د دې بنيادي وجوهات دا دي چې جمهوريت خپلې سياسي فېصلې نشي کولې-- پارلمان"" پتلی تماشه""ده. په هرچا د کرپشن دعوې دي.
ټولې سياسي ډلې هېڅ لايحه عمل نه لري. د اقتدار په رسه کشۍ کې د مهنګايۍ غوندې طوفان څوک نه ويني او د قحط يو بد صورت حال سره ولسونه مخ دي.
پارلمان او عدليه په ښکاره د مقابلې په حالت پاتې شوي دي. پوځ د غېر جانبدارۍ خبره کوي خو له تېرو انتخاباتو پس پرده ټول ډايرکشن د مقتدره ادارو وو او اوس خو د ساونډ پروف کمرو دننه د سياستونو او مخصوص صحافيانو تجزيو کې چې کومې ګواهۍ راځي نو دا په جمهوريت، سياست او پارلمان کې د پوځ او ټولو خفيه ادارو بيخي بالادستي ښيي چې د بوډا پاکستان په ټول تاريخ کې له شروع راهیسې شوي دي.
د پاکستان څلور ښکاره مارشلا دورونه او د جمهوريت په بېک ګراونډ کی هم د پوځ حکم هر څه ښکاره دی. اوس که مقتدره ادارې لکه سول او پوځي اسټيبلشمنټ په سياست کې د غېر جانبدارۍ خبره کوي خو هر خاص و عام دا دليل په هېڅ صورت نه مني.
بل خوا د پاکستان عدليه له خوا د جانبدارۍ داسې فېصلې شوې دي چې سياسي معاشي بحرانونه یې راپېدا کړي دي.
دا موجوده چې کوم حالت روان دی او يا د دې حالاتو په نتيجه کې نور څه راځی هېڅ ښه نتيجه نه ورکوی او نه څوک عوام قايل کولی شی چې دا بحرانونه به حل شي.
دا بحرانونه تر هغه نه حل کيږي چې سياستونه پاک نشی او کرپټ قوتونه له منځه ونه وځي. دا څوک چې د غېر جانبدارۍ په جامه کې د جانبدرارۍ رول ادا کوي دا بيخي د منځه يوسي.
پارلماني سياست د پوځ او د مقتدره ادارو د سکنجې نه ووځي. جمهوريت په صحيح معنو د خانداني سياستونو نه لاندې عامو باشعوره نظرياتي خلکو ته راشي. مذهب او رياست ځان ځان ته جدا شي. د ګاونډیو ملکونو په جنګونو کې د لويو طاقتونو د کرایې سپايتوب ختم شي. ادارې خپلو خپلو کارونو کې خود مختاره پرېښودی شي.
د پاکستان ټولو قومونو ته په خپلو وسايلو خپل اختيار ورکړ شي. د قومونو د ژبو او د ټولو بنيادي انساني حقونه ومنل شي. د پردو جنګونو لپاره خپل قامي اهداف قربان نه کړي. ټول کرپټ قوتونه له منځه يوسي او کومه سرمايه چې بهر ته منتقل شوې ده دا واپس راوړي.
په سياسي ډلو د پارلمان نه بهر په زوره له فېصلو منلو نه ډډه وشي او دا موجوده چې کومې ډرامې روانې دي دا پروډکشن نور بند کړی شي.
که مونږ د خپلو ستونزو او په موجوده بحرانونو کې د پاکستان لويو اداروته وګورو د دوی رسه کشۍ په نظر کې ولرو نو دا ادارې به داسې تشريح کوو.
جمهوريت
د پاکستان جمهو ريت د صنعتکارو، جاګيردارو او سرمايه دارو شريک جاګير دی. د شاملاتو په جنګ کې د کرایې خلک مري او د سرمایې زور جمهوريت هم کرپټ کړی دی.
عدليه
عدليه د زورورو تحفظ د قانون له کتابه کوي. پوځی کودتا ته "نظريه ضرورت" وايي حالانکې د پاکستان نظريه نشته او ضروريات یې ډېر دي. عدليه د جانبدارۍ په فیصلو کې خپل ميزان هم متنازعه کړو.
پوځ
پوځ د جنګ علامت دی خو چونکې جنګ نشته نو په بلوچستان او پښتونخوا کې پريکټس کوي او سياسي پالوانان داسې جنګوي لکه څوک چې اوزګار شي او ميږي جنګوي. د جمهوريت په سر ځوړنده توره ده چې د لاندې ترې سياست ماته ماته ساه اخلي، پوره خبره نشي کولی.
صحافت
صحافت د څلورمې ستن په مثال د رياست يو ګټ ته سر اړام کړی دی او هغه تجزياتي عمل کوي چې د ماضي قیصه وي. په دغه قيصه کې مخصوص صحافيان هم کردار وي خو د نظريه حاجت ترمخه ورته لکه د عدليې نظريه ضرورت وایي چې هغه دور تېر شي نو بيا د سابقه جرنېلانو د کرپشن او په جمهوريت د شب خون قيصه کوي.
عوام
عوام يو هجوم دی، قوم نه دی. په کوم ملک کې چې د مختلفو قومونو مفادات د يو بل په ضد دي هغوی قوم نه، هجوم دی، بې شعورۍ ته عقيدت وایي او عقيدت د ړندو ګډا ده. دا هجوم د سرمايه دارو، جاګيردارو اعلا بالا طبقې لپاره راپاڅي خو د ځان لپاره نه.
دا هاغه سرتور سرونه دي چې هر څوک پرې راشي خپله ټوپۍ یې په سر کېږدي او سر ورله د جزباتي عقيدت په انستهيزيا ویده کړي. ټول عمر په نشه په خوب کې ګرځي.
نتيجه
نتيجه داده چې پاکستان په ځوانیمرګۍ کې په ۱۹۷۱ يو ځل مړ شوی دی، نو په بوډا عمر کې خو فالج خامخا وي، دا بوډا په Icu کې دی.
که په داسې عمر کې مضبوط سوويت يونين د علاج باوجود مړ شوی دی نو په وينټي لېټر پروت پاکستان به ترڅو مصنوعي سا اخلي.
یادونه: دا لیکنه د لیکوال خپل نظر دی او د افغانستان انټرنشنل پښتو سیاست نه منعکسوي.
