لانا ذکي: په افغانستان کې له ۸۰ زرو زیاتې نجونې جبري واده ته مجبورې شوې دي

دا سپوږمکۍ د قاصد په نوم سپوږمکۍ توغوونکي سره په درې پړاوونکو کې تر مدار ورسېده.

پر ۲۰۲۲ کال هم نور دوه سپوږمکۍ همدې سپوږمکۍ توغوونکي سره توغول شوې وه.

دا د ایران دریمه سپوږمکۍ ده چې تشیال ته یې توغوي.

د امریکا پوځ وايي، همدا اوږد واټنه بالستیک ټیکنالوجي چې په مدار کې د سپوږمکیو د ځای پر ځای کولو لپاره کارېږي، تهران ته د اټومي کوپړۍ لرونکو په ګډون د اوږد واټن ویشتونکي وسلې د توغولو چانس ور کوي.

تهران د واشنګټن دا ادعا ردوي چې ګویا په دا ډول هڅو سره د بالستیک توغندیو پرمختیا تعقیبوي او زیاتوي چې اټومي وسلې نه جوړوي.

احمد وحیدي د چهارشنبې په ورځ (د تلې ۵ مه) خبریالانو ته وویل، چې په دې شمېرو کې رسمي او غیر رسمي کډوال شامل دي او د ایران د کورنیو چارو وزارت د دغو کډوالو د تنظیم په برخه کې کار کوي.

د ایراني رسنیو د راپورونو له مخې؛ د ایران د اسلامي جمهوریت د کورنیو چارو وزیر د افغان کډوالو د شمېر په اړه ځینې احصایې ناسمې او پروپاګند وبللې.

وروسته له هغه چې طالبانو پر افغانستان واک تر لاسه کړ، ډېری افغانان د غربي هېوادونو په ګډون پاکستان او ايران ته کډه شول.

په تېرو دوو کلونو کې د ایراني او پاکستاني پولیسو له خوا د کډوالو د ځورولو ګڼ راپورونه خپاره شوي دي. ایران په وروستیو میاشتو کې زرګونه افغان کډوال په زوره له خپلې خاورې ویستي دي.

د راپورونو له مخې په ایران کې افغان کډوال له ګڼو ستونزو سره مخ دي. له دغو موضوعاتو څخه یو هم د افغان مهاجرو ماشومانو تعلیم دی.

د طالبانو د لوړو زده کړو وزارت د چهارشنبې په ورځ (د تلې ۵مه) بدخشان ته د ښاغلي ندیم د سفر خبر ورکړ او زیاته یې کړه، چې نوموړي د دغه ولایت د پوهنتون استادانو او دیني عالمانو ته وینا وکړه.

هغه په ​​بدخشان کې وویل، چې « د امنیت تامینول، د قبایلي حکومتونو ختمول او د شریعت پلي کول د طالبانو د مکلفیتونو برخه وه» چې سر ته ورسېده او اوس «د طالبانو اطاعت او له دښمن سره په فکري مبارزه کې برخه اخیستل ستاسو له دندو څخه دي».

وروسته له هغه چې ښاغلی ندیم د طالبانو د لوړو زده کړو سرپرست وزیر وګومارل شو، په پوهنتونونو کې د نجونو پر زده کړو بندیز لګېدلی دی.

نړۍوالې ټولنې پر دې ډلې فشار راوړی، چې د نجونو پر زده کړو بندیز لېرې کړي؛ خو دې ډلې تر اوسه دغو غوښتنو ته ځواب نه دی ویلی.

ښاغلي ندیم د خپلو خبرو په یوه بله برخه کې وویل، چې د طالبانو د لوړو زده کړو وزارت تېر کال د څه باندې ۷۰څانګو نصاب ارزولی دی.

هغه زياته کړه، چې د پوهنتونونو د استادانو د ظرفيت د لوړولو لپاره يې ځانګړې بوديجه په نظر کې نیولې ده.

طالبان د ښځو د تعلیم او کار په اړه د نړۍوالې ټولنې غوښتنې د لویدیځو ارزښتونو یوه برخه ګڼي چې غواړي پر طالبانو یې تحمیل کړي.

طالب چارواکو تل هڅه کړې، چې خپلې پرېکړې د «اسلامیت او افغانیت» په نوم تعبیر کړي او د نړۍوالې ټولنې غوښتنې په خپلو چارو کې د لاسوهنې په توګه تعبیروي.

د نوموړي په خبره، په مکه معظمه کې هم چې څومره جیب کټي( جیب وهونکي یا کیسه بور) نیول کېږي ډېری یې پاکستانیان وي.

ښاغلي خانزاده په خبره، ډېری پاکستاني سوالګر د عمرې په ویزې سعودي ته ځي.

هغه زیاته کړه چې عراقي او سعودي چارواکي همدا ورته وايي، چې جېلونه یې له پاکستانیانو ډک دي.

د هغه په خبره، له نورو هېوادونو مسلکي خلک بهر ته ځي، خو له پاکستان تر بل هر چا سوالګر ډېر بهر ته ځي.

په دې ناسته کې سناتور رانا محمودالحسن دې خبرې ته په اشاره وویل، چې د جاپان درې لکه ۴۰ زره مسلکي کسانو ته اړتیا وه، هند یو نیم لک، نېپال ۹۱ زره، بنګلدېش او سریلانکا هم خپل ماهر کسان ور ولېږل، خو پاکستان ایلا دوه سوه ماهر کسان توکیو ته برابر کړل.

د هغه په خبره، اوس سعودي هم ماهر کسان غواړي او ساده کارګرو ته اړتیا نه لري.

دا په تېرو دوو اونیو کې د معترضو ښځو د غورځنګ دویمه غړې ده، چې د طالبانو له خوا نیول کیږي.

د وږي په ۲۸مه طالبانو د معترضو ښځو د غورځنګ غړې ندا ​​پرواني له خپل مېړه او ماشوم سره یو ځای ونیوله.

طالب چارواکو د دغو اعتراض کوونکو ښځو د نيولو په اړه څه نه دي ويلي.

تر دې مخکې د بښنې نړۍوال سازمان د ندا پرواني په خپلسري نیولو د خواشینۍ په څرګندولو سره له طالبانو غوښتي وو، چې ژر تر ژره دې، هغه، د هغې خاوند او ماشوم خوشې کړي.

ژولیا پارسي په کابل کې یوه له هغو معترضو ښځو څخه ده، چې په ځلونو یې د ښځو پر وړاندې د طالبانو پر سیاستونو او محدودیتونو نیوکې کړي او د طالبانو د سختو اقداماتو پر وړاندې یې اعتراضونه کړي دي.

اغلې پارسي د ښځو د یوې ډلې مشره ده، چې د ښځو د خپلواک غورځنګ په نوم یادیږي.

د نجونو پر زده کړو له بندیز وروسته، ژولیا پارسي یوه له هغو کسانو څخه وه، چې په کابل کې یې د هغو ښځو او نجونو لپاره چې له زده کړو بې برخې دي؛ یو کتابتون جوړ کړ.