پرلتوال: له اصف غفور سره مو د سپین بولدک ـ چمن د دروازې په اړه خبرې بې پایلې شوې

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه پلاوي (یوناما) تر اوسه د دې لیدنې په اړه څه نه دي ویلي.

کاظمي قمي ویلي، د شنبې په ورځ د (لړم شپږمه) لېدنه کې د سیمه ایزو لوبغاړو په ځانګړې توګه د امریکا د حساب ورکولو پر اړتیا ټینګار وشو.

د ایران د ولسمشر استازي د افغانستان د روان وضعیت لامل امریکا بللې ده.

په ورته مهال کې ښاغلي قمي لیکلي، «زه په نړیوالو نوښتونو کې د اضافي سیمه ایزو لوبغاړو په رغنده ګډون شک لرم.»

د افغانستان لپاره د ایران د ولسمشر ځانګړي استازي همدارنګه ویلي، د ترهګرۍ سره د اغیزمنې مبارزې او له نشه یې توکو سره د مبارزې په لاره کې لګول شوي بندیزونه یو له جدي خنډونو او ستونزو څخه دي.

د څه پاسه دوه کلونو په تېریدو سره هیڅ هیواد د طالبانو حکومت په رسمیت نه دی پیژندلی او دغه ډله تر نړیوالو بندیزونو لاندې ده.

کاظمي قمي وويل، له ملګرو ملتونو هيله کېږي چې د سولې لپاره خپل ماموريت ته غاړه کېږدي او د حل لپاره يې اغېزمن تدبيرونه او ترتيب برابر کړي.

په جنوبي اسیا کې د بښنې نړیوال سازمان سیمه ییز دفتر په دغه لیک کې چې د شنبې په ورځ ـ د لړم په ۶ مه- خپور شو، د پاکستان موقت لومړي وزیر ته لیکلي چې د پاکستان د حکومت له دې پرېکړې سره به د ژمي په سختو میاشتو افغانان له بې کورۍ، د ژوند او ژواک له لاسه ورکولو او د اولیه خدمتونو ته د نشتوالي سره مخامخ کوي او د کډوالو کورنیو د غړو د جلا کیدو لامل کیږي.
د بښنې نړیوال سازمان خبرداری ورکړی چې که افغان کډوال په ځانګړې توګه نجونې او ښځې افغانستان ته واستول شي، نو دوی به د کار، زدکړې او ازادۍ له حقه محرومې شي او «خپل حقونه به یې سخت تر پښو لاندې شي».
دغه سازمان ویلي چې په پاکستان کې ژوند او زدکړه د ډېرو افغان نجونو لپاره «د زدکړې یوازینی چانس» دی.

په دغه لیک کې د بښنې نړیوال سازمان د تېر حکومت د خبریالانو، د بشري حقونو د مدافعینو، مظاهره کوونکو ښځو، هنرمندانو او چارواکو د اېستلو پایلو ته هم اشاره کړې ده او ویلي یې دي چې جبرې ایستلو سره به د هغوی ژوند د طالبانو له خوا له جدي خطر سره مخ شي.
د بښنې نړیوال سازمان وايي، په پاکستان کې یې د افغان کډوالو پر وړاندې تاوتریخوالی او ځورونې مستند کړې دي.

د دې سازمان په وینا، د اکتوبر له دریمې راهیسې چې د کډوالو د ایستلو لپاره ضرب الاجل ټاکل شوی، د افغان کډوالو نیول او ځورول "زیات" شوي دي.
په جنوبي اسیا کې د بښنې نړیوال سازمان سیمه ییز دفتر په پاکستان کې له افغانانو سره پر بې غورۍ هم نیوکه کړې او ویلي یې دي، چې د باوري ویزو په لرلو سره د دوی ویزې نه دي تمدید شوې او دا د ډېرو افغانانو لپاره خطرناک او بې دفاع انتخاب دی.
د بښنې نړیوال سازمان د پاکستان لومړي وزیر انور حق کاکړ ته په خطاب کې ویلي، چې د بشري حقونو د نړیوالو قوانینو په رڼا کې دې د مهاجرینو کوربتوب ته دوام ورکړي.
د بښنې د نړيوال سازمان د دغه لیک په دوام کې ويل شوي دي چې په افغانستان کې د طالبانو له خوا له بشري حقونو سرغړونې هم مستند شوې دي چې شکنجې، خپلسري نيول، جبري بې درکه کیدل او قتلونه پکې شامل دي.
دغه سازمان له نړیوالې ټولنې هم غوښتي چې د افغان کډوالو د کوربه توب لپاره دې له پاکستان سره مالي مرسته وکړي او په دې سره د هغو کسانو ملاتړ وکړي چې له افغانستان څخه د تاوتریخوالي او ځورونې له امله وځي.

دغې شبکې ویلي چې جانسن به په امریکا او بریتانیا کې د راتلونکي کال د انتخاباتو په پوښښ کې مهم رول ولوبوي او «په ټوله نړۍ کې د بریتانیا د قدرت نمایش» پروګرام کوربه به وي.
بوریس جانسن د بریتانیا د محافظه کار ګوند وروستی غړی دی چې په دې تلویزیون کې شاملیږي.

