ریچارډ بېنېټ د مطیع الله ویسا د خوشې کېدو هرکلی وکړ

نوموړی اروپا ته له سفر او له اروپايي چارواکو سره تر لیدنې وروسته د کابل ښار په خوشال خان مېنه کې د طالبانو استخباراتو په خپل کور کې ونیو او زندان ته یې واچاوه.

قلم لار ټولنې په خپل اېکس کې لیکلي چې ښاغلی ویسا له نږدې ۲۱۵ ورځو راهیسې له طالبانو سره بندي و.

د بښنې نړیوالې ادارې په ګډون مختلفو بشرپالو ادارو له طالبانو د ښاغلي ویسا د خوشي کېدو غوښتنه کوله.

د نوموړي د ازادېدو لپاره له پراخو نړیوالو غبرګونونو وروسته د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد ښاغلی ویسا پر «خپلسرو» چارو تورن کړ او ویې ویل، د «نظام» له خبرېدو پرته یې غونډې کولې.

ذبیح الله مجاهد دا هم وویل چې مطیع الله ویسا له «بهر سره تړاو درلود او له بهر یې امر ترلاسه کاوه.»

مطیع الله ویسا له نږدې څوارلسو کلونو راهیسې د خپل ورور عطاالله ویسا په ملګرتیا د قلم لار ټولنې سره د افغانستان په مختلفو ولایتونو په تېره لرې پرتو سیمو کې د لیک لوست او زدکړو دودولو ته کار کوي.

دې وروستیو کې د اینډېکس اېنډ سېنسرشېپ په نوم ټولنې سږنۍ جایزه هم مطیع الله ویسا ته ور کړه.

د ښاغلي وحیدي دا څرګندونې له هغه وروسته دي چې په ایران کې له افغان کډوالو سره زور زیاتی ډېر شوی او ځینې ایرانیان دغه کډوال د ایرانۍ ټولنې جوړښت ته خطر بولي.

ځینې دا کسان چې ځانونه ملتپال بولي دا خبرې هم کوي چې په ایران کې کډوالو ته تذکرې ور کول کېږي.

خو احمد وحیدي د دې اوازې په ردولو سره وايي، ایران ته د کډوالو تګ پخوانی مسله ده او «د نړیوال استکبار د ناسم سیاست» نتیجه ده، چې له امله یې په دغه هېواد کې ستونزې ډېرې شوې او افغانان ایران ته کډوالېږي.

د نوموړي په خبره،افغان کډوال ښه خلک دي او که څوک په ناسمو شمېرو سره د ایراني او افغان ملت ترمنځ درز اچول غواړي، نو سخت چلن به ور سره وشي.

په پام کې ده، چې دغه پیسې به په افغانستان کې د روغتیا د نړۍوال سازمان او د ملګرو ملتونو د مخدره توکو او جرمونو پر وړاندې د مبارزې د دفتر له لارې مصرف شي.

د روغتیا نړۍوال سازمان په یوې بیانیه کې وویل، چې دا پیسې باید د افغانستان د زیانمنو شویو وګړو په ځانګړې توګه د ښځو او نجونو لپاره ولګول شي.

وروسته له هغه چې په افغانستان کې طالبان واک ته ورسېدل او د دغې ډلې له خوا د ښځو او نجونو پر کار او زده کړو سخت بندیزونه ولګول شول؛ په افغانستان کې د رواني روغتیا په اړه اندېښنې زیاتې شوې دي.

د دې ترڅنګ د روغتیا د نړۍوال سازمان د راپور له مخې؛ په افغانستان کې نېږدې څلور میلیونه روږدي شته چې د دغه هېواد د نفوس څه باندې لس سلنه جوړوي.

له افغانستان سره د نړۍوالو مرستو کمښت چې د طالبانو له واک ته رسېدو وروسته رامنځته شو، د روغتیايي مرکزونو او د نشه يي توکو پر وړاندې د مبارزې د بنسټونو پر فعالیتونو یې اغېزه کړې ده.

د روغتیا نړۍوال سازمان هیله لري، چې د اروپايي ټولنې لس میلیونه یورو (شاوخوا ۸۰۰ میلیونه افغانۍ) مرسته به په افغانستان کې د رواني روغتیا او د مخدره توکو د استعمال د اختلاتاتو په حل کې مرسته وکړي.

په دغو هېوادونو کې برازیل، البانیا، اېکوادور، فرانسه، امریکا، ګابون، جاپان، مالتا، سويس، متحده عربي امارات او انګلستان شامل دي.

