فریدون سینیرلي اوغلو:د طالبانو له خوا نجونو ته د زده کړو اجازه له نړيوالو سره اړیکې ښې کوي

د ورځپاڼې د راپور له مخې، د پاکستان د کورنیو چارو وزیر د لویدیځو هېوادونو له سیاسي استازو غوښتي چې لویدیځ هیوادونه دې هغو افغانانو ته د ویزو د ورکړې بهیر چټک کړي چې کومو هیوادونو ته لیږدول کیږي.

یو شمېر هیوادونه لکه جرمني او کاناډا لا هم د هغو افغان کدوالو لیږدولو ته چې د طالبانو لخوا د ځورونې له ګواښ سره مخ دي، دوام ورکوي.

ایکسپریس ټریبیون د خپلو سرچینو په حواله همداراز لیکلي، دغو ډیپلوماتانو ویلي چې ښايي دا کډوال به د طالبانو له ګواښ او غچ اخیستو سره مخامخ شي.

پاکستاني چارواکو همداراز ټینګار کړی چې د استوګنې له اسنادو پرته کډوال د امنیتي او اقتصادي ستونزو له امله له دې هیواده ایستل کیږي.

د پاکستان حکومت څه باندې یو میلیونو افغان کډوالو ته د نومبر تر لومړۍ نیټې یعنې تر راتلونکو لسو ورځو فرصت ورکړی چې له پاکستانه ووځي، که نه نو دوی به په زوره وایستل شي.

ددغو کلیو ژوندي پاتې شوي کسان چې اوسمهال په خیمو کې سختې شپې او ورځې تیروي وایي چې اوسمهال د توپانونو او سړې هوا له امله سرپناه ته اړتیا لري.

دوی وایي، سره له دې چې تر زلزلې وروسته ورسره د خیمو مرستې شوې دي خو د سختو توپانونو له امله دغه خیمې هم زیانمنې شوې او د توپان پروړاندې کمزروې دي.

د ملګرو ملتونو پراختیایي پروګرام (یو این ډي پي) د زیانمنو کورنیو د خبرو په تایید سره ویلي چې، د هرات زلزله ځپلي په جدي توګه سرپناه ته اړتیا لري.

دغه پروګرام په اېکس ټولنیزه پاڼه کې لیکلي چې د ژمي په را رسیدو سره زلزله ځپلي اوبو، خوړو او د روغتیایي اسانتیاوو په برخو کې نورو مرستو ته هم اړتیا لري.

اخوا د خوړو نړیوال پروګرام (ډبلیو ایف پي) هم په اېکس ټولنیزه پاڼه لیکلي چې، په هرات کې زلزله ځپلي کورنۍ له بېړنیو مرستو زیات، د خپل ژوند د برابرولو لپاره لاسنیوي ته اړتیا لري.

خو دغه پروګرام خبرداری ورکړی چې بودیجه یې د خلاصیدو په حال کې ده.

د خوړو نړیوال پروګرام ترڅنګ یو شمېر نورو مرستندویه ادارو هم په تېرو میاشتو کې د بودیجې د کمښت او په را روان ژمي کې د انساني ناورین د رامنځته کېدو خبرداری ورکړی و.

د یادولو وړ ده چې په هرات کې د طالبانو سیمه ییزو چارواکو تېره اوونۍ د زلزلو ځپلو لپاره د کابو دونیم زره کورونو د جوړولو خبر ورکړی و.

دوی ټینګار کړی و، هڅه کوي چې د دغو کورونو د جوړولو چارې له ژمي مخکې بشپړې کړي.

دا په داسې حال کې ده چې د اوچا د راپور له مخې، په هرات کې زلزلو د لسګونو کورونو د ویجاړولو ترڅنګ ۱۷ زره او ۸۸ کورونه سخت زیانمن کړي هم دي.

له پولیو څخه د افغانستان د خلاصون بنسټ په اېکس ټولنیزه پاڼه کې لیکلي چې، دغه کمپاین به په یادو څوارلسو ولایتونو کې له پنځو کلونو د کم عمره ماشومانو لپاره پیل شي.

په اعلامیه کې د یادو ولایتونو له ټولو اوسیدونکو غوښتل شوي چې خپل ماشومان واکسین کړي چې دغه ناوړه پدیده په بشپړه توګه په افغانستانه کې له منځه ولاړه شي.

پولیو چې د نه درملنې وړ یوه ویروسي ناروغي ده، اوسمهال یې مثبتې پیښې یوازې په افغانستان او پاکستان کې ثبت شوي دي.

د راپورونو له مخې، سږکال یوازې په ننګرهار ولایت کې د ګوزڼ ناروغۍ پنځه پیښې ثبتې شوې دي او د دې ناروغۍ پر زیاتیدو هم اندیښنې ډیرې شوي دي.

