په کابل کې د ترکیې سفیر:په استانبول کې له افغانستان سره د مرستندویه هېوادونو غونډه جوړیږي

رویټرز د ختیځې لیبیا د لومړي وزیر اسامه حماد په حواله ویلي، چې د د دانیل په نوم د مدیتراني طوفان او سختونو بارانونو له امله د دغه هېواد په بېلابېلو سیمو کې سیلابونه راوتلي دي.

راپور زیاتوي، چې په جبل الاحضر، المارج او درنا کې تر دې مهال د ښځو او ماشومانو په ګډون ۲۰۰۰ تنه مړه شوي دي، په راپور کې راغلي چې د ژغورنې ډلې لا هم د یو شمېر خلکو په ژغورلو بوختې دي.

د دغه سیلابونو له امله ګڼو ودانیو ته هم زیان اوښتی، ځینې یې په بشپړ ډول له منځه تللي او ځینې یې نیمه ویجاړې شوي دي.

په راپور کې ویل شوي، چې د لیبیا لومړي وزیر اسامه حماد هم د پېښې ځای ته سفر کړی او د قربانیانو له یو شمېر کورنیو سره یې هم لیدلي دي.

نوموړي ویلي، چې د درنا په ساحلي ښار کې زرګونه انسانان لا هم ورک دي.

بل خوا په درنا کې د سرې میاشتې یوه چارواکي ویلي، چې تر اوسه یې د ۱۵۰ کسانو مړینه ثبت کړې ده.

رویټرز زیاتوي، چې تر اوسه دوی نه دي توانېدلي چې د مرګ ژوبلې په اړه د ختیځې او لویدیځې لیبیا د حکومتي چارواکو متحد نظر تایید کړي.

یاد سیلابونه په لیبیا کې په وروستیو لسو کلونو کې بې ساري ګڼل شوي او ویل کیږي، چې د اوبو اندازه تر لس فوټو پورې پورته شوې ده.

ښاغلي بېنېټ د دوشنبې په ورځ (د وږي ۲۰ مه) د ملګرو ملتونو د بشري حقونو د شورا په ۵۴مه غونډه کې په خپله وینا کې وویل، ده له ګڼو افغانانو سره خبرې کړي او په لویه کې اکثرو یې د ټولګډونه حکومت د نه موجودیت اندېښنه څرګنده کړې ده.

نوموړی زیاتوي، د طالبانو د حکومت لویه برخه سړي جوړوي، چې اکثر یې پښتانه دي؛ نورو اقوامو او ښځو ته په حکومت کې د ګډون حق نه ورکوي.

خو طالبانو په بار- بار ویلي، چې د دوی حکومت ټولګډونه دی او د ټولو اقوامو استازي پکې شریک دي.

د بشري حقونو په برخه کې د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو دغه ځانګړی راپور ورکوونکي په افغانستان کې "د غښتلي تبعیض او د یوې لویې برخې د خلکو د محرومیت" په اړه اندېښنه څرګنده کړه.

د هغه په خبره، چې په افغانستان کې ښځې، مذهبي او قومي ډلې؛ لکه: تاجک، هزاره، ازبک او ترکمن هم غواړي چې په واک کې برخه واخلي.

د ملګرو ملتونو دغه جګپوړي چارواکي ټینګار وکړ، چې د توکمیزو ډلو استازي د طالبانو د توکم پالنې له کړنو هم شکایت کوي. هغه څه چې د حکومت په ټولو سکتورونو کې د زده کړو، کار او بشري مرستو په ګډون د طالبانو د "غیر عادلانه" چلند لامل کیږي.

نوموړی وايي، چې دا ډول غیر عادلانه چلند په ثبات هم مستقیم اغېز لري.

د طالبانو د بیا ځل واک ته له رسېدو وروسته؛ نړۍوالې ټولنې له طالبانو څخه د ټولګډونه حکومت د جوړېدو، پر ښځو او نجونو د بندیزونو د لرې کولو لپاره بار- بار غوښتنې وکړې، خو طالبانو بیا دا خپله داخلي مساله ګڼلې او ویلي یې دي، چې هېچا ته به د مداخلې حق ورنه کړي.

