د بریتانیا لومړي وزیر رشي سونک تل ابیب ته خپل سفر کې د اسراییل له لومړي وزیر بنیامین نتن یاهو او د دې هېواد له ولسمشر اسحاق هرتزوګ سره وکتل. رشي سونک د اسراییل له ولسمشر سره په ليدنه کي وويل چي فلسطينيان د حماس د کړنو قرباني شوي دي.
رشي سونک له اسراييلي چارواکو سره په ليدنه کې له اسراييل څخه د برتانيا کلک ملاتړ اعلان کړ. هغه وويل: «موږ د ترهګرۍ پر وړاندې له تاسو سره ولاړ یو».
د بريتانيا لومړي وزير وويل، له خپلو شریکانو سره په ګډه د حماس له خوا د یرغمل شویو کسانو د خوشي کېدو هوډ لري.
رویټرز د رشي سونک د ویاند په حواله راپور ورکړ، چې پر اسراییل له برید راهیسې لږ تر لږه ۷ بریتانویان وژل شوي او نهه نور ورک دي.
ښاغلي سونک د دغه سفر په ترڅ کې پر اسراییل د حماس د برید د ځینو قربانیانو له کورنیو سره هم وکتل.
د اسراییل لومړي وزیر هم له خپل بریتانوي سیال سره په خبري کنفرانس کې وویل چې د حماس پر ضد جګړه یوازې د اسراییل جګړه نه ده، بلکې د ټولې نړۍ جګړه ده.
نتن یاهو وویل، چې د حماس د برید یو هدف د سیمې له هېوادونو سره د اسراییل د سولې د هڅو ګډوډول دي. هغه ټینګار وکړ چې په غزه کې به جګړه اوږد مهاله شي او اسراییل د بریتانیا ملاتړ ته اړتیا لري.
د بريتانيا لومړي وزير په دغو کتنو کې د غزې خلکو ته د بشري مرستو رسول هم مهم وبلل.
د تلې په پنځلسمه پر اسراییل د حماس له برید وروسته اسراییل د غزې تړانګه محاصره کړه او دې سیمې ته یې د برېښنا، خوراکي او سون توکو د لېږد مخه نیولې ده.
د طالبانو د ټرانسپورټ او هوايي چلند وزارت اعلان وکړ چې له مولانا جلال الدین محمد بلخي هوايي ډګر څخه سعودي عربستان ته د کام ایر هوایي شرکت مستقیمې الوتنې پیل شوې.
د کام ایر هوایي شرکت په لومړۍ الوتنه کې ۱۲۱ تنه مسافر د مزارشریف ښار له مولانا جلال الدین محمد بلخي هوايي ډګر څخه د سعودي عربستان جدې ښار ته ولیږدول.
د طالبانو د ترانسپورت او هوايي چلند وزارت د پنجشنبې په ورځ «د تلې په ۲۷مه» په خپل اېکس ټولنیزه پاڼه کې لیکلي چې د لومړي ځل لپاره د افغانستان او سعودي عربستان ترمنځ الوتنې د چهارشنبې په ورځ پیل شوې.
کام ایر هوایي شرکت وايي چې دغه الوتنې به په اونۍ کې يو ځل د مزارشريف له هوايي ډګر څخه جدې ښار ته ترسره شي.
د پاکستان یو وتلی سیاستوال نواز شریف درې ځلې لومړی وزیر شوی، خو د فساد د تورونو او له پوځ سره د ډغرو له امله یې یو ځل هم خپله دوره نه ده بشپړه کړې. پخپله خوښه جلاوطن شریف راتلونکې شنبه پاکستان ته ستنېږي او راتلونکو ټاکنو کې لوبېدو ته تیارېږي.
۷۳ کلن نواز شریف له ۱۹۹۰ تر ۹۳، بیا له ۱۹۹۷ تر ۹۹ او بیا هم له ۲۰۱۳ تر ۱۷ لومړی وزیر و، خو اول ځل د پوځ ملاتړي ولسمشر، بیا کودتا او دریم وار هم د محکمې له خوا بې واکه شو.
نواز شریف صنعي کورنۍ کې وزېږېد، د پولادو تولید سره یې پیسې پیدا او د اتفاق ګروف په نوم د کورنۍ شرکت یې پراخ کړ.
نوموړی د ۱۹۷۰ کلونو په وروستیو کې سیاست ته لاړ او پر ۱۹۸۱ کال د پنجاب صوبايي مالي وزیر شو.
