پر ډیورنډ کرښه تګ راتګ او د چمن پرلت

دغه دفتر ویلي چې دوی غواړي ډاډ ترلاسه کړي چې راستنېدونکي افغانان ملاتړ ته لاسرسی ولري چې دوی اړتیا ورته لري او د خوندیتوب احساس کوي.

د یکشنبې په ورځ د (لړم په ۷مه) په افغانستان کې د اروپايي ټولنې نمایندګۍ په خپله رسمي اېکس پاڼه لیکلي چې دغه مرسته به د کډوالو نړیوال سازمان په همکارۍ له راستنېدونکو افغان کډوالو سره وشي.

د دغو مرستو ژمنه په داسې حال کې شوې چې د پاکستان حکومت له ۱.۴ میلیونو څخه د زیاتو افغان کډوالو د جبري اېستلو لپاره د ضرب الاجل ټاکلی دی.

د پاکستان حکومت هغو کډوالو ته چې په دغه هېواد کې د اوسېدو رسمي اسناد نه لري، خبرداری ورکړی چې د اکتوبر تر ۳۱مې له دغه هېواده ووځي، که نه نو له هېواده به شړل کېږي.

په وروستیو میاشتو کې په ایران او پاکستان کې د افغان کډوالو د نیولو او شړلو لړۍ چټکه شوې ده.

د ایران د سیستان او بلوچستان د سرحدي ساتونکو قوماندان رضا شجاعي د لړم میاشتې په ۶مه نیټه اعلان وکړ چې په تېره یوه میاشت کې ۴۰ زره ۵۰۹ تنه کډوال چې د اوسېدو رسمي اسناد یې نه درلودل له پاکستان او افغانستان سره د ایران په پولو کې نیول شوي دي.

په همدې حال کې د پاکستان د پنجاب صوبې د اطلاعاتو وزیر د جمعې په ورځ د لړم په پنځمه اعلان وکړ چې څه د پاسه ۹۹ زره کډوالیې بندیان کړي دي.

عامر میر وویل، ۳۳ زره کسان د اوسېدو اسناد نه لري او له هېواده ایستل کېږي.

په کندهار کې د طالبانو د والي ویاند له لوري رسنیو ته په لیږل شوې خپرپاڼه کې ویل شوي چې د یک شنبې په ورځ د (لړم ۸مه) نیټه د کندهار ـ ارزګان تر منځ د ۲۱۰ کیلومتره سړک د اساسي جوړېدو چارې پيل شوې.

د خبرپاڼي په حواله یاد سړک د کندهار له ارغنداب ولسوالۍ څخه پیلږي او د ارزګان تر دهراود ولسوالۍ رسیږي.

همدارنګه په خبر پاڼه کې لیکل شوي چې یاد سړک د جوړیدو چارې به په څلورو کلنو کې بشپړي شي او پر جوړیدو يې څه د پاسه ۱۲۰ میلیونه ډالره لګښت راځي.

په خبر پاڼه کې په سویل لویدیځه حوزه کې د پرمختیايي پروژو د مسول انجینر خوشیوال په حواله لیکل شوي چې یادې پروژې ته د شمال دهلیز نوم ورکول شوی او په پام کې ده چې یاد سړک به د افغانستان په شمال کې د سالنګونو سره وصل شي.

یاد سړک له کندهار څخه د ارزګان تر مرګز ترینکوټ ښاره د تېر جمهوري نظام پر مهال هم جوړ شوی و.

خو د سړک ډيره برخه د ځای پر ځای شویو ماینونو او موسمي سیلابونو له امله ویجاړه شوي وه.

د ارزګان د هیواد یو له غرنیو ولایتونو څخه دی او دغه ولایت یواځي د کندهار ولایت څخه د تګ راتګ لاره لري.

د پېښې عيني شاهدان وايي، چې د دې اورلګېدنې په پايله کې د پنبې څو دوکانونه سوځېدلي او دغه کور ته څېرمه يو روغتيايي مرکز هم زيانمن شوى دى.

په کندز کې سوداګر وايي تر اوسه پورې د دغې پيښې زیان نه دی معلوم خو وايي هر ځل د داسې پیښو تر رامنځته کیدو وروسته سوداګرو ته درانه مالي زیانونه اوړي.

تراوسه پورې ددغې اورلګېدنې لامل نه دى معلوم شوى .

په دې وروستیو کې د افغانستان په بېلابېلو ولايتونو کې د اورلګېدنې پیښې زیاتې شوې دي او په پیښو کې د ځاني زیانونو تر څنګ خلکو ته مالي زیاونه خورا زیات اوښتې دي.

د سیمې خلک وايي د چارواکو د نه پاملرنې له امله هر ځل د اور تر لګېدو وروسته سیمې ته اور وژونکي موټر یا اتفایه ناوخته رسیږي چې هر څه لولپه شوي وي.

په کابل کې د جاپان سفارت پر خپل ایکس پاڼه لیکي، چې د یاد هیواد د جایکا ادارې له لارې به د ملګرو ملتونو د خوړو نړیوال پروګرام، د ملګرو ملتونو د کدوالۍ عالي شورا او نورو نا دولتي ادارو په همکارۍ ۴،۴ میلیونه ډالره مرسته کوي.

همدارنګه یوناما هم پر خپل ایکس پاڼه د زلزله ځپلو سیمو څخه د لیدنې په اړه لیکلي، په زلزله ځپلو سیمو کې د ژمي په رارسیدو سره په دغه سیمو کې ستونزې نورې هم ډیرې شوې دي.

یوناما وړاندې لیکي چې په سیمه کې مایوسي خورا ډیره ده.

د افغانستان په لویدیځ کې هرات ولایت د تېرو څو اونیو راهیسې دوامداره زلزلو شاهد دی.

په تازه زلزلو کې تېره شپه د رېښتر په کچه ۵،۲ درجې او نن سهار ۴،۸ درجې زلزلزې شوې دي.

د زلزلو د یادو دوه ټکانونو د زیانونو په اړه جزیات نه دي خپاره شوي.

د هرات ولایت اوسېدونکې د کابو یوې میاشتې راهیسې د شپې له لورې د زلزلې له وېرې له خپلو کورونو بهر په ازاده فضا کې ویده کیږي. او ډيریو هراتیانو د خپلوکورنیو غړي په زلزلو کې د مرګ ژوبلې د مخنیوي په موخه ګاونډيو ولایتونو ته لیږلي دي.

خبر زیاتوي چې د دغه پلاوي په جوړښت کې د کانونو، ترانسپورت او سوداګرۍ وزیران او د هغه هېواد شاوخوا ۴۵ د بېلابېلو ادارو مشران او سوداګر شامل دي.

طالبان وايي، چې کابل ته د ازبکستان جمهوریت د پلاوي د رسمي سفر موخه د دوه اړخیزه سوداګرۍ پراختیا، د دواړو هېوادونو تر منځ د ټرانزیټي ستونزو له پاره د حل لارو موندل او په کابل کې د دغه هېواد د سوداګریزو توکو د نندارتون پرانیستل دي.

دا د افغانستان په شمال کې د قوشتېپې کانال تر جوړېدو او پرانیستو وروسته د ازبکستان هيواد تر نورو لوی پلاوی دی چې د هغه هیواد د لومړي وزیر مرستیال په مشرۍ کابل ته له طالبانو سره د ځينو مسایلو د حل په موخه سفر کوي.