د پاکستان سند ایالت د پوهنې وزارت په ښوونځیو کې د افغان زده کوونکو معلومات غوښتي

د طالبانو کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت د اسلام قلعه د سرحدي آمر له قوله لیکلي، هیواد ته د راستانه شویو کډوالو له جملې یو شمېر کورنۍ یې د مرستو ترلاسه کولو په موخه د کډوالۍ نړیوال دفتر ته ورپيژندلي دي.

بل خوا د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو سرپرست وزیر خلیل حقاني کندهار ولایت ته سفر کړی او په یاد ولایت کې یې د کډوالو چارو ریاست سیمه ایزو چارواکو ته د کډوالو ستونزو ته د رسېدو سپارښتنې کړې دي.

نوموړی داسې مهال کندهار ولایت ته سفر کوي چې هره ورځ له پاکستانه د افغان کډوالو لسګونه کورنۍ افغانستان ته راستنېږي.

په دې ورستیو کې پاکستان او ایران له خپلو هیوادونو د ناقانونه افغان کډوالو د ایستلو پرېکړې کړې. خو د یادو هیوادونو دغو پرېکړو ته د کډوالۍ نړیوال سازمان کلک غبرګون ښودلی دی. او دا یې د کډوالو به برخه کې د نړیوال قانون سره په ټکر کې کړنې بللې دي.

دغه پرلت د چمن لغړیانو اتحاد، سوداګرو او د ځایې سیاسي ګوندو له لوري پیل شوی دی.

یاد پرلت د پاکستان د هغې پرېکړې په غبرګون کې تر سره کیږي چې پر چمن سپین بولدک دروازه به له دې وروسته پر پاسپورټ او ویزه تګ راتګ تر سره کیږي.

په تېر کې به په دغه دروازه د ډیورنډ کرښې دواړه غاړې اوسیدونکي په افغان تذکره او پاکستاني شناختي کارډ یو او بل لور ته اوښتل.

له تېرو دوه میاشتو راهیسې د سپین بولدک ـ چمن پر دروازه د پاکستان له لوري هڅه کیږي چې مساپر اړ کړي په پاسپورټ او ویزه تګ راتګ وکړي.

په چمن کې د لغړي اتحاد مشر غوث الله د یاد پرلت په اړه وايي:«زموږ غوښتنه داده چې پر سپین بولدک ـ چمن دروازه په پاسپورټ تګ راتګ په هیڅ صورت نه منو. که موږ یو مرو که سل مرو موږ له خپلې غوښتنې نه په شا کیږو. کوم کسان چې پر دغه دروازه په پاسپورټ د تګ راتګ خوبونه ویني هغوی خطاوتلي دي. موږ د چمن د ټولو اوسیدونکو څخه غوښتنه کوو چې د پاکستان پاسپورټ وا نه خلي.»

پاکستان پر سپین بولدک ـ چمن دروازه پر پاسپورټ د تګ راتګ د پرېکړي سره سم په چمن کې د پاسپورټ اخیستنې اداري کارکوونکي او امکات ډیر کړي دي چې د یاد ښار اوسیدونکي پاکستانی پاسپورټ واخلي.

دغه پرلت کوونکي وايي کابل او اسلام اباد دې د خبرو له لارې خپلې ستونزي حل کړي، د ډیورنډ دواړو لوریو پراته قبایل پر دروازه په پاسپورټ او ویزه تګ راتګ نه مني.

د عوامي پارټی سیمه اییز مسول عطاء الله وايي، د پاکستان د یادې پرېکړې له امله د ډیورنډ کرښې دواړو لوریو ته د زرګونو کسانو کاروبار زیانمن شوی دی.

نوموړی وايي:«د زرګونو چمن مېشتو اوسیدونکو کاروبار د افغانستان لوري ته په سپین بولدک کې دی او د سپین بولدک د زرګونو اوسیدونکو کاروبار په چمن کې دی د پاکستان د یادې پرېکړې له امله د یادو ټولو کسانو کاروبار پر مخ بند شوی دی.»