سره له دې چې هر کال په ټول هېواد کې د ګوزڼ ناروغۍ پر وړاندې د مبارزې په برخه کې کمپاینونه کیږي خو بیا هم یو شمیر کورنۍ د هیواد په لیرې پرتو سیمو کې د خپلو ماشومانو د واکسین کولو تښتي.

صدف مایار چې پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ مخکې د ماشومانو د واکسین کولو په برخه کې شاوخوا دوه کاله کار کړی وایي چې، آن د کابل په ځینو برخو کې یو شمېر کورنیو خپل ماشومان نه واکسین کول.

د نوموړې په خبره، واکسیناتورانو به په ډیرې سختۍ سره هیوادوالو ته قناعت ورکولو چې خپل ماشومان واکسین کړي او د ګوزڼ ناروغۍ مخه ونیسي.

اخوا ډیری کورنۍ بیا د افغانستان په ګوټ ګوټ کې د ګوزڼ ناروغۍ د مخنیوي او په دې برخه کې د مبارزې لپاره د کمپاینونو د پراخیدو غوښتنه کوي.

د کابل ښار اوسیدونکې راضیې شجي له افغانستان انټرنشنل پښتو سره په خبرو کې وویل چې، دوه لوڼې لري او یوه لور یې تر پیدا کېدو وروسته فلج شوې ده.

میرمن شجي وایي، چې د درې کلنې فلج شوې لور وضعیت یې ډیره ځورونکې ده ځکه پالل یې د هرې ورځې په تېرېدو سره سختیږي.

نوموړې له ټولو هیوادوالو غواړي چې خپل ماشومان واکسین کړي، چې له ګوزڼ څخه خوندي پاتې شي.

د روغتیا نړیوال سازمان نږدې دوه میاشتې وړاندې په افغانستان کې د پولیو د مثبتو پېښو د زیاتوالي په اړه خبرداری ورکړی و.

د روغتيا نړيوال سازمان هر کال د اکټوبر ۲۴مه د پوليو د له منځه وړلو د نړيواله ورځ په توګه نمانځي، چې د پوليو ويروس په اړه د پوهاوي کچه لوړه او د پوليو له ګواښ سره مخ ماشومان وژغوري.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویاند عبدالمتین قانع نن یکشنبه په کابل کې په یوې خبري غونډه کې خبریالانو ته ویلي، چې د روان کال په لومړیو شپږو میاشتو کې په کابل کې تر ټولو ډېرې جنايي پېښې شوې دي.

هغه زیاته کړې، چې په ټول هېواد کې ۸۲۱۰ جرمي او جنايي پېښې ثبت شوي، چې یوه لویه برخه یې د دغې ډلې تر تعقیب لاندې دي.

نوموړي ویلي: “په دغو پېښو کې وژنې، شوکې، انسان تښتونې، وسله‌والې غلاوې، د انسان او وسلو قاچاق شاملېږي”.

قانع زیاته کړې ده، چې په یادو پېښو کې د وژنې ۹۳۵ پېښې، د شوکمارۍ ۱۱۲ پېښې، د غلاوو دو زره او ۵۰۲ پېښې، د وسله والو غلاوو ۳۶۲ پېښې، د جنسي تېري ۱۸۲ پېښې، د تښتونې ۲۱ پېښې، د توکو د قاچاق ۵۸ پېښې، د وسلو د قاچاق ۵۵ پېښې او د وړو او لویو جرمونو ۴۲۸۲ نورې پېښې ثبت شوي.

د هغه په خبره، چې په کابل کې د ۹۹۵ پېښو له ثبت سره د دغو ولایتونو په سر کې دی.

د یادونې وړ ده، چې د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویاند دا هم ویلي، چې په تېرو شپږو میاشتو کې په افغانستان نېږدې اته پنځو زرو کسانو ته مرګ ژوبله اوښتې ده.

د هغه په خبره؛ په دې کمرو سره به جرمونه هم را کم شي.

د دې راپور له مخې؛ ټاکلې شوې ده، چې دا کمرې د ښار په ننوتلارو او بیروباري سیمو کې ولګول شي.

ویل کېږي، چې د دې کمرو نصبول به څو ورځې وخت ونیسي.

طالبانو د امنیت ټینګولو لپاره تېر دوبی په کابل کې هم د ۶۰ زره امنیتي کمرو د نصبولو خبره وکړه.

هغه مهال د بښنې نړۍوال سازمان وویل، چې دا ډله د امنیتي کمرو په لګولو سره د افغان وګړو د څار او جاسوسۍ بشپړ سیسم رامنځته کوي.