ایران وايي نور ۳ سپوږمکۍ یې د ځمکې مدار ته وتوغوله

احمد وحیدي د چهارشنبې په ورځ (د تلې ۵ مه) خبریالانو ته وویل، چې په دې شمېرو کې رسمي او غیر رسمي کډوال شامل دي او د ایران د کورنیو چارو وزارت د دغو کډوالو د تنظیم په برخه کې کار کوي.

د ایراني رسنیو د راپورونو له مخې؛ د ایران د اسلامي جمهوریت د کورنیو چارو وزیر د افغان کډوالو د شمېر په اړه ځینې احصایې ناسمې او پروپاګند وبللې.

وروسته له هغه چې طالبانو پر افغانستان واک تر لاسه کړ، ډېری افغانان د غربي هېوادونو په ګډون پاکستان او ايران ته کډه شول.

په تېرو دوو کلونو کې د ایراني او پاکستاني پولیسو له خوا د کډوالو د ځورولو ګڼ راپورونه خپاره شوي دي. ایران په وروستیو میاشتو کې زرګونه افغان کډوال په زوره له خپلې خاورې ویستي دي.

د راپورونو له مخې په ایران کې افغان کډوال له ګڼو ستونزو سره مخ دي. له دغو موضوعاتو څخه یو هم د افغان مهاجرو ماشومانو تعلیم دی.

د نوموړي په خبره، په مکه معظمه کې هم چې څومره جیب کټي( جیب وهونکي یا کیسه بور) نیول کېږي ډېری یې پاکستانیان وي.

ښاغلي خانزاده په خبره، ډېری پاکستاني سوالګر د عمرې په ویزې سعودي ته ځي.

هغه زیاته کړه چې عراقي او سعودي چارواکي همدا ورته وايي، چې جېلونه یې له پاکستانیانو ډک دي.

د هغه په خبره، له نورو هېوادونو مسلکي خلک بهر ته ځي، خو له پاکستان تر بل هر چا سوالګر ډېر بهر ته ځي.

په دې ناسته کې سناتور رانا محمودالحسن دې خبرې ته په اشاره وویل، چې د جاپان درې لکه ۴۰ زره مسلکي کسانو ته اړتیا وه، هند یو نیم لک، نېپال ۹۱ زره، بنګلدېش او سریلانکا هم خپل ماهر کسان ور ولېږل، خو پاکستان ایلا دوه سوه ماهر کسان توکیو ته برابر کړل.

د هغه په خبره، اوس سعودي هم ماهر کسان غواړي او ساده کارګرو ته اړتیا نه لري.

نوموړي له ایکسپرېس ټریبیون سره په خبرو کې ویلي، چې د چارشنبې ورځې په دې پېښه کې یو کس هم ټپي شوی دی.

خو ځینې رسنیو ویلي چې په دې پېښه کې پنځه کسان ټپي دي.

د پېښې ځای د کندکوټ د ګاټ پولیسو مرکز ته نږدې دی او په همدې وجه سیمه کلابند شوې ده.

د ولسوالۍ روغتون کې هم بېړنی حالت اعلان شوی دی.

د هند د بهرنیو چارو وزیر سبرامنیم جي شنکر ویلي، هېواد یې چمتو دی چې د هردیپ سېنګ نجار د وژنې په اړه د معلوماتو په اړه څېړنې وکړي.
ښاغلی نجار د روان کال په جون میاشت کې د کاناډا په برېټش کولمبیا کې ووژل شو.

هغه د هند د پنجاب ایالت د سېکانو لپاره یو خپلواک دولت غوښت.
د نوموړي تر وژنې وروسته د کاناډا لومړي وزیر هغو معتبرو تورونو ته اشاره وکړه، چې د نجار په وژنه کې د هند د حکومت د جاسوسانو لاس لرل ښیي؛ خو د هند حکومت د کاناډا دغه ادعا رد کړې وه.
د هند پر وړاندې د کاناډا تورونو د دواړو هېوادونو ترمنځ اړیکې ترینګلې کړې.

له دې ډلې څخه هند د کاناډا وګړو ته د ویزي ورکول وځنډول.
همدارنګه اوټاوا او ډیلي د یو بل ډیپلوماټان له خپلو هېوادونو واېستل.

د ملګرو ملتونو امنیت شورا په تېرو دوو کلونو کې څو ځلې د افغانستان د وضعیت په اړه ځانګړې غونډه وکړه. د ګډونوالو هېوادونو استازو د ښځو په اړه د طالبانو پر تګلارو او د دغې ډلې پر حکومتوالۍ نیوکې وکړې.

د امریکا استازي وویل، طالبان د خپل سیاست د دوام لپاره هېڅ توجیه نه لري او ان اسلامي هېوادونه هم په افغانستان کې د دغې ډلې له سیاست سره مخالفت کوي. نوموړي د امنیت شورا له غړو وغوښتل چې پر طالبانو فشار راوړي.

رابرټ ووډ وویل: «د امنیت شورا باید پر طالبانو فشار راوړي چې د افغانستان له خلکو سره جدي خبرې پیل کړي او د خلکو د غوښتنو ملاتړ دې وشي.»

د امنیت شورا غړو په تېرو دوو کلونو کې په کراتو د افغانستان پر وضعیت اندېښنه ښودلې، خو پر طالبانو د فشار اچولو په برخه کې د نظر اختلاف لري.

چین د دې شورا یوازینی دایمي غړی دی چې کابل ته یې د سفیر په لېږلو سره له دغې ډلې سره خپلې اړیکې ښې کړې دي.

د فرانسې استازي د سې شنبې په ورځ د امنیت شورا په غونډه کې وویل، چې د افغانستان وضعیت ورځ په ورځ کړکیچن کیږي. هغه د طالبانو لخوا «پر خلکو سیسټماټیک فشار» او د ښځو د حقونو پر محرومیت نیوکه وکړه.

د فرانسې استازي په افغانستان کې امنیتي وضعیت د اندېښنې وړ وباله.

هغه وويل: «امنيتي وضعیت ډېر د اندېښنې وړ دی. د داعش او القاعدې په څېر ترهګرو ډلو په افغانستان کې پناه اخیستې ده. موږ وضعیت له نږدې څارو.»

امریکا او فرانسې له افغانستان سره د بشري مرستو د دوام ژمنه وکړه. خو د امریکا استازي اعتراف وکړ، چې طالبانو په افغانستان کې د مرستو رسولو شرایط ستونزمن کړي دي.

هغه پر طالبانو نیوکه وکړه او ویې ویل چې «د مرستو په چارو کې لاسوهنه یا د نورو موخو لپاره یې کارول» د منلو وړ نه دي.