معترضو افغان مېرمنو له ملګرو ملتونو غوښتي، چې د مدني فعالې ندا پرواني د نیونې بهیر دې تعقیب کړي او د طالبانو له منګولو دې وژغوري. طالب جنګیالیو د «د افغانو مېرمنو د خپلواکۍ غورځنګ» غړې او د هغې مېړه او ماشوم د سنبلې په ۲۸ مه د کابل په خیرخانه سیمه کې ونیول.
د معترضو افغان مېرمنو غورځنګ د دوشنبې په ورځ (د تلې په درېیمه) په یوه اعلامیه کې وویل، چې که څه هم د ندا پرواني له نیول کېدو شپږ ورځې تېرې شوې دي؛ خو تر اوسه د هغې په اړه هېڅ خبر نه شته.
په اعلاميه کې د دغې مدني فعالې د نيولو پر وړاندې د نړۍوالو سازمانونو پر "دردونکې چوپتيا" نيوکه شوې ده.
په کابل کې سرچینو د سې شنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې طالب جنګیالیو لومړی د مېرمن پرواني مېړه ارش پرواني ونیوه او بیا یې ندا پرواني او د هغې ماشوم په خیرخانه کې له خپل کور څخه یوړل.
طالب چارواکو د دغه مدني فعال د نيول کېدو په اړه څه نه دي ويلي.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویلي، چې دغه ډله پلان لري چې په کابل او د افغانستان په نورو ښارونو کې د څارنې او امنیتي کمرو یوه شبکه جوړه کړي. د دغه وزارت یوه ویاند ویلي دي، چې دغه ډله د هغه پلان د پراختیا په لټه کې ده، چې امریکا له افغانستان څخه تر وتلو مخکې ترتیب کړی و.
رویټرز خبري اژانس د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د یوه ویاند عبدالمتین قانع له قوله ویلي، چې دغې ډلې د یاد پلان د عملي کولو لپاره له چینايي کمپنۍ "هواوي" سره د همکارۍ په اړه خبرې کړې دي.
دا چې د څارنې کمرو نصبولو او کارولو لپاره طالبانو د متحده ایالاتو پلان ته څنګه لاسرسی موندلی دی، په راپور کې یې جزییات نه دي ورکړل شوي.
د څار کمرو کارولو څخه د طالبانو هدف د "امنیت تامین" او د داعش په څېر د وسله والو ډلو د بریدونو مخه نیول دي.
خو کتونکي د طالبانو د سختو مالي ستونزو له امله د دغه پلان د عملي کولو لپاره د دغې ډلې وړتیا تر پوښتنې لاندې راولي.
د بشري حقونو فعالان هم اندېښمن دي، چې دا وسایل به په افغانستان کې د مخالفینو د ځپلو لپاره وکارول شي.
قانع دا هم وویل، چې دا پلان د طالبانو د نوې امنیتي ستراتیژۍ برخه ده او بشپړ تطبیق به یې څلور کاله وخت ونیسي.
هغه اعلان وکړ، چې طالبان اوس د کابل په امنیتي نقشه کار کوي.
قانع زیاته کړه چې دا ډله اوس مهال د کابل دوه نقشې لري، چې یوه یې د امریکا او بله یې د ترکیې له خوا طرحه شوې ده.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویاند څرګنده نه کړه، چې د کابل لپاره د ترکیې لخوا طرحه شوې امنیتي نقشه به کله او څنګه چمتو شي.
په ورته وخت کې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت اعلان کړی، چې واشنګټن له طالبانو سره د امنیتي ګواښونو په مقابل کې د همکارۍ اراده نه لري او دا چې د افغانستان امنیت د دغې ډلې په غاړه دی.
د ترکیې د حکومت یوه ویاند د انقرې او طالبانو ترمنځ د امنیتي همکارۍ په اړه د رویټرز پوښتنې ته ځواب ونه وایه.
بلومبرګ نیوز په تېر اګسټ کې راپور ورکړ، چې طالبان او هواوې د څارنې کمرې نصبولو او کارولو په برخه کې د همکارۍ لپاره "لفظي موافقې" ته رسیدلي خو هواوې دا خبر رد کړ.
تر دې مخکې هم په ایران کې د امنیتي کمرو کارولو د مدني او بشري حقونو د فعالانو ترمنځ جدي اندېښنې راپورته کړې وې.
په راپورونو کې دا هم ویل شوي وو، چې چین دغه ټیکنالوژي د ایران اسلامي جمهوریت ته ورکړې ده.
