په تېرې جولای میاشت کې پاکستان ته د افغانستان صادرات تر ۷۰ سلنې زیات کم شوي دي

یاد مرکز نن یکشنبه ( د وږي ۱۲مه) ویلي، چې طالبانو په پکتیا کې د اریانا نیوز خبریال حبیب الله سراب، په کونړ کې ازاد خبریال پرویز څرګند او په اروزګان کې د ملي تلویزون خبريال همدرد له زندانه خوشي کړل.

له دې وړاندې طالبانو پنځه نور خبریالان خوشې کړي وو، خو د هغوی د جرمونو په اړه یې څه نه وو ویلي.

د طالبانو استخباراتو یاد خبریالان په تېرې یوې میاشت کې په پرلپسې ډول نیولي، خو پر دوی د ورپورې تورونو او شکونو په اړه یې تر اوسه هم رسنیو ته څه نه دي ویلي.

بل خوا په روانه میاشت کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزیر خیرالله خیرخوا ویلي، چې په تېر یو کال کې د خبریالانو د نیولو او شکنجې هېڅ داسې کومه پېښه ورسره نه ده ثبت شوې.

تر دې وړاندې ملګرو ملتونو او د بې پولې خبریالانو ټولنې هم د خبرپاڼو په خپرولو سره د دغو خبریالانو پر نیونې اندېښنې ښودلې وې، او له طالبانو یې غوښتي وو، چې نیول شوي خبریالان دې بې له قید او شرطه خوشې کړي.

د بې پولې خبریالانو ټولنې دا هم ویلي و، چې د دغو خبریالانو نیونه د طالبانو د هغو څرګندونو خلاف ده، چې د بیان د ازادۍ په اړه یې کړې وې.

تر دې وړاندې هم دغه سازمان ویلي و، چې په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته په دغه هېواد کې د خبریالانو وضعیت د ژورې اندېښنې وړ دی

د یادونې وړ ده، چې لا هم د طالبانو د استخباراتو په زندانونو کې یو شمېر خبریالان او مدني فعالان زنداني دي؛ مګر تر اوسه یې طالبانو د جرم په اړه څه نه دي ویلي.

دغو ښځینه فعالانو د طالبانو تر کنټرول لاندې افغانستان کې د «جنیستي تبعیض» د په رسیمت پېژندلو غوښتنه کړې ده.

یادې اعتصاب کوونکې مېرمنې د دولسو ورځو لپاره د تېرې جمعې ورځ (د وږي ۱۰مه) راهیسې د جرمني په کولن ښار کې په یوه خېمه کې د اعتصاب په دود ناستې دي.

تمنا زریاب پریانۍ چې د دغو ښځینه لاریون کوونکو له ډلې څخه یوه ده، افغانستان انټرنشنل ته وویل؛ افغان مېرمنې په تېرو دوو کلونو کې د طالب جنګیالیو له خوا شکنجه شوي او د جنسیت له امله له بشري حقونو بې برخې شوې دي.

هغې زیاته کړه، چې په افغانستان کې "جنسي تبعیض" موجود دی او نړۍواله ټولنه په ځانګړې توګه جرمني باید په افغانستان کې د طالبانو جنسي تبعیض په رسمیت وپېژني.

اغلې پریاني همداراز ټینګار وکړ، چې د جرمني حکومت باید له طالبانو سره هر ډول تعامل څخه مخنیوی وکړي.

د مالي مرستو بندول او د طالب چارواکو د بهرنیو سفرونو بندول د دغو ښځو له نورو غوښتنو څخه دي.

تر اوسه د جرمني حکومت او د ملګرو ملتونو هېڅ یوه چارواکي په جرمني کې د دغو افغان مېرمنو د اعتصاب په اړه غبرګون نه دی ښودلی.

د یادونې وړ ده، چې په افغانستان کې د طالبانو له واک ته د رسېدو را وروسته دغې ډلې په افغانستان کې پر مېرمنو او نجونو زده کړې او کار بند کړ.

باختر خبري اژانس د یکشنبې په ورځ د وږي پر ۱۲ د حیرتان ګمرک د مشر موسا کلیم مجاهد زاده له قوله لیکلي: « ۱۰۷۴ صادراتي جوپې له افغانستانه ازبکستان او ۵۰ زره وارداتي جوپې له دغه هېواد افغانستان ته صادرې شوې دي.»

ازبکستان هم د نورو هېوادونو په څېر طالبان په رسمیت نه پېژني، خو پراخ اقتصادي روابط ور سره لري.

تېره اونۍ د ازبکستان ځانګړي استازي عصمت الله ایرګاشیف افغانستان ته په سفر کې له طالب چارواکو سره ولیدل.

تاجکستان هم پرون په بدخشان کې له افغانستان سره خپله سرحدي سوداګري او ټرانزېټ پیل کړ.

اول د کرونا او بیا په افغانستان کې د طالبانو په واکمنېدو پسې دا لارې او سوداګري بنده شوې وه.

د تاجکستان په بدخشان کې ځايي چارواکو ویلي، د دغه هېواد د ولسمشر امام علي رحمان په امر له افغانستان سره سرحدي سوداګري پیل او ټرانزیټي لارې پرانیستل شوې.

د طالبانو د بهرنیو چاور وزارت ویاند ضیا احمد تکل وايي، دا پلاوی به له طالبانو سره پر خپله قضايي همکاري وغږېږي.

نوموړي خپل اېکس کې کابل ته د دې پلاوي د سفر د نېټې په هکله څه نه دي ویلي.

کابل ته د دغه پلاوي د سفر خبر په داسې مهال دی چې په ایران کې د بل هر هېواد تر وګړو د افغان بندیانو شمېر ډېر دی.

د ایران اسلامي جمهوریت د بهرنیو چارو وزارت د کونسلي برخې عمومي رییس وايي، شاوخوا ۶ زره افغانان په ایران کې بندیان دي.

نوموړي پر دغو کسانو د لګېدلو تورونو په اړه څه نه دي ويلي.

په وروستیو اونیو کې طالبانو په ایران کې د لسګونو افغان بندیانو د خوشي کېدلو او افغانستان ته د ستنېدلو خبره کړې ده

د جماعت اسلامي په نوښت او د پاکستان د پرچون اتحادیو په همکارۍ پرون په دغه هېواد کې د برېښنا بېل د زیاتېدو او انفلاسیون له امله کاربندیز هم شوی و.

سراج الحق په لاهور کې خبري ناستې ته دا کاربندیز کامیاب وباله او زیاته یې کړه، چې پکاره ده حکومت د برېښنا بېل پخواني حالت ته کړي.

د هغه په خبره، دا د حکومت ملامتي ده چې برېښنا یې ګرانه اخیستې ده. نوموړي وویل، ګوند یې هیڅوک نه پرېږدي چې د چا د برېښنا مېټر لرې کړي.

په پاکستان کې پر برېښنا سربېره تېل او ډېزل هم ګران شوي او ور سره انفلاسیون ډېر شوی او د روپۍ ارزښت کم شوی دی.

دې څو لاملونو د خوراکتوکو بیې هم پورته کړې خلک یې له ستونزو سره مخ کړي دي.