له ده مخکې د مالیې پخوانی وزیر جاکوب ریس ماګ ، د ګوند مرستیال مشر لي انډرسن او د پارلمان غړي سټر مک وي او فیلیپ ډیویس چې واده کړې جوړه ده له دې ټلویزیون سره یوځای شوي وو.
جانسن په خپل اېکس کې د ویډیو خپرولو سره وویل: «خوشال یم چې وایم ډیر ژر به له تاسو سره په جي بي نیوز کې یوځای شم».

د بریتانیا پخواني لومړی وزیر په ۲۰۲۲ میلادي کال کې وروسته له هغه استعفا وکړه چې د کابینې وزیرانو د هغه د رهبرۍ پر طریقه نیوکې وکړې.

وروسته، هغه د قرنطین پرمهال په ډاونینګ سټریټ کې د کوویډ - ۱۹ مقرراتو څخه د سرغړونې په اړه د انتقاد له امله د پارلمان د غړي په توګه هم استعفا وکړه.
پخوانی لومړی وزیر به سر له نوي کاله ډیلي میل ورځپانې ته هم لیکل کوي.

تر دې مخکې ملګرو ملتونو راپور ورکړی و چې د دغې زلزلې له ۹۰ سلنې ډېر قربانیان ښځې او ماشومان دي.

سکای نیوز د شنبې په ورځ «د لړم په ۶مه» په یوه راپور کې لیکلي چې د نړۍ د یو بې وزله هېواد په توکه له زلزلې وروسته د فغانستان رغېدل که له یوې خوا ستونزمن دي، له بلې خوا د طالبانو د رژیم له خوا پر ښځو فشار وضعیت لا پسې خراب کړی دی.

یوې افغانې چې نه یې غوښتل نوم یې واخیستل شي د هرات په ولایت کې د وروستۍ زلزلې په اړه له سکای نیوز سره په خبرو کې وویل، «د طالبانو رژیم کې له برقې او محرم پرته په عامو ځایونو کې زموږ حضور منع دي».

هغې وويل چې د زلزلې پر مهال نه پوهېده چې په کور کې پاتې شي او بهر د طالبانو د خوښې له حجاب او له محرم پرته ووځي، خو بالاخره له کور ووتله.

هغې وويل: "کله چې د خوندي ځای پر لور وتښتیدم، بې شمېره ښځې مې وليدې چې ورته کار کوي، پرته له حجاب او محرمه په کوڅو کې منډې وهي».

دې ښځې ویلي،چې د دوی دا عمل د طالبانو له نظره "ګناه او له قانون څخه سرغړونه" ده.

یوه مرستندویه کارکونکي هم سکای نیوز ته ویلي چې د زنده جان کلیو له لیدو وروسته یې وموندل چې ډیری ښځې د ویرې له امله مړه شوې دي.

دوی د خپلې کورنۍ له نارینه غړو څخه وېرېدلې».
هغه وايي چې د طالبانو رژیم غفلت کړی او باید حساب ورکړي.

دغه مرستندویه کارکوونکي د نوم د نه ښودلو په شرط څرګنده کړه: «طالبانو کولې شول د بې ځایه شویو او ټپیانو ژوند چې اکثراً یې ښځې او ماشومان وو وژغوري، خو دوی غفلت کړی».

د سکای نیوز د راپور له مخې، طالبانو د یوه بوډا په منځګړتوب د ښځینه مرستندویه کارکوونکو یوې ډلې ته اجازه ورکړه چې زیانمنو سیمو ته لاړې شي.

په لوګزامبورګ کې ارسلورمیتال تیمیرتایو شرکت، چې دا کان اداره کوي، وویل چې د ۱۸ کسانو درملنه کېږي.

د قزاقستان ولسمشر قاسم جومارت توکایف د قربانیانو له کورنیو سره خپله خواخوږي څرګنده کړې او سبا یا د اکتوبر ۲۹ یې ملي ماتم اعلان کړی. هغه خپلې کابینې ته امر کړی چې له ارسلور میتل تیمیرتایو شرکت سره همکاري ودروي.

دولت و شرکت آرسلورمیتال تیمیرتائو همچنین تایید کردند که در حال کار برای نهایی کردن قرارداد ملی کردن این شرکت هستند که بزرگترین کارخانه فولاد قزاقستان را اداره می‌کند.

حکومت او ارسلورمیتا تیمیرتایو هم تایید کړه چې دوی د دې شرکت د ملي کولو لپاره د یوې معاملې پر بشپړولو کار کوي چې د قزاقستان د پولادو تر ټولو لویه کارخانه اداره کوي.

تېره میاشت، د لومړي وزیر لومړي مرستیال رومن سکلیار خبریالانو ته وویل چې قزاقستان له وتلو پانګوالو سره د خبرو اترو په حال کې دی چې دا کارخانه واخلي.

هغه وویل چې کابینه له ځینو خونړیو پېښو وروسته له ارسلورمیتال شرکت ځکه خپه ده چې د پانګونې، د کارکوونکو د امنیت په تضمین او د تجهیزاتو د ارتقا په برخو کې یې خپلې ژمنې پر ځای نه کړې.