چین د خپلو اتباعو پر وړاندې د څارنې د ټیکنالوژۍ د تولید او کارولو په نوم بدنام دی.
د پولیو ضد واکسین کمپاین د دوشنبې په ورځ (د تلې درېیمه) د افغانستان په بېلابېلو سیمو کې پیل شو. په افغانستان کې د پولیو واکسین د تطبیق ادارې له "پولیو پرته افغانستان" تر سرلیک لاندې پر اېکس (ټوېټر) یو کمپاین پیل کړی او پر خلکو یې غږ کړی، چې له دوی سره همغاړي شي.
د دې پاڼې مسوولینو اعلان وکړ ،چې افغانان کولای شي په دې اړه د نورو معلوماتو د ترلاسه کولو لپاره ۱۴۱ شمېرې ته وړیا زنګ ووهي.
په همدې حال کې د طالبانو د عامې روغتیا وزارت د دوشنبې په ورځ اعلان وکړ، چې د خلکو د روغتیايي پوښتنو او اندېښنو، په ځانګړې توګه د ماشومانو د ګوزڼ واکسین په اړه د ځواب ویلو لپاره یې د ټیلیفوني مرکز فعال کړی دی.
افغانستان او پاکستان د نړۍ هغه دوه هېوادونه دي چې تر اوسه د پولیو په له منځه وړلو کې نه دي بریالي شوي.
تر دې مخکې په افغانستان کې د پولیو پر وړاندې د مبارزې چارواکو خبرداری ورکړی و، چې دغه ناروغي په یاد هېواد کې په چټکۍ سره مخ په زیاتېدو ده.
دوی وايي، د روان کال له پیله تر اوسه په ننګرهار ولایت کې د پولیو پنځه مثبتې پېښې ثبت شوې دي.
سره له دې چې پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ د دوو کلونو په تېرېدو سره، افغانان له بیوزلۍ، وزګارتیا، ناسم امنیتي وضعیت او ورځ تر بلې د بې کوره کېدو له زیاتېدو سرټکوي، خو طالبان او ځیني هیوادونه هڅه کوي د افغانستان دغه ناوړه تصویر پټ وساتي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت وایي، هغه څه چې د افغانستان په اړه په رسنیو کې خپریږي له حقیقته لرې دي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت سرپرست مولوي امیر خانه متقي د اتریش د ازادۍ ګوند له غړو سره په لېدنه کې زیاته کړه چې، په افغانستان کې اوسنی حالت«کوم څه چې په رسنیو کې خپریږي له اوسني حالت سره توپير لري.»
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د ویاند مرستیال حافظ ضیاء احمد په اېکس ټولنیزه شبکه کې لیکلي چې متقي خوښي څرګنده کړه چې د اتریش د ازادۍ ګوند غړي «د افغانستان وضعیت له نېږدې ګوري.»
د ضياء احمد په وينا، متقي د اتريش د ازادۍ ګوند له غړو سره په ويانا کې د هېوادوالو د ستونزو د حل لپاره د کونسلګرۍ د خدمتونو د وړاندې کولو او د نورو اسانتياوو د رامنځته کولو په اړه هم خبرې کړې دي.
د نوموړي په خبره، د اتریش د ازادۍ ګوند غړو «د افغانستان حالت تر هغه څه ښه لوستلی چې کابل ته یې تر سفر مخکې له رسنیو اوریدلي و.»
د ضيا احمد په وينا، د اتريش د ازادۍ ګوند غړي یوهانس وويل: «زه خواشينی يم چې د افغانستان مرکزي حکومت (طالبانو) چې هر اړخيز امنيت يې ټینګ کړی او په افغانستان کې يې د څلورو لسيزو ګډوډي ته د پای ټکی کېښود. تر اوسه په رسمیت نه دی پیژندل شوی.»
د اتريش د ازادۍ ګوند د غړو دغه خبرې په خواله رسنیو کې د یو شمېر هیوادوالو له پراخ غبرګون سره مخ شوې او دوی وایي چې افغانستان د افغانانو پر ځای، بهرنیانو ته په امن ځای بدل شوی دی.
د افغاني سرې میاشتې لپاره د طالبانو مشر مطیع الحق خالص په شپږ ورځني سفر سویس ته تللی. طالبان وايي چې مولوي مطیع الحق خالص په جنیوا کې د سرې میاشتې د نړیوال سازمان د غړو په غونډه کې ګډون کوي.
