د خوراکي او غير خوراکي توکو مرستې وشوې.

د دې وزارت د مالوماتو له مخې تېره اسد میاشت کې د نیمروز له لارې ۵۶ زره ۸۳۸ له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.

د طالبانو په واکمنېدو پسې افغانستان او ایران ته د افغانانو مهاجرت ډېر شوی، خو وروستیو میاشتو کې له ایران د افغان کډوالو د ستنېدو یا اېستلو بهیر چټک شوی دی.

دغه سفارت د سه شنبې په ورځ (د وږي ۷ مه) په یوه ټوېټ کې لیکلي، چې له خپلو همکارانو سره په ګډه هڅه کوي، چې افغان نجونې د زده‌کړو په برخه کې خپله بشپړه وړتیا او ازادي ترلاسته کړي.

په دغه ټویټ کې راغلي، چې «برېتانیا به د یوه خوندي او سوکاله افغانستان لپاره ژمنه پاتې شي.»

د افغانستان لپاره د برېتانیې سفارت د طالبانو تر بیا واکمنۍ وروسته په دوحه کې فعالیت کوي.

په دغه راپور کې چې د سه شنبې په ورځ (د وږي په اوومه) خپور شوی راغلي، چې دغه جبهه د طالبانو سره د مقابلې لپاره د لویدیځ‌والو مرستو ته لېواله ده.

د ملي مقاومت د جبهې د بهرنیو اړیکو مشر علي ‌میثم نظري فاکس نیوز ته ویلي، د دغې جبهې ځواکونه توانیدلي چې له خپلو اصلي مورچلو هاخوا د هندوکش په درو او د افغانستان په نورو سیمو کې طالبان له ننګونو سره مخامخ کړي.

ښاغلي نظري وویل: «موږ په ختیځو ولایتونو لکه ننګرهار، لغمان او نورستان کې د خرپ او ترپ بریالي عملیات تر سره کړي؛ همدارنګه د افغانستان په شمالي او مرکزي سیمو کې. د هغې لامل دا دی چې د افغانستان خلک په تېرو دوو کالو کې پر دې پوهیدلي، چې وسله‌واله مبارزه د افغانستان د سولې او ټيکاو لپاره یوازينۍ لاره ده.»

په ۱۴۰۰ لمریز کال د زمري په ۲۴ مه کله چې کابل سقوط او طالبان یو ځلې بیا پر افغانستان واکمن شول، احمد مسعود د افغانستان د مقاومت ملي جبهې مشري په غاړه واخېسته.

په تېرو دوو کالو کې، دغې جبهې تل د طالبانو پر ضد د بریدونو راپورونه خپاره کړي دي؛ خو طالبانو د ملي مقاومت جبهې غړي «بغاوت کوونکي‌» بولي او په څو پېښو کې یې د دغې جبهې وتلي قوماندانان هم وژلي دي.

د منځني ختیځ د ټولنې یوه کارپوهه فاطمه امان فاکس نیوز ته ویلي، چې طالبان له ګڼو کورنیو ننګونو سره مخامخ دي او له دغې ‌‌‌‌‌‌ډلې ملي مقاومت جبهې ته د «پام وړ ګواښ» په توګه ګوري.

د مېرمن امان په خبره، په دغه جبهه کې یو شمېر نوموتې سیاسي څېرې فعاله حضور لري.

د افغانستان د جګړې د مطالعاتو په ټولنه کې څېړونکی پیتر ولیز وایي، د ملي مقاومت جبهې بریدونه په ۲۰۲۳ کال کې له ۲۰۲۲ کال پرتله کم شوي؛ خو د همدې کال په دوییمه نیمایي کې یو شمېر بریدونو ته په کتو دغه کچه زیاته شوې ده.

د هغه په خبره، کېدای شي دغه څه د ملي مقاومت د جبهې په تګ‌لارو کې د ادلون بدلون له امله وي.

اروپايي ټولنې او امریکا له دې وړاندې ویلي وو، چې د طالبانو پر وړاندې له وسله‌والې مبارزې ملاتړ نه کوي. له همدې امله له نړۍوالو څخه د مقاومت جبهې د مرستې پر له پسې غوښتنو تر اوسه کومه پایله نه‌ده ورکړې.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت یوه ویاند د امریکا په هغه دریځ چې په افغانستان کې به له وسله‌والې مبارزې ملاتړ نه کوي وویل: «افغانستان ۴۴ کاله په جګړه کې ښکېل دی. موږ نه غواړو، چې په افغانستان کې بیا د جګړې شاهدان واوسو. هماغسې چې له افغانانو مو اوریدلي، هغوی هم نور داسې څه نه غواړي.»

فاکس نیوز لیکلي دي، چې د اوکراین لپاره د مرستو راټولولو په برخه کې د ناټو او لویدیځ په همغږۍ د امریکا د ولسمشر جوبایډن د ادارې تمرکز ته په پام سره، داسې ښکاري، چې د امریکا حکومت په افغانستان کې د بیا ځلې جګړې لپاره لیوالتیا نه لري.

په راپور کې د طالبانو پر ضد له نورو ډلو سره په همغږۍ کې د ملي مقاومت جبهې پاتې راتلو او د نړۍوال ملاتړ نشتوالي ته په اشارې سره وايي، لږ هیله شته، چې دغه جبهه دې وکولای شي د طالبانو حکومت نسکور کړي.

په نارټ اېسټرن پوهنتون کې د ترهگریزو مطالعاتو استاد مکس ابراهمز وویل، چې په افغانستان کې د طالبانو د واکمنۍ پر وړاندې هیڅ کومه جدي ننګونه نه شته.

هغه وویل: «د ملي مقاومت د جبهې ستونزه د نړۍوال ملاتړ نشتوالی دی او د مقاومت لپاره دا ستونزمنه ده، چې له بهرني ملاتړ پرته جدي چټکتیا ولري.»

د بایډن حکومت له افغانستانه د امریکايي ځواکونو په وتلو سره خپل رول پای ته ورساوه او دغه تش په نامه ابدي جګړې ته یې پای ورکړ.

د نارټ ایسټرن په پوهنتون کې د ترهګرۍ د مطالعاتو د دغه پروفیسور په وینا، "په افغانستان کې د بایډن تر واک لاندې له هرې وسله‌والې ډلې د متحده ایالاتو ملاتړ ستونزمن دی.