قزاقستان د هرات له زلزله ځپلو سره بشري مرسته وکړه

د ایران افغانستان د پانګونې فرصتونو په غونډه کې د طالبانو د پټلۍ ادارې مشر بخت الرحمان شرافت او د ایران د ریلي کنسرسیوم مشر مصطفا رضايي پرون دا تړون لاسلیک کړی دی.

د دې تړون له مخې د ایران د پټلۍ کنسرسیون د طالبانو تخنیکي پرسونل روزي، د هرات- خواف پټلۍ له لارې د لېږد عملیات کوي او همدارنګه دې پټلۍ ته د لېږد لپاره څو ډبې برابروي.

طالبان وايي، ایران ژمنه کړې چې د پټلۍ په پیلېدو سره به په لومړي کال کې تر یو لک متریک ټنو مواد ولېږدوي.

د افغانستان لپاره د ایران ځانګړي استازي حسن کاظمي قمی هم خپل اېکس کې لیکلي چې د ایران افغانسدتان د پانګونې فرصوتونو ناسته کې د هرات خواف پټلۍ د ساتلو او ترې ګټه اخیستلو په هکله ښې هوکړې وشوې.

د هرات- خواف پټلۍ له لارې افغانستان د ایران، ترکیې او اروپا له ټپلۍ سره نښلي.

نوموړي د شنبې په ورځ ( د اکټوبر ۷مه) د حماس ډلې برید غندلی او دغه برید یې د “بشپړ شر” په نامه یاد کړی دی.

بایډن پر اسراییل د حماس ډلې برید له اسلامي دولت وسلوالې ډلې(داعش) سره پرتله کړی او ویلي یې دي، چې دا برید یو ټکان ورکوونکی برید و.

د نوموړي په خبره، چې د دغه برید په اړه د امریکا د متحده ایالاتو هوډ او دریځ روښانه دی.

هغه وویل: " پرته له شکه امریکا د اسراییل تر شاه ولاړه ده او موږ به دا باوري کوو، چې د اسراییل یهودي او جمهوري رياست هم اوسمهال او هم په راتلونکې کې د ځان دفاع کولای شي”.

په ورته وخت کې د تېرې دوشنبې په ورځ د امریکا د پوځ لوی درستیز جنرال چارلس کیو براون د ایران اسلامي جمهوریت ته خبرداری ورکړ، چې د حماس او اسراييل ترمنځ په جګړه کې دې مداخله نه کوي.

سپینې ماڼۍ پر اسرایيل د برید په تنظیمولو کې د حماس سره ایران په لاس لرلو تورن کړی؛ خو ایران دغه تورونه رد کړي دي.

د امریکا د پوځ لوی درستیز د خبریالانو یوې وړې ډلې ته وویل: «موږ غواړو یو ډېر قوي پیغام واستوو. موږ نه غواړو چې دا شخړه خپره شي او نظر دا دی، چې ایران باید دا پیغام په لوړ او روښانه توګه ترلاسه کړي".

د نښتو په څلورمه ورځ د اسراییل دفاعي ځواکونو پر خپلې اېکس پاڼې د سې شنبې په ورځ (د میزان ۱۸مه) اعلان وکړ چې د حماس په بریدونو کې تر 900 ډېر اسراییل وژل شوي دي.

بل خوا د فلسطین د روغتیا وزارت هم ویلي، چې پر غزې د اسراييل په بریدونو کې ۷۰۴ فلسطینیان وژل شوي دي.

د اسراييل دفاعي ځواکونو هم ویلي، چې په دغو بریدونو کې د دغه هېواد ۲۷۴۱ اتباع ټپیان شوي دي.

د فلسطین د روغتیا وزارت د شمېرو له مخې؛ د اسراییل په ځوابي بریدونو کې ۳۹۰۰ فلسطینیان ټپیان شوي دي.

اسراييل ویلي، چې حماس پر دغه هېواد تر ۴۵۰۰ډېر راکټونه توغولي او ۱۳۵۲ هدفونه یې په نښه کړي دي.

ټایمز اف اسراییل راپور ورکړی، چې د دغه هېواد پوځ تېره شپه هم د غزې په تړانګه کې تر ۲۰۰ زیاتې نقطې په نښه کړې دي.

په هغه چارټ کې چې د اسراييل د دفاعي ځواکونو له خوا خپور شوی، پکې ویل شوي چې تر اوسه ۵۰ اسراييلي کورنۍ خبرې شوي، چې د دوی غړي د حماس ځواکونو یرغمل کړي دي.

په ملګرو ملتونو کې د اسراييل استازي ګيلاد اردان هم ويلي، چې اوسمهال د غزې په تړانګه کې له سلو څخه تر ١٥٠ پورې اسراييل اوسیدونکي د حماس د وسله والو له خوا بنديان دي.

د اسراييل د دفاع وزیر د دوشنبې په ورځ (میزان ۱۷مه) د غزې د بشپړې کلابندۍ امر وکړ او همداراز یې هلته د خوراکي توکو، برېښنا او سون توکو د انتقال د مخنیوي امر وکړ.

ملګرو ملتونو هم راپور ورکړی، چې پر غزې د اسراییل د بریدونو په پایله کې ۷۹۰ کورونه ویجاړ شوي، ۵۳۰۰ ودانۍ زیانمنې شوي او ۴۰۰ زره خلکو د اوبو سرچینو ته لاسرسی پرې شوی دی.