د طالبانو تر واک لاندې د افغاني سرې میاشتې ټولنې د دوشنې په ورځ د (د تلې ۳مه) په یوه خبرپاڼه کې لیکلي: «په راتلونکې غونډه کې به په نړیواله کچه د بشري مرستو د مالي بحران پر ستونزو او د هغې د حل په اړه بحث او خبرې وشي.»
ویل کیږي چې د افغانستان د سرې میاشتې په مشرۍ د طالبانو ټاکل شوی پلاوی په جینوا ښار کې د یادو هېوادونو د خیریه موسسو له استازو سره لېدنه کوي.
د افغاني سرې میاشتې ټولنه، چې د طالبانو تر واک لاندې ده، په وار وار له نړیوالې ټولنې د مالي مرستو غوښتنه کړې ده.
مطیع الحق خالص تېره میاشت د چهار شنبې په ورځ (وږي ۱۵مه) اعلان وکړ چې دوی د ناروغانو په ځانګړې توګه په زړه سوريو ماشومانو لپاره کافي بودیجه نه لري.
دغه طالب چارواکي ومنله چې د افغاني سرې میاشتې ټولنه یوازې د ناروغانو لپاره اړین خدمات نه شي وړاندې کولای.
وروسته له هغه چې طالبان په افغانستان کې واک ته ورسېدل او بیا یې د ښځو پر کار کولو بندیز ولګاوه، افغانستان د کاري ځواک، طبي وسایلو او پرمختللې ټکنالوژۍ له کمښت سره مخ دي.
د سرې میاشتې ټولنې، چې د طالبانو تر واک لاندې ده، د وږي په میاشت کې خبر ورکړ، چې څه باندې ۱۲ زره په زړه سوري ماشومان درملنې ته په تمه دي.
د طالبانو د زندانونو چارو د سمون ادارې مشر وايي، د یوناما راپور د دوی په اړه ناسم دی، په زندانونو کې له بندیانو سره سم چلند کيږي. تېره اونۍ یوناما راپور خپور کړی و چې د طالبانو په زندانونو کې د ربړونې پیښې تر حد اوښتې دي.
خو دې تېرې چهارشنبې په ورځ یوناما د افغانستان د زندانونو په اړه په یوه راپور کې ویلي وه، چې طالبان بندیان د بریښنا شارټونو، د ساه بندلو او وهلو ربړوي.
د طالبانو مسولان وايي، په افغانستان کې يې په زندانونو کې د بندیانو لپاره اسانتیاوي رامنځته کړې دي.
د طالبانو د زندانو چارو د سمون ادارې له ادرسه رسنیو ته په لیږل شویو ویډیويي پیغامونو کې یادې ادارې د یوناما د تیرې اونۍ راپور ته غبرګون ښودلی دی.
د طالبانو د زندانونو چارو د سمون ادارې سرپرست مشر محمد یوسف مستري ویلي: « د یوناما راپور په کلکه ردوم، زموږ په زندانونو کې له بندیانو سره هیڅ ظلم نه دی شوی، موږ هیڅ بندي ته وهل او شکنجه نه ده ورکړي.»
نوموړی وايي د افغانستان په ټولو زندانونو کې يي د بندیانو لپاره اسانتیاوي رامنځته کړي دي.
همدارنګه د طالبانو د زندانو د چارو سمون د مشر له پیغام سره د یو شمېر بندیانو پیغام مو رسنیو ته لیږل شوي چې د شنوونکو په خبره هغوی اړ شوي بیا ترې مرکه اخیستل شوې.
په دغه پیغامونو کې د بندیانو له نوم پرته د هغوی نور معلومات نه دې ورکړل شوي، خو بندیان په خپلو پیغامونو کې د څرخې پله په زندان کې د اسانتیاوو په اړه ژغیږي.
تیره اونۍ د چهارشنبې په ورځ د (وږي ۲۹مه) یوناما د افغانستان د زندانونو په اړه یو راپور خپرو کړ، او په یاد راپور کې يې ویلي، طالبانو د اعتراف اخیستلو لپاره له بندیانو سره د «برقی شارټونو، ساه بندولو، فشار او ګواښونو، په زور د اوبو څښلو، فزیکي وهلو او سختو دردونکو ربړونو» څخه کار اخیستی.
یوناما د طالبانو له چارواکو غوښتي چې د یوه ځواکمن قانوني چوکاټ د رامنځته کولو لپاره ګامونه پورته کړي او د "له اغېزمنې قضايي څارنې پرته د خپلسرو نیونو" د زیاتوالي مخه دې ونیسي.