دغه پرلت کوونکي وايي، د پاکستان د حکومت له لوري پرېکړه شوې چې د نومبر میاشتې له لومړۍ نیټې وروسته پر سپین بولدک ـ چمن دروازه باندې په پاسپورټ تګ راتګ جبري کیږي.

خو د ډیورنډ کرښې دواړو لوریو ته پراته قبایل وايي د پاکستان یاده پرېکړه نه مني او پرلت به تر هغه غځوي چې پاکستان خپله دغه پرېکړه بدله نه کړي.

دغو معترضو مېرمنو د شنبې په ورځ (د تلې ۲۹مه) په کابل کې د یوې راټولېدنې پرمهال له نړیوالې ټولنې وغوښتل چې طالبان په رسمیت و نه پېژني.

د «ازادۍ پر لور د معترضو ښځو غورځنګ» د اعلامیې په یوه برخه کې راغلي دي: «موږ د طالبانو د استبدادي واکمنۍ د ختمېدو غوښتونکي یو.

«با ثباته افغانستان د خلکو د ازادۍ او د ټولنې د ټولو پرګنو په تېره بیا د ښځو لپاره د یو باثباته دریځ پر بنسټ د یوه ډیموکراټیک حکومت جوړولو ته اړتیا لري.»

په دې لیک کې ټینګار شوی چې ازادي د هر انسان طبیعي او مدني حق دی او د طالبانو له بندخونې د فعالانو د خلاصون لپاره باید عملي او بیړني ګامونه واخیستل شي.

تر دې مخکې هم د بشري حقونو سازمانونو او د ځینو هېوادونو چارواکو د طالبانو له بنده د فعالانو د خلاصون غوښتنه کړې وه.

په تېرو دوو کلونو کې طالبانو څو ځلې مدني فعالان او لاریون کوونکې ښځې نیولې او ځورولې دي.

ملګرو ملتونو د جمعې په ورځ ـد تلې په ۲۸مه ـ په یوه راپور کې د افغانستان په لویدیځ کې د زلزلې پر روغتیايي پایلو بحث کړی دی.

د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همغږۍ دفتر یا اوچا ویلي، د افغانستان په لوېدیځ کې د زلزلې له امله له ۲۱ زره ۵۰۰ ډېر کورونه ویجاړ شوي او شاوخوا ۱۷ زره کورونه سخت زیانمن شوي دي.

اوچا د اغیزمنو سیمو دوه پر دریمه برخه ارزولو سره موندلې، چې د افغانستان په لویدیځ کې د زلزلې له امله له ۱۵۴ زرو ډیر کسان اغیزمن شوي.

ملګري ملتونه وايي، په زلزله ځپلو سیمو کې روغتیایي خدماتو ته د لاسرسي برخه سخته اغېزمنه شوې او لږ تر لږه ۴۰مرکزونه زیانمن شوي دي.

د روغتیا نړیوال سازمان خبرداری ورکړی چې شاوخوا ۵۸۰ زره کسانو ته د خدماتو وړاندې کول سخت ټکني شوي دي.

په افغانستان کې د روغتیا د نړیوال سازمان د بېړنیو حالاتو د ډلې مشر هم ویلي، چې «روغتیايي کارکوونکي هم له دې ناورین څخه اغېزمن شوي دي». هغه وویل چې د زلزلې روغتیایي پایلې «حیرانونکې» دي.

سالنګي درې ريکارډونه لري درې واړه يې ګټلي او هيڅ بایله نه لري او سیال يې هم د ګټلو څلور ريکارډونه لري او هیڅ بایله نه لري.دا لوبه په نیمه مسلکي بوکس کې ترسره کیږي.

له مارچل ګریچ سره د سالنګي سیالۍ، د انډیس پیوټید سازمان د سیالیو د مرکزي پړاو سیالۍ په توګه انتخاب شوې او د کابل پر وخت به نن شپه ۱۱:۳۰ بجو د بریتانیا په لندن ښار کې ترسره شي.

وحید سالنګي میزمیار ویلي، چې د دې سیالۍ پنځوس سلنه ترلاسه شوې پیسې به د هرات زلزله ځپلو ته ځانګړې کړي.