حسين امير عبداللهيان: چین باید په غزه کې د اسرايیل د بریدونو په بندولو کې خپله وړتیا وښيي

ډیری فلسطینیان د غزې په تړانګه کې د اوبو او خوړو د ترلاسه کولو په هڅه کې دي.

د ملګرو ملتونو سازمان اعلان وکړ چې په غزه کې د روغتونونو جنراتورونه به یوازې د دوو نورو ورځو لپاره کار وکړي او دا د زرګونو ناروغانو ژوند له ګواښ سره مخ کوي.

په غزه کې د برېښنا یوازینۍ فابریکه وروسته له هغه بنده شوه چې اسراییل سیمه بنده کړه او د تیلو د ننوتلو مخه یې ونیوله.

په ورته وخت کې د غزې پولې ته څېرمه د اسراییل پوځي ځواکونه پر غزې د ځمکني پوځ د برید په اړه ګنګوسې راپورته شوې دي.

د غزې د روغتيا وزارت اعلان وکړ چې د روانې مياشتې له پنځلسمې نيټې څخه تر اوسه پورې د غزې په تړانګه کې د اسرایيل په عملياتو کې دوه زره او ٣٢٩ تنه فلسطينيان وژل شوي دي.

دا شمېرې په ۲۰۱۴ کال کې د حماس او اسراییل ترمنځ د فلسطینیانو د جګړې د قربانیانو له شمېر څخه چې څه باندې شپږ اوونۍ یې دوام وکړ، زیاتې دي.

په سویلي ښار خان يونس کې د ناصر روغتون د ځانګړې پاملرنې څانګه د وروستيو بریدونو له امله له ټپیانو ډکه ده، چې زياتره يې له دريو کلونو کم عمره ماشومان دي.

د ناصر روغتون ډاکټر محمد قندیل وویل، چې د ځانګړې پاملرنې په څانګه کې ۳۵ تنه ونټیلاټور ته اړتیا لري او ۶۰ نور ناروغان هم د ډیالیز لاندې دي.

هغه زياته کړه، چې د دوشنبې په ورځ به د دغه مرکز د جنراتور تیل ختم شي او د برېښنا پرې کېدو سره به د دغو ټولو ناروغانو ژوند د مرګ له ګواښ سره مخ شي.

د غزې په شمال کې د کمال عدوان د ماشومانو د روغتون رييس حسام ابوصفيه وويل، سره له دې چې اسرایيل له سيمې څخه د وتلو خبردارى ورکړى، خو دوى نه شي کولاى له روغتونه ووځي.

په تېرو څو ورځو کې اسرايیلي چارواکو په پرله پسې ډول د غزې د تړانګې اوسیدونکو ته خبرداری ورکړی چې د غزې له شمالي سیمو ووځي او د اسرايیلي پوځ له بریدونو څخه د ژوندي پاتې کیدو لپاره دې د سیمې په سویلي سیمو کې میشت شي.

د ابوصفیه په وینا، د ځانګړې پاملرنې په برخه کې اوه ماشومان د ونټیلاټور سره تړلي دي او له دې مرکز څخه وتل به د ماشومانو او نورو ناروغانو د مړینې په مانا وي.

د غزې تړانګې تر ټولو ستر روغتون شفاء روغتون هم اعلان وکړ چې د سړو خونو د ظرفیت له بشپړویدو وروسته به سل مړي په یوه عمومي قبر کې ښخ کړي.

همدا راز د تېلو د کمښت له امله په غزه کې ډېری نانوایي ګانې تړل شوي او خلک اوس د ډوډۍ پیدا کولو توان نه لري.

اسوشیېټډ پرېس خبري اژانس د یکشنبې په ورځ (د تلې ۲۳مه) لیکلي چې د امریکا د ملي امنیت سلاکار جیک سالیوان د اسراییلي چارواکو په حواله ویلي چې، د غزې سویلي سیمو ته اوبه بېرته رسېدلي، خو د اسراییل د انرژۍ او اوبو د وزارت ویاند وايي چې اوبه یوازې د سویلي غزې په یوې سیمه کې بهیږي.

په غزه کې مرستندویه کارکوونکو هم ویلي دي چې تر اوسه یې د اوبو د بېرته راګرځېدو شواهد نه دي لیدلي.

د حماس د بریدونو په غبرګون کې اسرايیل غزې ته د اوبو، خوراکي توکو، درملو او برېښنا بهیر پرې کړی، چې ځینو بیا دا کړنه د غزې خلکو ته د سزا په توګه یاده کړې او دا د نړیوالو قوانینو له مخې جرم بللی.

په ملګرو ملتونو کې د فلسطین د کډوالو ادارې ویاندې ژولیت ټوما وايي، په تېرو ۲۴ ساعتونو کې د غزې زیات شمېر خلکو د ملګرو ملتونو ښوونځیو ته پناه وړې ده، خو دلته هم «پاکې اوبه په رښتیا ختمې شوې دي.»

په غزه کې، کورنیو د خپلو شته اوبو سرچینې ډنډ کړې او ډېری یې د ناپاکو یا د مالګینو اوبو څښلو ته اړ شوي دي.

د اسوشیېټیډ پرېس د راپور پر بنسټ، ډېری خلک اړ شوي چې د ناپاکو سیندونو او څاه ګانو له اوبو څخه کار واخلي او د اوبو د کمښت د ګواښ او د ککړو اوبو له امله ناروغۍ به د مړینې احتمال زیات کړي.

