ایران او طالبانو د خواف - هرات پټلۍ له درېیمې ټوټې د ګټې اخیستلو تړون لاسلیک کړ

ښاغلی مجاهد او نور طالب چارواکي د چارشنبې په ورځ د دې کانال «د لومړۍ برخې د کار بشپړېدو او دویمې برخې د کار پیلېدو» د پرانیستې لپاره بلخ ته تللي وو.

ملا یعقوب مجاهد په دې مراسمو کې وویل، د قوش تېپې کانال یو نیم کال مخکې خوب او خیال و او د چا زړه ته هم نه لوېدل چې کم وخت او کمو امکاناتو سره به دا کانال داسې کامیابېږي.

خو د دې کانال د جوړېدو په هکله د منځنۍ اسیا هېوادونه په تېره ازبکستان اندېښمن دی او وايي، دې کانال سره به د اوبو انډول خراب شي.

خو ملا یعقوب مجاهد د ازبکستان اندېښنې ته له اشارې پرته وايي:«له امو سیند څخه چې اوس موږ استفاده کوو په مراتبو زموږ تر حق کمه ده او موږ به هیڅکله هم هغه حقوق چې په امو سیند کې یې زموږ ګاونډیان لري پر هغو به تجاوز ونه کړو او د چا په حق کې به مداخله ونه کړو، خو په عین حال کې غواړو چې خپل حق ترلاسه کړو او څوک په دې کې خنډ څوک راته جوړ نه کړي.»

هغه دا هم وویل چې د ورته پروژو د پلیتابه برخه کې به امنیتي ځواکونه شپه ورځ کار کوي او له دې پروژو به دفاع کوي.

دا سنجول شوې چې هیڅ د ګاونډی په تاوان به نه وي.

د طالبانو د ریاست الوزرا مرستیال ملا عبدالغني‌برادرهم د ګاونډیانو اندېښنې ته په اشاره دې مراسمو کې وویل: موږ خپل حق ترلاسوو. په دې برخه کې بل چا ته خنډ نه کېږي.

د هغه په خبره، د دې کانال جوړېدل د چا په تاوان نه دي، بلکې د پیاوړي افغانستان، د افغانانو د ځان بسیاینې او د طبیعي سرچینو د ښه کارولو لپاره دي.

په دې مراسمو کې د طالبانو د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني هم وویل چې له ډېرو ستونزو وروسته دا کانال د افغان انجینرانو په برکت بشپړ شو.

د هغه په خبره، د طالبانو بودیجې ته په کتو د دې کانال جوړېدل ناشوني و، خو پیاوړې ارادې سره دا بهیر اجرا کېږي.

قوش تېپه کانال ۲۸۵ کیلومتره اوږد، ۱۵۲ متره سورور او له ۸ تر ۱۲.۵ مترو ژور دی.

طالبان وايي، د دې کانال بشپړېدو سره به په بلخ، جوزجان او فاریاب کې پنځه نیم لکه هکتاره ځمکه خړوب شي.

د دې کانال پرانیسته د پخواني ولسمشر اشرف غني په وخت کې شوې وه، خو د طالبانو د ناامني له امله یې کارونه ځنډېدلي وو.

ښاغلي فایق د خپلو خبرو پرمهال وویل چې، په افغانستان کې د طالبانو له خوا د ښځو او نجونو له بنسټیزو حقونو او ازادیو په سیسټماټیک ډول سرغړونه کېږي او د طالبانو د ځپونکو سیاستونو له امله افغان مېرمنې او نجونې له جنسیتي توپیر سره مخ دي.

ښاغلي فایق د خپلو خبرو په دوام زیاته کړه چې، په سیمې او ګاونډیو هېوادونو کې د افغان کډوالو وضعیت، په ځانګړې توګه هغه کډوال چې په ناقانونه توګه اوسېږي او یا راجستر شوي نه دي د اندېښنې وړ دی.

د نوموړي په وینا، هغه کسان چې د پخواني حکومت له نسکورېدو وروسته د ظلم، بې ثباتۍ او اقتصادي ستونزو له امله له هېواده وتلي، جدي پاملرنې ته اړتيا لري.

د ښاغلي فایق په خبره، ډېری افغانان د سیمې هېوادونو لکه ایران او پاکستان کې په ناقانونه توګه ژوند کوي او دغه کډوال روغتیایي خدمتونو، زده کړو او قانوني کارونو په ګډون بنسټیزو خدمتونو ته اړتیا لري.

اخوا، نصیر احمد فایق د طالبانو ضد ډلو د غړیتوب په تور د پخوانیو امنیتي ځواکونو او ملکي وګړو خپلسري نیول او ناقانونه وژنې او همدارنګه د لږکیو په ځانګړې توګه د هزاره ټبرو پر وړاندې د طالبانو کړنې د اندېښنې وړ وبللې.

