د امریکا د دفاع وزیر لوېډ اسټن نن چهارشنبه ( د تلې ۱۹مه) په بروکسل کې د امریکا په مشرۍ د اوکراین د نړۍوالو ملاتړو د اړیکو د ډلې په دوه ورځنۍ غونډه کې د دغو ۲۰۰ میلیونه پوځي مرستو اعلان وکړ.
دا د امریکا په کانګرس کې له اوکراین سره د مرستو د کموالي له کړکېچ وروسته لومړۍ د پوځي مرستو بسته ده، چې د امریکا د دفاع وزیر یې اعلانوي.
نوموړي ویلي، چې په دې مرستو کې به هوایي مدافع، توغندي، د توپچي مهمات او د زرې ټانکو ضد سیستم شامل وي.
د امریکا د دفاع وزیر په دغه غونډه کې له اوکراین سره د امریکا د دوامدارو مرستو ژمنه وکړه او ویې ویل، چې د اوکراین په دفاع کې به له دوی همکار پاتې شي.
امریکا له اوکراین سره د روسیې د برید له پیل راهیسې نېږدې ۴۴ میلیارده ډالره پوځي مرسته کړې، چې ټانکونه، راکټونه او په میلیونونو مرمۍ پکې شاملې دي.
د روسیې د فيډرالي امنیت ادارې مشر ویلي، چې امریکايي او برېتانوي استخباراتي ادارې په پام کې لري، چې د افغانستان څو مهمو ولایتونو ته بېرته ورشي. د تاس خبري اژانس د راپور له مخې؛ الکساندر بورتنیکو ویلي چې دغه سازمانونه په افغانستان کې د خپلو اډو پر بیا فعالولو بوخت دي.
تاس زیاته کړه، چې ښاغلي بورتنیکو دغه موضوع د اذربایجان جمهوریت په پلازمېنه باکو کې د مشترک المنافع هېوادونو د استخباراتي ادارو د مشرانو په غونډه کې چې د ده په مشرۍ جوړه شوې وه؛ مطرح کړه.
هغه وويل: «د امريکا مرکزي استخباراتي اداره (سي ای اې) او د برېتانیا (ام ای-۶) استخباراتي ادارې د افغانستان په يو شمېر مهمو ولايتونو کې خپل استخباراتي حضور بيا را ژوندی کوي».
د روسیې د فيډرالي امنیت ادارې مشر زیاته کړه، چې په افغانستان کې د امریکايي اډو د بیا فعالولو احتمال تر څېړنې لاندې دی.
دغه روسي استخباراتي چارواکي امریکا او برېتانیا د افغانستان د وضعیت په بې ثباته کولو کې په لاس لرلو تورن کړل.
د هغه په وينا؛ لویديځې استخباراتي کړۍ د درېیمې درجې هېوادونو په ګډون د افغانستان د اقتصاد د بیارغونې او د بنسټيزو پروژو د پلي کولو لپاره د طالبانو د حکومت هڅې کمزورې کوي.
ښاغلي بورتنیکو دا هم وویل، چې د لویدیځ هڅې د هم منافع هېوادونو په سویلي سرحدونو کې د «بې ثباتۍ د کمربند» په جوړولو متمرکزې دي.
نوموړي همداراز ادعا وکړه، چې په عراق، سوریه او یو شمېر اسیايي او افریقايي هېوادونو کې د نړۍوالو ترهګرو ډلو وسله وال په افغانستان کې د لویدیځ په پرمختللو پاتې شوو وسلو سره روزل کیږي.
امریکايي، بریتانوي سرچینو او همداراز طالبانو تر اوسه په دې اړه خپل نظر نه دی څرګند کړی.
په داسې حال کې چې د حماس او اسراییل تر منځ نښتې دوام لري، د ترکیې ولسمشر په غزه کې د اسراییل پر پوځي عملیاتو نیوکه وکړه او دا یې ټولوژنه وبلله. رجب طیب اردوغان وویل، چې دا بریدونه به د نړۍ په عامه افکارو کې د اسراییل دریځ کمزوری کړي.
د ترکیې ولسمشر وویل: «د اوبو بندول، د بنسټونو ویجاړول، پر عبادت ځایونو او ملکي وګړو بریدونه جګړه نه، بلکې ټولوژنه ده».
په همدې حال کې د اروپايي کمېسیون مشرې اورزولا فن در لاین پر اسراییل باندې د حماس بریدونه «یو ناوړه عمل» بللی او ویلي یې دي، چې دا بریدونه د یهودیانو ضد «د یوه تاریخي شرارت» ښکارندويي کوي.
هغې زیاته کړه، چې د حماس د برید قربانیان یوازې په دې خاطر په نښه شوي، چې دوی «یهودیان وو او په اسراییل کې اوسېدل».
فن در لاین همداراز اعلان وکړ، چې له فلسطین سره د اروپايي ټولنې مرستې باید له سره وڅیړل شي.
د حماس د روغتیا وزارت اعلان کړی، چې د غزې پر تړانګې د اسراییل په بریدونو کې ۱۰۵۵ کسان وژل شوي او تر ۵۱۰۰ ډېر کسان ټپیان شوي دي.