بلېنکن په داسې مهال یادې څرګندونې کوي، چې نن په امریکا کې د سپټمبر د ۱۱مې نېټې د پېښې ۲۲ کاله پوره شول او د دغې پېښې د یادونې په پار ګڼو امریکايي چارواکو او فعالانو خپل د غندنې نظرونه څرګند کړي دي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر له سي این این تلویزون سره په یوې مرکې کې ویلي، چې که څه هم د بایډن حکومت د متحده ایالاتو یوه ډېره اوږده جګړه پای ته رسولې؛ مګر بیا هم له افغانستانه د راوتلو د بهیر ټول اړخونه څېړي.

بلینکن زیاتوي: “موږ سم کار کړی، یوازې د ډاډ لپاره په ډېر دقیق ډول د وتلو د ټولې پروسې بېلابېل اړخونه ارزوو تر څو ډاډه شو”.

د نوموړي په خبره؛ چې د وتلو د بهیر ځکه ارزوي، تر څو ټول دخیل کسان د دې احساس وکړي چې د دوی د قربانیو پر وړاندې له عدالت څخه کار اخیستل شوی دی.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر دا خبرې په داسې مهال کوي، چې څه موده وړاندې د امریکا د استازو د جرګې د بهرنیو اړیکو د کمېټې د مشر په ګډون ګڼو استازو د بایډن پر ادارې نیوکې وکړې او د هغه یاده پرېکړه یې غندلې ده.

ټاکل شوې ده، چې نن به په امریکا کې امریکايي چارواکي په بېلابېلو غونډو کې د یادې پېښې یاد غونډې وکړي.

د سپټمبر د ۱۱مې د پېښې په مناسبت به د امریکا ولسمشر جوبایډن به په الاسکا کې یوې غونډې ته وینا کوي؛ په دې غونډه کې به د مرستندویه ادارو د غړو په ګډون سرتېري او د قربانیانو کورنۍ شاملې وي.

ویل کیږي چې په دې غونډه کې به له ولسمشر بایډن سره د هغه مېرمن جېل بایډن او د دفاع وزیر لوېډ اسټن هم ګډون کوي.

په ورته وخت کې به د امریکا د ولسمشر مرستیاله کماله هرېس په پېنسلوانیا کې د دغې پېښې د دوه ویشتمې کلیزې په مناسبت په جوړه شوې غونډه کې ګډون کوي.

دغه غونډه د پېنسلوانیا په هغه سیمه کې جوړیږي، چېرې چې د سپټمبر د ۱۱مې د پېښې درېیمه الوتکه لوېدلې وه.

د سپټمبر د ۱۱مې نېټې له خونړۍ پېښې وروسته؛ امریکا له طالبانو وغوښتل چې د القاعدې مشر اسامه بن لادین ور ورسپاري، خو د طالبانو مشر ملا محمد عمر یې له ورکړې انکار وکړ، چې له امله یې د امریکا په مشرۍ ناټو پر افغانستان برید وکړ او د طالبانو واکمني یې ړنګه کړه.

په ټولنیزو شبکو کې ګڼو امریکايي فعالانو د دغې ورځې یادونه کړې او دغه ورځ یې د امریکا لپاره یوه توره ورځ یاده کړې ده.

رویټرز خبري اژانس د مړو شمېر 2,497 او د ټپیانو شمېر 2,476 ښودلې ده.

د هسپانیا، برتانیې او قطر څخه د ژغورنې ډلې زلزله ځپلو سیمو ته تللي، چې تر خاورو لاندې د بندو کسانو لټون وکړي.

د مراکش څخه د راپورونو له مخې؛ د دې زلزلې له امله د ویجاړولو اندازه خورا پراخه ده.

مراکش د جمعې په ورځ د ۶،۸ درجې زلزلې ولړزاوه؛ دا په تېرو شپږو لسیزو کې په دې هېواد کې تر ټولو خونړۍ زلزله ده.

بې کوره خلک په پرله پسې درېیمه شپه بې سرپناه پراته وو، او ډېری هغه کسان چې خپل کورونه یې له لاسه ورکړي په بهر کې پاتې شول.

یو شمېر هېوادونو له دې پېښې وروسته له مراکش سره د مرستې لپاره خپل چمتووالی اعلان کړی.