زلزله ځپلي کومو اروایي مرستو ته اړتیا لري؟

د ټلویزیون ویانده او فعاله حسینه همدرد وايي، چې د دغو مرستو په راټولونه کې یې خاوند هم ورسره همکاري کوي.

هغه وایي:« له دغې غمیزې وروسته، موږ ولیده چې د څوارلس کلیو ډېری کورونه ویجاړ شوي او سره له دې چې ډېریو د مرستو لپاره د پیسو راټولولو کمپاین پیل کړ؛ خو ما فکر وکړ چې دغه کسان خو جامې نه لري او له یوه جوړه جامو سره له کوره وتلي، نو ما له ځانه سره ویل که څه هم زه نغدي مرسته نشمه کولی؛ خو زه کولی شمه چې له خپل کوره پیل وکړم، چې دوی ته جامې برابرې کړم.»

هغه زیاتوي:« نن سبا خلک بې‌وزله شوي د مرستو توان نه لري؛ خو زه وایم که د یوه پړوني مرسته هم کولی شئ نو مرسته وکړئ، ځکه دغه زلزله ځپلي هیڅ هم نه‌لري ټولې جامې او د کور سامان یې تر خاورو لاندې شوي. ما دغه کمپاین پیل کړ، ترڅو زلزله ځپلو ته جامې او نور د اړتیا وړ توکي برابر کړم.»

هغه وایي، چې د درېیو ورځو کمپاین په لړ کې یې شاوخوا ۶۳ د نارینه‌وو جامې، ۹۴ د ښځینه‌وو، ۵۰ کڅوړې د ماشومانو جامې چې هرې کڅوړې کې تر پنځو جوړو جامې دي، ۲۵ جوړه بوټونه، یوه کمپله څلور روجایيانې په کې شاملې دي.

اغلې همدرد وايي، چې دغه لړۍ تر جمعې ورځې دوام لري او د جمعې په ورځ به دغه راټولې شوې مرستې هرات ولایت ته ولېږدوي.

په پاکستان کې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ د سې شنبې په ورځ (د تلې ۱۸مه) د پاکستان د حکومت دغه فرمان په اېکس ټولنیزه شبکه کې خپور کړ.

په لیک کې راغلي چې په پاکستان کې د افغان کډوالو ځورول او نیول «په تیرو څلویښتو کلونو کې د پاکستان پر نیک نیت او کوربه توب منفي اغیزې کوي.»

په لیک کې راغلي: «هغه افغان کډوال چې د تابعیت او د نوم لیکنې د سند کارټونه لري، اجازه لري چې په موقت ډول په پاکستان کې پاتې شي او په خپله خوښه بیرته خپل هېواد ته ستانه شي.»

د پاکستان حکومت افغان کډوالو ته دا موقتي د استوګنې کارټونه ویشي، چې له مودې وروسته نوي کیږي.

اټکل کیږي چې د ۱,۴ میلیون څخه ډیر افغان کډوال دغه کارټونه لري.

د پاکستان حکومت په دې وروستیو کې اعلان کړی و چې د دغو کارټونو لرونکي کډوال به هم له څه مودې وروسته له پاکستانه وایستل شي او افغانان یوازې د باوري پاسپورټونو او ویزو په لرلو سره په پاکستان کې د پاتې کېدو حق لري.

د پاکستان حکومت په پام کې لري چې د اکټوبر تر پایه له دغه هېواده بې اسناده کډوال وباسي.

په تېرو څو میاشتو کې پاکستاني پولیسو په پرله پسې ډول آن هغه افغان کډوال ځورولي او نیولي دي، چې د اوسېدو کره اسناد یې درلودل.

د پاکستان دغه پرېکړه په کور دننه او بهر کې له سختو غبرګونونو سره مخ شوه.

ګڼو نړۍوالو او د بشري حقونو سازمانونو له پاکستانه غوښتي چې د بشري ناورین او د طالبانو د ګواښ له امله د افغان کډوالو د شړلو پلان بند کړي.

طالبانو هم له افغان کډوالو سره سخت چلند او له پاکستان څخه د هغوی جبري شړل غندلي دي.

له دې سره، پاکستان تر اوسه د ناقانونه افغان کډوالو د ایستلو په اړه خپل دریځ بدل کړی نه دی.

د طالبانو تر کنټرول لاندې د باختر دولتي خبري اژانس د سه شنبې په ورځ خبر ورکړ چې طالبانو په پاکستان او ایران کې د افغان کډوالو د وضعیت د څیړلو لپاره یو کمیسیون جوړ کړی دی.