نواز شریف له جنرالانو سره د نږدې اړیکو په لرلرو مشهور و، دوی یې د پنجاب له حیرانوونکې اقتصادي ودې اغېزمن کړي وو. د پوځي ډیکټاټور ضیاالحق په لاس روزل شوی و. د جنرالانو په ملاتړ پر ۱۹۸۵ کال د پاکستان د ډېر وګړې او پرمختللې صوبې پنجاب سروزیر شو.
پر ۱۹۹۰ کال ټولټاکنو کې اول ځل د پاکستان لومړی وزیر او د دغه هېواد د لومړنۍ وزیر اعظمې بې نظیر بوټو ځای ناستی شو، چې د وخت ولسمشر یې حکومت د بډو او فساد د تورونو له امله ړنګ کړی و.
پر ۱۹۹۳ کال نواز شریف له ولسمشر سره دوښمني پیل کړه او هغه یې هم حکومت د خېلپالنې او فساد په تور ختم کړ.
سترې محکمې د نواز شریف حاکمیت بېرته واکمن کړ، خو ښاغلی شریف او ولسمشر پخلاینه کې پاتې راغلل او دواړو استعفا وکړه.
پر ۱۹۹۷ کال نواز شریف بیا د مسلم لیګ نواز ګوند په مشرۍ ټاکنې وګټلې او دویم ځل لومړی وزیر شو.
د نوموړي په دغه واکمنۍ کې پاکستان د ۱۹۹۸ کال مۍ کې اول ځل اټومي ازموینه وکړه، دا ګام د دغه هېواد سخت سیال هند ته ځواب و چې څو ورځې مخکې یې دوه اټومي ازموینې کړې وې.
د شریف په دغه لومړي وزارت کې هند او پاکستان د ۱۹۹ کال له مۍ تر جولای د لانجمن کشمیر په کارګل کې جګړه وکړه.
نواز شریف د ۱۹۹۹ کال وروستیو کې د پوځ لوی درستیز پروېز مشرف سره ښکېل شو او هغه هم د کودتا له لارې بې واکه کړ. وروسته نواز شریف پر عمر بند محکوم شو، خو د سعودي په منځګړتوب ریاض ته جلاوطن شو. هغه پر ۲۰۰۷ کال پاکستان ته ستون شو.
نواز شریف د ۲۰۱۳ کال ټولټاکنو کې د دغه هېواد د پخواني کرېکټ اتل عمران خان سره په سیالۍ کې برلاسی او دریم وار لومړی وزیر شو.
نواز شریف له هند سره د اړیکو عادي کولو هڅه وکړه، پر ۲۰۱۴ کال یې ور سره سوداګریزې خبرې وکړې. ور پسې کال د هند لومړی وزیر نرېندر مودي د پاکستان لاهور ښار ته لاړ او له ښاغلي شریف سره یې ولیدل.
پر ۲۰۱۷ کال د پاناما اسنادو اړوند د فساد دوسیو په پلټنو پسې د محکمې په حکم سره له واک لرې شو.
د ۲۰۱۸ کال جولای کې د پاکستان فساد ضد محکمې نوموړی د اختلاس له امله پر لس کلن بند محکوم کړ.
د ۲۰۱۸ کال په ډیسمبر کې نواز شریف د فساد اړوند بله دوسیه کې هم مجرم وبلل او پر اوه کاله بند محکوم او وروسته د ټول عمر لپاره له سیاست بې برخې اعلان شو.
هغه دا ټول تورونه رد کړل او ویې ویل چې سیاسي انګېزه لري.
نواز شریف د ۲۰۱۹ کال اکتوبر کې د طبي اسنادو وړاندې کولو له مخې خوشی شو او څو اونۍ وروسته لندن ته وکوچېد او له دغه ځای په سیاست کې ښکېل پاتې شو.
نواز شریف راتلونکې شنبه د اکتوبر پر ۲۱ پاکستان ته ستنېدل او راتلونکو ټاکنو کې د مسلم لیګ په مشرۍ لوبېدل غواړي.
تېره میاشت د ښاغلي شریف او د پاکستان د څو نورو لومړیو وزیرانو اړوند د فساد یوه دوسیه بېرته را ژوندۍ شوه، خو وکیل یې امجد خان خان وايي، چې د اسلام اباد سترې محکمې د هغه د خوندیتوب ضمانت منظور کړی دی.