د خان یونس په ښار کې خلک جوماتونو ته ورغلي، ځکه چې د پاکو اوبو سرچینې لا هم شته.

مرستندويه ډلو په غزه کې د څه دپاسه دوه ميليونو ملکي وګړو د خونديتوب غوښتنه کړې او د بشري مرستو د لېږد لپاره يې د دهلېز پر جوړولو ټينګار کړى دى، خو د روغتيا د نړيوال سازمان سيمه ييز مسوول وايي، هیڅ داسې نښې نشته چې دا ډول دهلېز به ژر جوړ شي.

رویټرز خبر ورکړی چې د ۱۳۰۰ کسانو جسدونه د اسرايیلي پوځ یوه مرکز ته د طبي او عدلي معایناتو لپاره راوړل شوي دي.

د اسرايیلو د پوځ یوه افسر د شنبې په ورځ خبریالانو ته وویل چې، د ځینو قربانیانو پښې او د ځینو نورو سرونه پرې شوي دي.

نوموړي ویلي چې، پر قربانیانو د جنسي تیري نښې هم ثبت شوې دي.

دغه افسر همداراز زیاته کړه چې، د حماس جنګیالیو ځینې یې په مرمیو وژلي او ځینې نور یې په بشپړه توګه شکنجه کړي دي.

رویټرز لیکلي چې د پوځ مسولانو په خبري کنفرانس کې د شواهدو له وړاندې کولو څخه ډډه وکړه.

د حماس سلګونه جنګیالي د تلې په پنځلسمه وتوانېدل چې د غزې پولې ته نېږدې سیمو ته د اسراییل خاورې ته ننوځي،ولسي او پوځي کسان ووژني.

د راپورونو له مخې د حماس ځواکونو په یوه کنسرت کې پر ځوانانو برید وکړ او هلته یې تر ۲۰۰ډېر کسان ووژل.

همدارنګه دغې ډلې د ښځو او ماشومانو په ګډون ۱۲۰ تنه اسراییلیان برمته کړل.

د رويټرز او نيويارک ټايمز په ګډون يو شمېر رسنيو د اسراييلي چارواکو له خولې ليکلي، چې اسراييلي وسله وال پوځ چمتووالی نيسي، چې غزې ته ننوځي او د حماس پوځي توان او بنسټونه په ځانګړې توګه راکټونه له منځه يوسي.

نتنیاهو د یکشنبې په ورځ د کابینې په غونډه کې وویل: “حماس فکر کاوه چې دوی به موږ له منځه یوسي؛ خو موږ هغه یو چې حماس به له منځه یوسو”.

په ورته وخت کې پر غزې د اسراییل د ځمکني برید د احتمال په اړه د دغه هېواد پوځ د غزې د ښار په ګډون د غزې په جنوبي سیمو کې له یو میلیون څخه د زیاتو خلکو د وتلو غوښتنه کړې ده؛ خو حماس له دوی وغوښتل چې له خپلو کورونو څخه ونه وځي.

یو شمېر کتونکو په غزه کې د ځمکنیو پوځي عملیاتو پر مهال د ملکي وګړو د مرګ ژوبلې پر زیاتېدو اندېښنه ښودلې ده.

په غزه کې چارواکو اعلان کړی، چې په تېره یوه اونۍ کې پر غزې د اسراییل د سختو بریدونو په ترڅ کې تر ۲۳۰۰ ډېر کسان وژل شوي او کابو لس زره نور ټپیان شوي دي.

رویټرز راپور ورکړی، چې روغتونونه د درملو او نورو طبي توکو له کمښت سره مخ دي او د ټپیانو د درملنې لپاره مبارزه روانه ده.

دا اقدام په قره باغ کې د اذربایجان له پوځي عملیاتو او په دې سیمه کې د ارمني نژاد د یو شمېر سیاستوالو له نیول کېدو وروسته وشو.

د سپتمبر په میاشت کې د اذربایجان ځواکونو په سیمه کې پوځي عملیات پیل کړل، چې له لنډې مودې وروسته اوربند وشو او زرګونه ارمني نژاده خلک له دغې سیمې ووتل.

ارمنستان اذربایجان تورنوي، چې د نګورنو قره باغ ته له ننوتلو وروسته یې ارمنیان په زوره شړلي، له دوی سره یې جبري عمل کړی او دا یې "توکمیز محوه" کول بللي.

څو ورځې وړاندې ارمنستان پر اذربایجان د توکمیزې تصفیې لپاره د جرمونو په نړۍواله محکمه کې دعوه وکړه او له دې سره سم یې د جرمونو د نړۍوالې محکمې تعهد لیک هم لاسلیک کړ.

خو د اذربایجان د بهرنیو چارو وزارت د باکو پر وړاندې د جرمنو په نړۍواله محکمه کې د دعوې مساله بې اساسه او مسخره وبلله او ویې ویل، چې د ارمنستان دا ډول دعوه ورته خندوونکې ښکاري.

په نګورنو قره باغ کې د ارتساخ ځان بولي حکومت د تلې په شپږمه اعلان وکړ چې منحل کیږي.

د دغه جمهوریت د منحلولو فرمان د قره باغ سیمې د مشر سامویل شهرمانیان له خوا لاسلیک شو او د ۲۰۲۴ کال د جنورۍ په لومړۍ نېټه به منحل شي.

ارمنیان په دې باور دي، چې د دوی د "لرغوني کلتور زانګو" په توګه د دې خاورې له لاسه ورکول یو تاریخي ګوزار دی.