د حماس په برید کې د وژل شویو اسراییلیانو شمېر له ۱۲۰۰ کسانو واوښت او تر درې زرو زیات اسراییلیان هم ټپیان شوي دي.
د قزاقستان د بهرنیو چارو وزارت د راپور له مخې؛ د قزاقستان هېواد د چهارشنبې په ورځ (د تلې په ۱۹مه) د هرات ښار زلزله ځپلو سره د مرستې لپاره ۱۶۵۹ ټنه بشري مرستې رسولې دي. په دې بشردوستانه مرستو کې د خوړو، خیمو، جامو او کمپلو په ګډون ۱۳ قلمه توکي شامل دي.
د استانه ټایمز خبري اژانس د خبر له مخې؛ د قزاقستان هېواد طبیبان، ژغورونکي او د لټون سپیانو یوه ډله د سې شنبې په ورځ (د تلې په ۱۸مه) هرات ته رسېدلې ده.
د قزاقستان د بېړنیو حالاتو وزارت د معلوماتو له مخې؛ د ژغورنې دغې ډلې سمدستي په هرات کې له ۳۰-۲۵ کیلومترۍ د لادرکه شویو کسانو د لټون عملیات پیل کړي.
په هرات کې طالب چارواکو د قزاقستان د ژغورونکي ټیم شپني او ورځیني نه ستړي کېدونکي کار څخه مننه او د لوړې روحیې ستاینه یې کړې.
ورته وخت کې د خوړو نړۍوال پروګرام اعلان وکړ، چې دغه سازمان د هرات له زلزله ځپلو سره بېړنۍ خوراکي مرستې کوي.
یو شمېر نړۍوالو مرستندویه سازمانونو هم اعلان کړی، چې په سیمه کې له زلزله ځپلو سره د مرستې لپاره چمتو دي.
نن سهار چهارشنبه (د تلې ۱۹مه) هرات یوې بلې زلزلې چې د ریښتر په کچه ۶،۳ درجې وه ولړزاوه، چې تر لومړنۍ زلزلې پنځه ورځې وروسته وشوه.
د راپورونو له مخې؛ په هرات کې د سهارنۍ زلزلې له امله یو کس مړ او تر ۱۱۷ ډېر ټپیان دي.
د بې پولې خبریالانو سازمان د طالبانو د روغتیا وزارت او د روغتونونو د سرچینو د مالوماتو پر بنسټ ویلي، چې د شنبې د ورځې (د تلې په ۱۵مه) په زلزله کې تر ۲۴۰۰ ډېر کسان وژل شوي، څه باندې ۲۰۰۰ ټپیان او سلګونه نور لادرکه دي.
د امریکا ولسمشر جوبایډن وايي، چې د حماس وسلوالې ډلې له خوا پر اسراییل د برید په پایله کې یادې ډلې یو شمېر امریکايي وګړي برمته کړي دي. نوموړي په دغه پېښه کې د څوارلسو امریکايي وګړو د وژل کېدو خبر هم ورکړی دی.
نوموړي د شنبې په ورځ ( د اکټوبر ۷مه) د حماس ډلې برید غندلی او دغه برید یې د “بشپړ شر” په نامه یاد کړی دی.
بایډن پر اسراییل د حماس ډلې برید له اسلامي دولت وسلوالې ډلې(داعش) سره پرتله کړی او ویلي یې دي، چې دا برید یو ټکان ورکوونکی برید و.
د نوموړي په خبره، چې د دغه برید په اړه د امریکا د متحده ایالاتو هوډ او دریځ روښانه دی.
هغه وویل: " پرته له شکه امریکا د اسراییل تر شاه ولاړه ده او موږ به دا باوري کوو، چې د اسراییل یهودي او جمهوري رياست هم اوسمهال او هم په راتلونکې کې د ځان دفاع کولای شي”.
په ورته وخت کې د تېرې دوشنبې په ورځ د امریکا د پوځ لوی درستیز جنرال چارلس کیو براون د ایران اسلامي جمهوریت ته خبرداری ورکړ، چې د حماس او اسراييل ترمنځ په جګړه کې دې مداخله نه کوي.
سپینې ماڼۍ پر اسرایيل د برید په تنظیمولو کې د حماس سره ایران په لاس لرلو تورن کړی؛ خو ایران دغه تورونه رد کړي دي.
د امریکا د پوځ لوی درستیز د خبریالانو یوې وړې ډلې ته وویل: «موږ غواړو یو ډېر قوي پیغام واستوو. موږ نه غواړو چې دا شخړه خپره شي او نظر دا دی، چې ایران باید دا پیغام په لوړ او روښانه توګه ترلاسه کړي".
د نښتو په څلورمه ورځ د اسراییل دفاعي ځواکونو پر خپلې اېکس پاڼې د سې شنبې په ورځ (د میزان ۱۸مه) اعلان وکړ چې د حماس په بریدونو کې تر 900 ډېر اسراییل وژل شوي دي.