د سلمان خان ټایګر فلمونو د لړۍ دریمه برخه د روان کال د نومبر میاشتې په ۱۲مه نېټه په هند کې د دیوالي په مراسمو کې په بېلابېلو سینماګانو کې نندارې ته وړاندې کیږي. ټایګر۳ یو اکشن فلم دی چې د منیش شرما له خوا یې لارښوونه شوې او د یش راج کمپنۍ له لوري ادیتیا چوپړا تولید کړی دی.
سلمان خان، کټرینا کیف او عمران هاشمي د یاد فلم اصلي لوبغاړي دي.
د سلمان خان دوه نور ټایګر فلمونو کې هیواد ژغوري، خو په دې فلم کې خپل کورنۍ ژغوري او عمران هاشمي په کې منفي رول لوبولی دی.
د سلمان خان مینه وال د سینما پر پرده د یاد فلم کتلو ته په بی صبرۍ انتظار دي او تمه کیږي چې دغه فلم به د دوو تیرو ټایګر فلمونو پرتله ډيرې پیسې وګټي.
د (ایک تا ټایګر) په فلم کې سلمان خان د هند لپاره د جاسوس په توګه کار کوي او کټریناکیف د پاکستان لپاره، او دواړه یو پر بل میینیږي او بلاخره د دوی هیوادونه کوښښ کوي چې دوی له منځه یوسي.
د دغه فلم لارښود کبیر خان و، چې لیدونکو یې زیات خوښ کړی و، په هغه کال یې شاوخوا ۶۲،۵۶ میلیونه ډالره ګټه وکړه.
همدارنګه په ۲۰۱۷ کال کې د کبیر خان په لارښوونې او د سلمان خان او کټرینا کیف په ادارکارۍ (ټایګر زنده هې) فلم نندارې ته وړاندې شو.
د دغه فلم کیسه هم د جاسوسۍ په اړه ده ټایګر(سلمان خان) او زویا (کټرینا کیف ) له هند څخه د باندې، د هند په غوښتنه هغه هندۍ او پاکستانۍ روغتیاپالانې ژغوري چې د داعش له لوري په روغتون کې یرغمل شوې وې.
دغه فلم په باکس آفیس کې ۸۷،۵۳ میلیونه ډالر ګټلي و.
رویټرز لیکي، چې د اسراییل او حماس تر منځ جګړه پراخه شوې او دې جګړې ته د ایران د متحدو ډلو د ننوتلو احتمال زیات شوی دی. حماس او اسلامي جهاد د «مقاومت د محور» په نوم د اسراییل د جګړې اصلي اړخونه دي.
ایران اسراییل ته خبرداری ورکړی، چې د جګړې د دوام په صورت کې به «مقاومت ډلې» جګړې ته داخل شي.
د ایران سپاه پاسدارانو د سه شنبې په ورځ اسراییل ته خبرداری ورکړ، که چېرې پر غزې خپل بریدونه بند نه کړي نو د مقاومت ډلو د لا زیاتو اقداماتو ته دې په تمه وي.
د تلې په پنځلسمه د دغې جګړې له پیل راهیسې د لبنان حزب الله ډلې د اسراییلي ځواکونو پر وړاندې ځوابیه بریدونه کړي او نورو ډلو یوازې د امریکا پر ګټو د برید پر ګواښ بسنه کړې.
د هغو ډلو نوملړ چې تهران یې ملاتړ کوي او امکان لري د حماس او اسراییل ترمنځ جګړه پیل کړي:
د لبنان حزب الله ډله
د لبنان حزب الله ډله په ۱۹۸۲ کال کې د ایران د سپاه پاسدارانو لهخوا د اسراییلي ځواکونو پر وړاندې چې پر لبنان یې یرغل کړی و، د مبارزې په موخه جوړه شوه.
حزب الله د اسراییل د سخت دښمن په توګه د دغه هېواد لپاره تر ټولو ستر ګواښ ګڼل کېږي.
د تلې په پنځلسمه له هغه وخته چې حماس ډلې پر اسراییل برید وکړ، حزب الله له اسراییلي ځواکونو سره د ډزو تبادله کړې، چې له ۲۰۰۶ کال راهیسې د دواړو خواوو تر منځ تر ټولو جدي نښته بلل کېږي.
په تېرو ۱۸ کلونو کې د حزب الله د وسلو زېرمه ستره شوې او د دغې ډلې د جنګیالیو شمېر چې لسګونو زرو ته رسېږي، د سوریې د ولسمشر بشارالاسد په ملاتړ د مخالفینو پر وړاندې جنګېدلي دي.