د ایران خراسان رضوي ولایت له افغانستان سره پر پوله پروت دی او د مرګونې زلزلې په څېر د نن زلزه هم په دغه ولایت کې حس شوې ده.

د دې ولایت په تایباد کې د ښوونې روزنې مشر وايي، په زلزله پسې د زدکوونکو د والدینو د اندېښنې له امله ښوونیزې او پوهنیزې ادارې رخصت شوې.

د ایران ایسنا خبري اژانس وايي، د نننۍ زلزلې له امله په خراسان رضوي کې تلیفوني کرښې خرابې شوې وې، خو بېرته جوړې شوې.

لا هم په دغه ولایت کې د زلزلې د مرګ ژوبلې راپور نه دی ور کړل شوی.

هرات کې پنځه ورځې وړاندې زلزله کې تر دوو زرو کسان مړه او همدومره ټپیان شوي دي.

د افغانستان په لویدیځ کې د ورستۍ زلزلې له امله له سلو د ډیرو کسانو د ټپي کېدو تر څنګ لسګونه کورونه ویجاړ شوي دي.

د چهارشنبې په سهار درې پرله پسې ټکانونو چې مرکز یې د هرات ښار ته څیرمه ښودل شوی، د یاد ولایت د رباط سنګي ولسوالۍ تر څنګ د یو شمیر نورو سیمو اوسیدونکو ته زیانونه رسولي دي.

په ټولنیزو پاڼو د هرات ولایت څخه ځېنې ویډیو ګانې او انځورونه خپاره شوي او لیدل کیږي چې ګڼ کورونه ویجاړ شوي دي.

له هرات څخه سرچینې وايي، د چهار شنبې سهار د زلزلې له امله ۵۰۰ پسونه او کورني حیوانات هم مړه شوي.

د طالبانو تر واک لاندې د باختر اژانس د معلوماتو له مخې د هرات په ننۍ زلزله کې د یاد ولایت انجیل، رباط سنګي او ګلران ولسوالیو کې مالې او ځاني زیانونه اوښتي دي.

په ننۍ زلزله کې په هرات ښار کې د هرات د مرکزي جامع جومات او د اختیارالدین د لرغونې کلا ځینې برخې هم زیانمني شوي دي.

د تېرو څلور ورځو راهیسې د هرات ولایت اوسیدونکې د زلزلې له وېرې د شپې مهال له خپلو کورونو بهر ویده کیږي.

د هرات ننۍ زلزله چې د ریښتر په کچه ‍‍‍‍۶،۳ درجې وه تر لومړنۍ زلزلې پنځه ورځې وروسته وشوه.

پنځه ورځې وړاندې زلزلې له امله تر دوه زره ډیر کسان مړه او نېږدې همدومره ټپیان شوي دي

دغه وزارت زیاتوي، چې د ننګرهار ولايت د تورخم د کډوالو چارو د مشر د مالوماتو له مخې۵۱۷ کورنۍ، چې دوه زره او ۸۱ تنه کېږي د تورخم له لارې هېواد ‏ته راستنې شوې او د کډوالو چارو ادارې کې له نوم‌ليکنې وروسته د مرستو د ترلاسه کولو په موخه د کډوالۍ نړۍوال سازمان ته ورپېژندل شوې.

‏ورته مهال د طالبانو د کډوالو او بېرته ستنېدونکو چارو وزارت د چهارشنبې په ورځ د (تلې په ۱۹مه) په اېکس پاڼه لیکلي، چې له ايرانه هم تر درې زرو زيات افغان کډوال هېواد ته ستانه شوي دي.

‏دغه وزارت لیکلي، چې له ايرانه درې زره او ۱۴۰ تنه افغان کډوال د (تلې په ۱۸مه) په خپله خوښه او جبري توګه هېواد ته ستانه شوي.

‏دغه وزارت زیاته کړې، چې د اسلام کلا د سرحدي مشر په وینا په دغو ستنو شویو کډوالو کې کورنۍ هم شاملې دي چې له ډلې يې ۲۸۲ تنه یې د مرستو ترلاسه کولو په موخه د کډوالۍ نړۍوال سازمان ته ور وپېژندل شوې، چې ورسره د خوراکي او نورو توکو مرستې وشوې.

د کډوالو د ستنېدو لړۍ په داسې حال کې چټکه شوې، چې په دې وروستیو کې دغه دواړو هېوادونو اعلان وکړ چې له دې وروسته به ناقانونه کډوال له خپلو هېوادونو باسي.