بل خوا د فلسطین د روغتیا وزارت هم ویلي، چې پر غزې د اسراييل په بریدونو کې ۷۰۴ فلسطینیان وژل شوي دي.
د اسراييل دفاعي ځواکونو هم ویلي، چې په دغو بریدونو کې د دغه هېواد ۲۷۴۱ اتباع ټپیان شوي دي.
د فلسطین د روغتیا وزارت د شمېرو له مخې؛ د اسراییل په ځوابي بریدونو کې ۳۹۰۰ فلسطینیان ټپیان شوي دي.
اسراييل ویلي، چې حماس پر دغه هېواد تر ۴۵۰۰ډېر راکټونه توغولي او ۱۳۵۲ هدفونه یې په نښه کړي دي.
ټایمز اف اسراییل راپور ورکړی، چې د دغه هېواد پوځ تېره شپه هم د غزې په تړانګه کې تر ۲۰۰ زیاتې نقطې په نښه کړې دي.
په هغه چارټ کې چې د اسراييل د دفاعي ځواکونو له خوا خپور شوی، پکې ویل شوي چې تر اوسه ۵۰ اسراييلي کورنۍ خبرې شوي، چې د دوی غړي د حماس ځواکونو یرغمل کړي دي.
په ملګرو ملتونو کې د اسراييل استازي ګيلاد اردان هم ويلي، چې اوسمهال د غزې په تړانګه کې له سلو څخه تر ١٥٠ پورې اسراييل اوسیدونکي د حماس د وسله والو له خوا بنديان دي.
د اسراييل د دفاع وزیر د دوشنبې په ورځ (میزان ۱۷مه) د غزې د بشپړې کلابندۍ امر وکړ او همداراز یې هلته د خوراکي توکو، برېښنا او سون توکو د انتقال د مخنیوي امر وکړ.
ملګرو ملتونو هم راپور ورکړی، چې پر غزې د اسراییل د بریدونو په پایله کې ۷۹۰ کورونه ویجاړ شوي، ۵۳۰۰ ودانۍ زیانمنې شوي او ۴۰۰ زره خلکو د اوبو سرچینو ته لاسرسی پرې شوی دی.
په شمالي وزیرستان کې د حمزه داوړ په نوم یو سیمه ییز سیاسي فعال په خپله ایکس پاڼه لیکلي چې د اتمانزیو قبېلې په یوه حکومتي ناسته کې د ګډون له امله ناغه کړی. په پښتنو کې"ناغه" هغو نغدو پیسو یا نور څه ته وايي چې د سیمې د خلکو له ټاکلو اصولو کوم کس سرغړاوی وکړي، بیا ترې اخیستل کېږي.
هغه وايي له هغه وروسته د کلي یوې جرګې پرې ناغه وټاکله چې ده د پاکستاني پوځ د مشر عاصم منیر له لوري په جوړه شوې غونډه کې ګډون کړی و: «دوه ورځې وخت یې راکړی او راته ویلي يې دي چې که په دوه ورځو کې پنځه لکه روپۍ او درې وزې ور نه کړم نو کور ته مې اور اچوي او ړنګوي يې.»
هغه غونډه د روان میلادي کال په اګسټ کې د پيښور په یوه حکومتي ځای کې جوړه شوې وه.
هغه وايي ده هم د نورو سیاسي او مدني فعالانو په څېر په یاده غونډه کې ګډون کړی و: «زما څه ګناه ده زما په ډول ډیر نورو خلکو هم ګډون کړی و، اوس د کلي جرګې راباندې پنځه لکه جرمانه ایښې او درې وزې به ورکوم.»
د حمزه داوړ ځینو نورو ملګرو او سیاسي فعالانو د ده په وړاندې د اتمانزیو د قبيلې د دا ډول پرېکړې په غبرګون په ایکس ټولنیزه شبکه کې غبرګون ښودلی.
سیاسي فعالې او د محسن داوړ د ګوند (این ډي آیم) فعالې غړې بشرا ګوهر په یادې جرګې نیوکې کړې او ویلي يې دي: «دا په نوم جرگې د محلي سیاسي مشرانو د ترور او غلي کولو لپاره ولې غږ نه پورته کوي؟ د جرګې له غړو سره دې قانوني چلند وشي.»
سیمه ییز سیاسي فعال حمزه داوړ ګواښ کړی چې د یادې جرګې له لوري پرې اېښودل شوې ناغه نه پرې کوي: «اجازه راکړئ چې د اتمانزو قومي مشرانو ته ووایم چې زما څخه یوه روپۍ هم حرامه ده چې در یې کړم.»
تر دې وړاندې هم په شمالي وزیرستان کې یوې قومي جرګې په سیمه کې په یوه خبریال ورته ناغه ایښې وه او هغه يې له خپل کلي څخه په زور کډې کولو ته اړویستلی و
د حمزه داوړ ځينې ملګري وايي چې سیمه ییزې جرګې د حکومت په خوښه او ملاتړ داسې کړنې تر سره کوي چې په سیمه کې سیاسي او مدني فعالان له غږ پورته کولو و وېروي.