سربېره پر دې، حزب الله په سوریه او عراق کې ملیشهیي ډلې روزلي او په یمن کې د حوثي ډلې په څېر نور ځواکونه هم هڅولي دي.
د راپورونو له مخې، د حماس د جنګیالیو شمېر ۴۰ زرو ته رسېږي.
په عراق کې د ایران متحدې ملیشې
په عراق کې د ایران په ملاتړ د شیعه ملېشو ډلې په ۲۰۰۳ کال کې پر دغه هېواد د امریکا له برید وروسته په عراق کې تر ټولو په پیاوړو فعالینو بدلې شوې دي.
دا هغه ډله ده، چې لسګونه زره جنګیالي لري او د حشد الشعبي په نوم د داعش د اسلامي دولت سره په جګړه کې یې مهم رول لوبولی چې د یوې مودې لپاره یې د عراق لویه برخه نیولې وه.
په داسې حال کې چې د حماس او اسراییل ترمنځ جګړه مخ په زیاتېدو ده، د امریکا پوځ وايي د چهارشنبې په ورځ یې په عراق کې د دوی پر ځواکونو د بې پیلوټه الوتکې برید شنډ کړی دی.
د ایران تر ملاتړ لاندې عراقي ډلې په سوریه کې د بشارالاسد په ملاتړ جنګیدلې دي.
دغه ډلې پر امریکايي ځواکونو د بریدونو تاریخ لري او ایران دغو ډلو ته د بې پیلوټه الوتکو د کارولو روزنه ورکړې ده.
په سوریه کې د ایران تر ملاتړ لاندې ډلې
په ۲۰۱۱ کال کې د سوریې د کورنۍ جګړې له پیل راهیسې، ایران د بشارالاسد د رژیم د ملاتړ لپاره د ملېشو ډلې جوړې کړې.
دغه ډلې د ایران، عراق، افغانستان، پاکستان او ځینو نورو هېوادونو له وګړو جوړې شوې دي او د بشارالاسد د حکومت د نسکورېدو په مخنیوي کې یې اغېزناک رول لوبولی دی.
د رویټرز د راپور له مخې، سلګونه ایرانیان د بشارالاسد په دفاع کې وژل شوي هم دي.
د ایران تر ملاتړ لاندې ځواکونه په بېلابېلو سیمو لکه د سوریې او عراق پر پولو او د جولان لوړو ته نږدې چې د اسراییل لهخوا نیول شوي و، ځای پر ځای شوي دي.
اسراییل په ځلونو د سوریې دننه د دغو ځواکونو پر پوستو بریدونه کړي دي.
د یمن حوثي ډله
د یمن حوثي ډله چې د تهران بل متحد دی د تلې په اتلسمه خبرداری ورکړ، که امریکايي ځواکونه د غزې په جګړه کې لاسوهنه وکړي، دغه ډله به یې په ډرون او توغندیو ځواب ورکړي.
حوثي ډله له ۲۰۱۵ کال راهیسې د سعودي عربستان په مشرۍ له سیمهییز اېتلاف سره جنګیږي.
دغه ډله اوږده واټن وېشتونکي توغندي لري، چې په وار، وار یې د سعودي عربستان په ګډون د دغه هېواد د تېلو پر تاسیساتو بریدونه کړي دي.
د فارس خلیج په اوبو کې ګواښونه
د ایران او لوېدیځ ترمنځ د فارس خلیج د اوبو پر سر له ډېرې مودې راهیسې لانجه روانه ده، چې له دې لارې د نړۍ ډېره برخه تېل لېږدول کېږي.
له ۲۰۱۹ کال راهیسې، هلته په بېړیو یو لړ بریدونه شوي، چې ایران یې اصلي تورن دی.
په بحرین کې مېشت د امریکا پنځمه سمندري بېړۍ په دې سیمه کې د سوداګریزو بېړیو د ساتنې دنده پر غاړه لري.
د ایران سمندري ځواک د سپاه پاسدارانو په مشرۍ له چټکو بېړیو څخه جوړ دی.
د اسلامي همکاریو د سازمان سرمنشي حسین ابراهیم طه د دې سازمان په ناسته کې پر اسراییل د نړۍوالو فشارونو غوښتنه وکړه، چې له مخې یې اسراییلد نړۍوالو قوانینو، بشري حقونو او د ملګرو ملتونو پرېکړه لیکونو ته غاړه کیږدي. ګڼو هېوادونو په غزه کې پر ملکي وګړو د اسراییل برید غندلی دی.