د دغو هېوادونو استازو په یوه ګډه اعلامیه کې لیکلي چې "له بشري حقونو څخه ښکاره سرغړونه او سیستماتیک تبعیض" او د ښځو پر وړاندې د طالبانو کړنې د جنسیت پر بنسټ د ځورونې بېلګې کېدی شي.

دغو دولسو هېوادونو د چهارشنبې په ورځ (د لړم درېیمه) د ښځو، سولې او امنيت په اړه د امنیت شورا په اعلامیه کې ویل شوي: «موږ له افغانستان سره د خپلو هغو ژمنو د عملي کېدو یادونه کوو، چې د هغو سندونو د احکامو یې افغانستان غړی هېواد دی".

دغو هېوادونو ټینګار وکړ، چې د تصمیم نیونې په ټولو بهیرونو کې د ښځو د بشپړ ګډون لپاره د شرایطو برابرول به د نړۍوالې سولې او امنیت له پراختیا سره مرسته وکړي.

دغې ډلې ویلي: "لکه څنګه چې د عمومي منشي راپور ټینګار کوي، موږ باید هر وخت د ټولو ښځو او نجونو د حقونو د ساتنې او درناوي د مطلق اړتیا او د ښځو پر وړاندې د سیاسي تشدد پر وړاندې روښانه واوسو".

د ملګرو ملتونو او اسلامي هېوادونو له پرله پسې غندنې سره- سره طالبان د ښځو په اړه له خپل دریځه نه دي وتلي.

د بشري حقونو د سازمانونو په وینا؛ طالبانو ښځې له ټولنیز فعالیت څخه بې برخې کړي. د افغانستان د واک تر لاسه کولو راهیسې طالبانو تر ۵۰ زیات فرمانونه صادر کړي او د ښځو پر وړاندې یې پراخ بندیزونه لګولي دي.

طالبانو د ښځو ډېر اساسي حقونه لکه؛ ښوونه او روزنه، کار، سفر، سپورت او په پارکونو کې تفریح ​​کول منع کړي دي او په دې برخه کې د خپل موقف د توجیه کولو لپاره یې شرعي اصول او داخلي مسایل د دلایلو په توګه وړاندې کړي دي.

د بشري حقونو بنسټونه د تعلیم، کار او سفر د منع کولو پالیسي د جنسیت د توپیر د روښانه مثال په توګه بیانوي.

د پاکستان سفارت د شمېرو له مخې، دغه هېواد تېر کال شاوخوا دونه نیم لکه افغانانو ته او په ۲۰۲۱میلادي کال کې شاوخوا څلور لکه لس زره افغانانو ته ویزې ورکړې دي.

د اعلان شویو شمېرو له مخې، په تېرو درېیو کلونو کې په افغانستان کې د پاکستان سفارت ټولټال ۷ لکه ۷۶ زره افغانانو ته ویزې ورکړې دي.

د رسمي شمېرو له مخې یوازې د پاکستان په خیبر پښتونخوا کې شاوخوا ۹۵۷ زره افغان کډوال ژوند کوي، چې له دې ډلې تر ۶۵۰ زرو لږ یې د کډوالو لپاره د ملګرو ملتونو د عالي کمېشنرۍ په دفتر کې ثبت دي.

د خیبر پښتونخوا ایالتي حکومت ویلي، چې ۵۹۷ جعلي شناختي کارډونه یې باطل کړي دي. همدارنګه د دغو شمېرو پر بنسټ، درې زره او ۹۱۱ افغان کډوال د بېلابېلو جرمونو په تور نیول شوي دي.

د پاکستان د حکومت د شمېرو له مخې، په پاکستان کې شاوخوا ۱.۷ میلیونه نا ثبت شوي افغان کډوال ژوند کوي.

په داسې حال کې چې دغه هېواد له تېرو څلورو لسيزو راهيسې د ميليونونو افغان کډوالو کوربه دى، تېره مياشت د دغه هېواد حکومت ناقانونه کډوالو ته یوه میاشت وخت ورکړی چې له یاد هېواده ووځي. خو د نه وتلو په صورت کې به ونیول شي او وبه اېستل شي.

همداراز،د راپورونو له مخې، د پاکستان حکومت د افغان ناقانونه مهاجرینو موضوع ته د رسیدګۍ لپاره، د افغان کډوالو د نیولو بهیر ډېر کړی دی.