جنوبي کوریا د هرات له زلزله ځپلو سره د یوه میلیون ډالرو مرسته کوي

نوموړي د حماس د کړنو په غندلو سره ویلي، چې امریکا به هېڅکله د اسراییل په ملاتړ کې پاتې را نه شي.

دغه جګپوړي امریکايي چارواکي د اسراییل له لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو سره په یوه خبري غونډه کې له دغه هېواد سره د واشنګټن پر ملاتړ ټینګار وکړ.

دا غونډه په داسې حال کې کېږي، چې متحده ایالات غواړي د هغو امریکايي اتباعو په ګډون چې د حماس له خوا د غزې په تړانګه کې د تېرې اونۍ د حملې په ترڅ کې برمته شوي وو، په ازادۍ کې خپله مرسته او ملاتړ څرګند کړي.

د ښاغلي بلینکن له سفر سره سم د سوریې پوځي چارواکو اعلان وکړ، چې د دغه هېواد د پلازمېنې دمشق او د شمالي ښار حلب پر هوايي ډګرونو د اسراییل د توغندیو د بریدونو په نتیجه کې دواړه هوايي ډګرونو خپل فعالیتونه ځنډولي دي.

له کلونو راهیسې اسراییل په سوریه کې د حلب او دمشق د هوايي ډګرونو په ګډون په ایران پورې په تړلو اهدافو باندې بریدونه کوي.

اسراییل پر ایران تور لګوي، چې له هغو ډلو سره چې دوی یې ملاتړ کوي وسله واله مرسته کوي.

د یوې اسراييلۍ ورځپاڼې د راپور له مخې؛ د ماهان هوايي شرکت يوه ايرانۍ الوتکې د سوريې د دمشق او حلب پر هوايي ډګرونو تر بمبارۍ وروسته خپله لاره بدله کړه او تهران ته ستنه شوه.

سانا خبري اژانس د سوریې د پوځي سرچینې په حواله وایي، چې په هم مهاله توګه دوه توغندي په دوو هوايي ډګرونو لګېدلي دي، چې د دې سرچینې په وینا دا یوه هڅه وه چې د نړۍ پام په غزه کې د حماس وسله والو سره د اسراییل له جګړې واړوي.

د اسراییل پوځ ویلي، چې د داسې راپورونو په اړه تبصره نه کوي.

سانا خبري اژانس د سوریې د پوځي سرچینې په حواله وایي، چې په هم مهاله توګه دوه توغندي په دوو هوايي ډګرونو لګېدلي دي، چې د دې سرچینې په وینا دا یوه هڅه وه چې د نړۍ پام په غزه کې د حماس وسله والو سره د اسراییل له جګړې واړوي.

د اسراییل پوځ ویلي، چې د داسې راپورونو په اړه تبصره نه کوي.

اسراییل له کلونو راهیسې د حلب او دمشق هوایي دګرونو په شمول په سوریه کې هغه څه چې د ایران له موخو سره تړلي دي په نښه کوي.

سرچینې وایي، چې په هوايي ډګرونو د بریدونو موخه سوریې ته د ایران د اکمالاتي لارو د ګډوډولو په موخه دي، پر سوریه د تهران نفوذ وروسته له هغه زیات شو، چې د ۲۰۱۱ میلادي کال په کورنۍ جګړه کې یې له ولسمشر بشارالاسد څخه دغه هېواد خپل ملاتړ پیل کړ.

دا بریدونه د پنجشنبې په ورځ په داسې حال کې شوي، چې د ایران د بهرنیو چارو وزیر حسین امیرعبداللهیان سوریې ته تللی و.

بل خوا د امریکا د بهرنیو چارو وزیر انټوني بلېنکین اسراییل ته تللی، چې اسراییلي حکومت ته د امریکا د ملاتړ ډاډ ورکړي.

اسراییل ژمنه کړې، چې د حماس وسلواله ډله به له منځه وړي او پر اسراییلو د حماس د تاریخي خونړي برید بدل به اخلي.

تهران د حماس د بریدونو ملاتړ کړی؛ خو تر شا یې لاس لرل رد کړي.

اسراییلي سرتیرو د سې شنبې په ورځ د سوریې په لور توپونه او توغندي ور ویشتي؛ په ځواب کې یې سوریې له سویل څخه د اسراییل سرحدي پوستې په راکټونو په نښه کړې دي.

د اسراییلي چارواکو دا څرګندونې د سرې میاشتې د غوښتنې په ځواب کې دي، چې له تل ابیب یې د دې سیمې روغتون ته د سون توکو د رسولو غوښتنه کړې وه.

