نرېندرا مودي: ملګري ملتونه دې د روان دور پر لومړیتوبونو له سره فکر وکړي

د یونیسیف د افغانستان څانګې تېره ورځ پر خپلې اېکس (ټویټر) پاڼې لیکلي، چې دوی په افغانستان کې له ماشومانو سره په رواني برخه کې د هغوی ملاتړ کړی او دغه ملاتړ لا هم دوام لري.

دوی نور جزیات نه دي ورکړي؛ خو زیاته کړې یې ده، چې افغان ماشومان لا زیاتو مرستو او کومکونو ته اړتیا لري.

تېره میاشت د ملګرو ملتونو د ماشومانو دغې ملاتړې ادارې ویلي وو، چې لا هم میلیونونه ماشومان د خپلو کورنیو د ملاتړ لپاره درنو کارونو ته مجبوریږي او د کار په جریان کې پرې زور زیاتی کیږي.

د یادونې وړ ده، چې په افغانستان کې د خوړو نړۍوال پروګرام تېره ورځ ویلي، چې په دغه هېواد کې ډېری زده کوونکي د بې وزلۍ او اقتصادي کړکېچ له امله وږي ښوونځي ته ځي.

د ملګرو ملتونو اړوند د دغه سازمان له خوا د خپرې شوې ویډیو له مخې له ۱۰ کورنیو څخه ۹یې کافي خواړه نه لري.

د چين او امريکا تر منځ د اړيکو له څو مياشتو ترينګلتيا وروسته تمه کېده، چې شي جين پينګ به په نوي ډيلي کې د سپټمبر د نهمې او لسمې په سرمشريزه کې له ښاغلي بايډن سره وګوري.

په دې غونډه کې د ښاغلي بایډن ګډون تایید شوی دی.

د چین د بهرنیو چارو وزارت ویاند ماو نینګ په ډیلي کې د ولسمشر شي جین پینګ د نه شتون په اړه مستقیم له څه ویلو ډډه وکړه؛ خو ویې ویل چې د چین یو پلاوی به د لومړي وزیر لی کیانګ په مشرۍ د جي ۲۰په سرمشریزه کې ګډون وکړي.

د یکشنبې په ورځ (د وږي ۱۲مه) ښاغلي بایډن خپله ناامیدي څرګنده کړه، چې د هغه چینایي سیال به په ډیلي کې د جي ۲۰ په سرمشریزه کې ګډون ونه کړي.

تر دې مخکې اعلان شوی و، چې د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین چې پر اوکراین له پوځي برید وروسته یې له امریکا سره اړیکې سختې ترینګلې شوې، په ډیلي کې د جي ۲۰ په سرمشریزه کې به ګډون ونه کړي.

تمه کېده چې ښاغلی اردوغان به هڅه وکړي، چې پوتین قانع کړي چې د تور سمندر له لارې د اوکراین د غلو صادرولو موافقه وکړي.

دوه میاشتې وړاندې روسیې د اوکراین د غلو-دانو د صادراتو د دغه حیاتي قرارداد د تطبیق مخه ونیوله او له هغه وروسته یې د تور سمندرګي په سواحلو کې د اوکراین د غلو-دانو لوی ګودامونه او بندرونه په نښه کړل.

تر دې مخکې د کرملین ویاند دیمیتري پیسکوف ویلي وو، چې د روسیې او ترکیې د مشرانو ترمنځ په سوچي کې کېدونکې غونډه به د مسکو پر وخت ماسپېښین وشي.

د ښاغلي اردوغان د بهرنۍ تګلارې او امنیتي چارو سلاکار عاکف چغتای قلیچ د "خبر" خبري شبکې ته وویل: "موږ دلته اصلي رول لوبوو."

هغه زیاته کړه: "د اوسني وضعیت (د غلو- دانو تړون) به د دوشنبې په ورځ په سرمشریزه کې بحث وشي. موږ محتاط یو، خو هیله لرو چې بریا ته ورسېږو.”

تر دې مخکې ترکیې او ملګرو ملتونو د تور سمندرګي د تړون د لاسلیکولو لپاره د روسیې په هڅولو کې کلیدي رول لوبولی دی.

د یاد قرارداد پر بنسټ به اوکراین کولی شي خپلې غلې ټولې نړۍ ته صادر کړي. د اوکراین د غلو صادرات د نړۍ پر بازارونو د پام وړ اغیز لري.

په منځني ختیځ او افریقا کې یو زیات شمېر هېوادونه د اوکراین د غلو صادراتو ته اړتیا لري.

روسیه چې په تور سمندر کې د اوکراین د غلو د صادراتو اصلي لارې کنټرولوي؛ د اوکراین د غلو نړۍوالو غوښتنو ته پام نه دی کړی.

د برتانیې بنګور پوهنتون د برتانیې د فضایي ادارې رولز رایس او ناسا په همکارۍ د اړتیا وړ انرژي تولیدولو لپاره د اټومي سونګ حجرې ډیزاین کړي دي.

بي بي سي د چارواکو په حواله خبر ورکړی، چې په دې برخه کې ناسا پرېکړه کړې چې تر ۲۰۳۰ کال پورې د "آرټیمیس" پروګرام له لارې په سپوږمۍ کې یوه اډه جوړه کړي.

ساینس پوهان سپوږمۍ د یوې ارزښتمنې سیارې په توګه یادوي او زیاتوي چې ډېرې ارزښتانکې سرچینې لري او د مریخ او نورو سیارو د دروازې په توګه ترې باید استفاده وشي.

دغه دفتر د اړتیا وړ پیسو اندازه په ډاګه نه کړه، خو ټینګار یې وکړ چې د بودیجې نشتوالی جدي دی.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د بشردوستانه مرستو د همغږۍ دفتر د دوشنبې په ورځ (د وږي ۱۳مه) پر خپلې ایکس پاڼه لیکلي، چې د مالي سرچینو نشتوالی په دې معنا دی، چې یو میلیون ښځې او نجونې به د روغتیا ساتنې توکي تر لاسه نه کړي.

د دغه دفتر د شمېرو له مخې؛ په افغانستان کې به ۶،۳ میلیونه خلک پاکو اوبو ته لاس رسی ونه لري، ۴،۳ میلیونه خلک به پاکو تشنابونو ته لاسرسی ونه لري او ۳،۵ میلیونه به روغتیايي خدمتونو ته لاسرسی ونه لري.

دغه دفتر همداراز زیاته کړه، چې دوه میلیونه خلک به د څښاک پاکو اوبو، روغتیاساتنې او روغتیایی وسایلو ته د لاس رسي په برخه کې ملاتړ له لاسه ورکړی او نېږدې یو نیم ملیون ماشومان او شاوخوا یو میلیون معلولین به په دې برخه کې له جدي ننګونو سره مخ شی.

د ملګرو ملتونو دغه دفتر شاوخوا یوه میاشت وړاندې اعلان وکړ، چې په افغانستان کې بشري فعالیتونه د ۱،۳ میلیارد ډالرو له کمښت سره مخامخ دي.

د ملګرو ملتونو د اعلامیې له مخې؛ دغه سازمان د مالي سرچینو د کمښت له امله سږ کال د خپلو بشري مرستو تر پوښښ لاندې د خلکو شمېر له ۱۳ میلیونو کسانو څخه پنځو میلیونو ته راکم کړی دی.