په ورته وخت کې، عرب خبري اژانس هم د کندهار د والي د ویاند محمد اعظم له قوله راپور ورکړی چې، د طالبانو اداره په پام کې لري چې د سپین بولدک او تورخم په پولو کې د بیرته راستنیدونکو افغان کډوالو لپاره پنډغالي جوړ کړي.

بلخوا په افغانستان کې د روغتیا د نړیوال سازمان د بیړنیو مرستو د څانګې مشر د تلې په ۱۷مه ویلي و، چې د افغانستان په لویدیځ کې د شنبې ورځې د زلزلې ډیری قربانیان ښځې او ماشومان دي.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ ادارې په نوي راپور کې ویل شوي چې د ترکیې او ایران په ګډون د نړۍوالو شریکانو په ملاتړ د لټون او ژغورنې هڅې روانې دي.

اوچا وايي، په هرات ولایت کې د ریښتر په کچه د ۶،۳ درجې زلزلې وروسته ټکانونه لا هم احساسیږي.

د دغې ادارې د شمېرو له مخې، تر اوسه د هرات په پنځو ولسوالیو ګلران، انجیل، کهسان، کشکک، رباط سنګي او زنده جان کې ۱۲ زره ۱۱۰ کسان (۱۷۳۰ کورنۍ) زیانمن شوي دي.

د زلزلې مرکز زنده جان ولسوالي وه او د دغې زلزلې له امله تر ټولو زیات زیانونه په همدغې ولسوالۍ کي اوښتي دي ۱۲۹۴ تنه مړه، ۱۶۸۸ تنه ټپیان، ۴۸۵ تنه لادرکه او د یادې ولسوالۍ ټول کورونه ویجاړ شوي دي.

اوچا اټکل کوي چې په دغو ولسوالیو کې د پلټنو په دوام سره به د زیانمنو شویو کورنیو شمېر زیات شي.

همدارنګه د یاد سازمان په راپور کې لیکل شوي چې په زنده جان ولسوالۍ کې شپږ ښوونځي او د ماشومانو د روزنې درې لومړني مرکزونه هم ویجاړ شوي دي.

له هرات ولایته سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، نن سهار د زلزلې د ټکانونو له امله د استوګنې ګڼ شمېر کورونه هم ویجاړ شوي دي.

سرچینې وايي، که څه هم د تېرو څلورو شپو راهیسې د هرات اوسېدونکي د زلزلې له وېرې د شپې مهال له خپلو کوروو څخه د باندې وېده کېږي؛ خو یوځلې بیا نن سهار ګڼ شمېر کسان په دغې وروستۍ زلزله کې ټپیان شوي دي.

د ننۍ زلزلې له امله د هرات په ګلران او کشک ولسوالیو کې هم د استوګنې یو شمېر کورونه زیانمن شوي دي.

دغه زلزله د چهار شنبې په سهار څه باندې پنځه بجې وشوه.

د امریکا د ځمک پېژندنې سازمان د رېښتر په کچه د دغو زلزلو شدت ۶،۳ / ۵،۰ / او ۴،۱ ښودلی دی.

د دغو زلزلو مرکز د هرات ښار چهار برج سیمه ښودل شوې ده.

د دغه زلزلې ټکانونه په فراه، بادغیس او نیمروز ولایتونو کې هم احساس شوي.

دغه زلزلې داسې مهال شوې، چې د شنبې په ورځ د (تلې ۱۵مه ) د زلزلې له امله د هرات په زنده‌جان ولسوالۍ کې شاوخوا دوه نیم زره کسان وژل شوي او ۱۹۰۰ نور کسان ټپیان شوي دي.

دغه طالب چارواکي زیاته کړې، چې دا کار د ازبکستان په همکارۍ شوی دی.

د ترمذ په سرحدي ښار کې د افغانستان قونسلګرۍ د طالبانو تر واک لاندې کار کوي.

هغه انځورونه چې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د مرستیال ویاند له خپل یادښت سره خپاره کړي، طالب چارواکي پکې په ترمذ کې تر سترګو کیږي.

طالبانو تر دې وړاندې په تهران کې د افغانستان په سفارت کې د پاسپورټونو د وېش اعلان هم کړی و.

که څه هم تر اوسه کوم هېواد طالبان په رسمیت نه دي پېژندلي؛ خو د سیمې یو شمېر هېوادونو چې تر ډېره له طالبانو سره نېږدې اړیکې لري، د افغانستان په څانګو کې یې د دې ډلې ډېپلوماټان منلي.