خو د اسراییل د انرژۍ وزیر اسراییل کاتز پر خپلې اېکس پاڼې لیکلي: «غزې ته بشرپالې مرستې؟ د برېښنا هېڅ سوېچ نه پورته کېږي، د اوبو نل نه پرانیستل کېږي، د سون توکو ټانکر نه ځي، تر هغې چې اسراییلي یرغمل شوي کورونو ته ستانه شي».

اسراییل کاتز وايي، حماس ډله چې پر غزه واکمنه ده؛ د اسراییل پر سوېل د خونړي راکټي برید د غچ په پایله کې به یې له منځه وړي.

حماس تېره شنبه د اسراییل سوېل ته د پنځه زره راکټي بریدونو او وسلوالو اړولو سره بې مخینې برید وکړ او تل ابیب کې یې غوغا جوړه کړه.

اسراییل هم په ځواب کې پر غزه هوايي بریدونه پیل کړي او دا سیمه یې چې یوازې له اسراییل لار ور تېره ده کلابند کړې ده.

نړۍوال سور صلیب وايي، که دې سیمې ته سون توکي ونه رسېږي د غزې روغتون د بېړنیو جنراتورونو تېل به په څو ساعتونو کې ختم شي.

وروستۍ شمېرې ښيي، چې له تېرې شنبې راهیسې تر ۱۳ سوو اسراییل او تر ۱۴ سوو فلسطینیان وژل شوي دي.

تل ابیب دا هم وايي، چې حماس ۹۷ اسراییلیان د برید په لومړۍ ورځ یرغمل کړي او په غزه کې یې ساتلي دي.

وړمه ورځ د امریکا ولسمشر جوبایډن پر اسراییل د حماس په برید کې د ۱۴ امریکايي وګړو د وژل کېدو خبر ورکړ او زیاته یې کړه، چې په یرغمل شویو کسانو کې امریکايي وګړي هم شامل دي.

د طالبانو تر واک لاندې باختر خبري اژانس د هرات لپاره د دې ډلې د اطلاعاتو او فرهنګ د رییس احمد الله متقي په حواله ویلي، چې په وروستیو زلزلو کې یو شمېر تاریخي ابدات زیانمن شوي دي.

نوموړي له نړۍوالو بنسټونو غوښتي، چې د دې تاریخي ابداتو د بیارغونې په برخه کې له دوی سره همکاري وکړي.

لیکوال او فرهنګپال احسان الله ضیايي افغانستان انټرنشنل – پښتو ته وویل، چې په زلزله کې د هرات لوی جامع جومات- چې یو لرغونی جومات دی- هم زیانمن شوی دی.

نوموړي زیاته کړه، چې د اختیار الدین کلا دېوالونو او منارونو ته هم زیان اوښتی، خو که چېرې یې پر وخت بیارغونه ونه شي نو ښايي په بشپړ ډول له منځه لاړ شي.

ضیايي زیاتوي، چې په زاړه ښار کې هم ګڼې ودانۍ زیانمنې شوې او اړتیا ده، چې یونسکو یا نورې همکارې ادارې د دغو تاریخي ځایونو بیا رغونه وکړي.

هرات یو له هغو لرغونو ولایاتو دی، چې ګڼ تاریخي ابدات لري او د خپل همدغه تاریخي قدامت له مخې یې د "لرغوني هرات" نوم خپل کړی دی.

په هرات کې د وروستۍ زلزلې له امله زرګونه کسانو ته مرګ ژوبله اوښتې او د زنده جان ولسوالۍ د څو کلیو کورونه یې په بشپړ ډول ویجاړ کړي دي.

د هالنډ په هاګ کې د جرمونو نړۍوالې محکمې «ICC» د اوکراین له جنګ وروسته ولادیمیر پوتین د اوکرایني ماشومانو په “غیر قانوني ویستلو” تورن او د نوموړي د نیولو حکم یې صادر کړ.

له دغه اعلان وروسته کرملین ماڼۍ په یوه اعلامیه کې ویلي وو، چې روسیه لکه د یو شمېر نورو هېوادونو په څېر د دغې محکمې واک او ځواک په رسمیت نه پېژني او له همدې امله د دغې محکمې پرېکړې باطلې دي.

خو پوتین نن له اوږده ځنډه وروسته بشکیک ته د “ ګډو ګټو” د خپلواکو هېوادونو د مشرانو په سرمشریزه کې د ګډون لپاره قرغزستان ته رسېدلی دی.

له دې غونډې وروسته ټاکل شوې ده، چې نوموړی به په راتلونکې اونۍ کې د «یو کمربند او یوې لارې» په درېیم فورم کې د ګډون لپاره د چین پلازمېنې بېجینګ ته لاړ شي.

قرغزستان او چین تر دا مهاله د جرمونو د نړۍوالې محکمې تعهد لیک نه دی لاسلیک کړی او دغه محکمه په رسمیت نه پېژني.