ښاغلی مجاهد او نور طالب چارواکي د چارشنبې په ورځ د دې کانال «د لومړۍ برخې د کار بشپړېدو او دویمې برخې د کار پیلېدو» د پرانیستې لپاره بلخ ته تللي وو.

ملا یعقوب مجاهد په دې مراسمو کې وویل، د قوش تېپې کانال یو نیم کال مخکې خوب او خیال و او د چا زړه ته هم نه لوېدل چې کم وخت او کمو امکاناتو سره به دا کانال داسې کامیابېږي.

خو د دې کانال د جوړېدو په هکله د منځنۍ اسیا هېوادونه په تېره ازبکستان اندېښمن دی او وايي، دې کانال سره به د اوبو انډول خراب شي.

خو ملا یعقوب مجاهد د ازبکستان اندېښنې ته له اشارې پرته وايي:«له امو سیند څخه چې اوس موږ استفاده کوو په مراتبو زموږ تر حق کمه ده او موږ به هیڅکله هم هغه حقوق چې په امو سیند کې یې زموږ ګاونډیان لري پر هغو به تجاوز ونه کړو او د چا په حق کې به مداخله ونه کړو، خو په عین حال کې غواړو چې خپل حق ترلاسه کړو او څوک په دې کې خنډ څوک راته جوړ نه کړي.»

هغه دا هم وویل چې د ورته پروژو د پلیتابه برخه کې به امنیتي ځواکونه شپه ورځ کار کوي او له دې پروژو به دفاع کوي.

دا سنجول شوې چې هیڅ د ګاونډی په تاوان به نه وي.

د طالبانو د ریاست الوزرا مرستیال ملا عبدالغني‌برادرهم د ګاونډیانو اندېښنې ته په اشاره دې مراسمو کې وویل: موږ خپل حق ترلاسوو. په دې برخه کې بل چا ته خنډ نه کېږي.

د هغه په خبره، د دې کانال جوړېدل د چا په تاوان نه دي، بلکې د پیاوړي افغانستان، د افغانانو د ځان بسیاینې او د طبیعي سرچینو د ښه کارولو لپاره دي.

په دې مراسمو کې د طالبانو د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني هم وویل چې له ډېرو ستونزو وروسته دا کانال د افغان انجینرانو په برکت بشپړ شو.

د هغه په خبره، د طالبانو بودیجې ته په کتو د دې کانال جوړېدل ناشوني و، خو پیاوړې ارادې سره دا بهیر اجرا کېږي.

قوش تېپه کانال ۲۸۵ کیلومتره اوږد، ۱۵۲ متره سورور او له ۸ تر ۱۲.۵ مترو ژور دی.

طالبان وايي، د دې کانال بشپړېدو سره به په بلخ، جوزجان او فاریاب کې پنځه نیم لکه هکتاره ځمکه خړوب شي.

د دې کانال پرانیسته د پخواني ولسمشر اشرف غني په وخت کې شوې وه، خو د طالبانو د ناامني له امله یې کارونه ځنډېدلي وو.

ښاغلي فایق د خپلو خبرو پرمهال وویل چې، په افغانستان کې د طالبانو له خوا د ښځو او نجونو له بنسټیزو حقونو او ازادیو په سیسټماټیک ډول سرغړونه کېږي او د طالبانو د ځپونکو سیاستونو له امله افغان مېرمنې او نجونې له جنسیتي توپیر سره مخ دي.

ښاغلي فایق د خپلو خبرو په دوام زیاته کړه چې، په سیمې او ګاونډیو هېوادونو کې د افغان کډوالو وضعیت، په ځانګړې توګه هغه کډوال چې په ناقانونه توګه اوسېږي او یا راجستر شوي نه دي د اندېښنې وړ دی.

د نوموړي په وینا، هغه کسان چې د پخواني حکومت له نسکورېدو وروسته د ظلم، بې ثباتۍ او اقتصادي ستونزو له امله له هېواده وتلي، جدي پاملرنې ته اړتيا لري.

د ښاغلي فایق په خبره، ډېری افغانان د سیمې هېوادونو لکه ایران او پاکستان کې په ناقانونه توګه ژوند کوي او دغه کډوال روغتیایي خدمتونو، زده کړو او قانوني کارونو په ګډون بنسټیزو خدمتونو ته اړتیا لري.

اخوا، نصیر احمد فایق د طالبانو ضد ډلو د غړیتوب په تور د پخوانیو امنیتي ځواکونو او ملکي وګړو خپلسري نیول او ناقانونه وژنې او همدارنګه د لږکیو په ځانګړې توګه د هزاره ټبرو پر وړاندې د طالبانو کړنې د اندېښنې وړ وبللې.

د ایران خراسان رضوي ولایت له افغانستان سره پر پوله پروت دی او د مرګونې زلزلې په څېر د نن زلزه هم په دغه ولایت کې حس شوې ده.

د دې ولایت په تایباد کې د ښوونې روزنې مشر وايي، په زلزله پسې د زدکوونکو د والدینو د اندېښنې له امله ښوونیزې او پوهنیزې ادارې رخصت شوې.

د ایران ایسنا خبري اژانس وايي، د نننۍ زلزلې له امله په خراسان رضوي کې تلیفوني کرښې خرابې شوې وې، خو بېرته جوړې شوې.

لا هم په دغه ولایت کې د زلزلې د مرګ ژوبلې راپور نه دی ور کړل شوی.

هرات کې پنځه ورځې وړاندې زلزله کې تر دوو زرو کسان مړه او همدومره ټپیان شوي دي.