د اسلامي همکاریو د سازمان غړو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو د چهارشنبې په ورځ (د تلې په ۲۶مه) په جده کې د حماس او اسراییل ترمنځ پوځي شخړې زیاتوالي ته د حل لارې په اړه غونډه وکړه.
دا ناسته د سعودي عربستان په بلنه په غزه کې د ملکي وګړو مرګ ژوبلې ته د بېړنۍ رسېدنې او په سیمه کې د بې ثباتۍ د زیاتېدو په اړه جوړه شوې وه.
په دغه کتنه کې د اسلامي همکاریو سازمان سرمنشي حسین ابراهیم طه له فلسطین سره د اسلامی هېوادونو په پیوستون باندې د ټینګار ترڅنګ وویل، چې دغه سازمان د فلسطیناینو له مشروع مبارزې چې د خپل سرنوشت د ټاکلو او د یوه خپلواک هېواد د جوړلو په برخه کې کوي، خپل غوڅ ملاتړ اعلانوي.
هغه زیاته کړه: «موږ د اسراییل د دې بې ساري تېري د مخنیوي لپاره او د غزې تړانګې ته د درملو ، خوراکي توکو او اړینو توکو رسولو اسانه کولو لپاره د بشردوستانه دهلیزونو پرانستلو باندې هم ټینګار کوو».
ښاغلي طه څرګنده کړه، چې پر فلسطیني ولس د اسراییل د بریدونو دوام به امنیت او ثبات خراب کړي، کرکه او تاوتریخوالی به ډېر کړي.
هغه د اسلامي همکاريو د سازمان د غړو په استازيتوب له نړۍوالې ټولنې وغوښتل چې اسراييل دې ته اړ کړي، چې د نړۍوالو قوانينو، نړۍوال بشري حقونو او د ملګرو ملتونو پرېکړه ليکونو ته غاړه کېږدي.
هغه وویل، چې په دې غونډه کې د اسلامي هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو موافقه وکړه، چې د فلسطین د خلکو پر وړاندې د وحشیانه تيري پایلې، په ځانګړې توګه د غزې په تړانګه کې "دوامداره تیري" ته رسیدګي وکړي.
د اسلامي همکاریو د سازمان سرمنشي اسراییل په دې تورن کړ، چې د استوګنې، تعلیمي او روغتیايي مرکزونو په نښه کولو سره یې «ټول اساسي اخلاقي اصول او ارزښتونه تر پښو لاندې کړي دي».
د سعودي عربستان د بهرنیو چارو وزیر فیصل بن فرحان په دې غونډه کې وویل، چې نړۍواله ټولنه باید په غزه کې د فلسطینیانو د ملاتړ لپاره مسوولانه دریځ غوره کړي.
هغه د یوه خپلواک فلسطیني دولت د جوړولو او د نړۍوالو پرېکړه لیکونو د عملي کولو سره په ټینګار د غزې د محاصرې د ختمولو غوښتنه وکړه.
ایراني رسنیو هم راپور ورکړی، چې د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزیر حسین امیرعبداللهیان پر غزې د اسراییل د بریدونو د جدي، پرېکنده او چټک تعقیب، غزې ته د بشري مرستو د سمدستي لېږلو او د غزې د خلکو له بې ځایه شویو سره د مبارزې پر اړتیا ټینګار کړی.
د ایران دغه جګپوړي ډېپلوماټ له اسلامي هېوادونو وغوښتل چې له «اسراییلي رژیم» سره خپلې اړیکې پرې کړي او د دغه هېواد پر توکو بندیز ولګوه.
ښاغلي امیرعبداللهیان همدا شان د فلسطین د ملاتړ لپاره د اسلامي حقوق پوهانو د یوې ډلې د جوړولو غوښتنه وکړه، ترڅو په نړۍوالو محکمو کې د «اسراییل د جنګي جنایتونو» او د هغو د ملاتړو د محاکمې لپاره شرایط برابر شي.
دا ناسته په داسې حال کې ترسره کېږي، چې د غزې پر تړانګې د اسراييل پوځ له هوايي بمباريو وروسته په سیمه کې د ملکي وګړو د مرګ ژوبلې د زياتېدو راپورونه ورکول کېږي.
په تېرو دولسو ورځو کې د پرله پسې نښتو په وروستۍ پېښه کې چې د غزې په تړانګه کې د الاهلي روغتون په نښه شو، لږ تر لږه پنځه سوه کسان ووژل شول.