د نصرالله خبرو ته کتنه؛ د حزب الله مشر له څلورو اونیو وروسته خپله چوپتیا ماتوي

نوموړې نن پنجشنبه ( د لړم ۱۱مه) د خبریالانو پر وړاندې د جرایمو د معافیت د ختمولو د نړۍواله ورځ په مناسبت پر خپلې اېکس پاڼې لیکلي، چې د هغو افغان خبریالانو د زړورتیا درناوی کوي، څوک چې د حقیقتونو په لټه کې دي.

د ډېکر په خبره، چې معلوماتو ته لاسرسی ټولنه پیاوړې کوي.

هغې زیاته کړې، چې معلوماتو ته له لاسرسي څخه باید ویره ونه شي او نه هم باید سرکوب شي.

نوموړې د خبریالانو د خوندیتوب کمېټې د یو ځانګړي یادښت له خپرېدا دا پیغام خپور کړی، په یادښت کې ویل شوي، چې په وروستیو ۳۱ کلونو کې په افغانستان کې ۷۹ خبریالان وژل شوي دي.

د جرمني د کورنیو چارو وزیرې ویلي دي، چې د دغه پلان له مخې به هغه پناه غوښتونکو ته چې غوښتنلیکونه یې رد شوي وي؛ خو ویستل شوي نه وي هم د کار اجازه ورکول کیږي.

اوس مهال پناه غوښتونکي یوازې په جرمني کې له نهه میاشتو پاتې کېدو وروسته کار پیلولی شي.

د جرمني د کورنیو چارو وزیرې نانسي فایزر ویلي، د نوي پلان یو لوی لامل د لا ډېرو ماهرو کارکوونکو جذبول دي.

هغې وویل: "موږ باید د امکان تر حده د هغو خلکو مسلکي ظرفیت او وړتیاوو څخه کار واخلو چې په جرمني کې ژوند کوي. د دې کار د ترسره کولو لپاره موږ اړتیا لرو، چې دوی ژر تر ژره د کار بازار کې شامل کړو".

دا لایحه د چهارشنبې په ورځ د جرمني د کابینې له خوا تصویب شوه؛ خو په قانون د بدلیدو لپاره د پارلمان تصویب ته اړتیا لري.

د جرمني حکومت په دې وروستیو کې د پناه غوښتونکو لپاره یو لړ اسانتیاوې رامنځته کړې دي، جرمني نه غواړي چې د کډوالۍ په یوه سیاسي ننګونه بدله شي.

دا لایحه تېره اونۍ د جرمني کابینې تصویب کړه، چې موخه یې په دغه هېواد کې د هغو پناه غوښتونکو د اخراج بهیر چټکول او اسانه کول دي، چې د پناه غوښتنې غوښتنلیکونه یې رد شوي دي.

په وروستیو میاشتو کې د جرمني د کډوالۍ پناه ځایونه ډک شوي دي، د جرمني د ایتلافي حکومت لومړي وزیر اولاف شولتس ویلي دي چې «جرمني ته د ننوتلو کسانو شمر ډېر لوړ دی».

له افغانستان او د منځني ختیځ او افریقا له ځینو نورو هېوادونو څخه جرمني ته د کډوالو له لوی شمېر سره - سره دغه هېواد پر اوکراین د روسیې د یرغل له پیل راهیسې د یو میلیون څخه د زیاتو اوکرایني کډوالو کوربه دی.

امريکا او اسراییل د اکټوبر د اومې نېټې په سیمه کې د ایران له خوا پر ملاتړې ډلې حماس بریدونه کړې دي.
ایران وايي، چې له حماس څخه ملاتړ کوي؛ خو د اکټوبر د اومې نېټې په برید کې یې لاس نه دی لرلی.

تهران او انقرې دواړو پر غزې د اسراییل بمبارۍ غندلې دي.
د ایران د بهرنیو چارو وزیر چې په انقره کې یې له خپل ترک سیال سره خبرې کولې، د فلسطین د وضعیت په اړه یې د ایران د ولسمشر ابراهیم رییسي د راتلونکي سفر په اړه اعلان وکړ.
ایران د دواړو غاړو له خوا اوربند ته هیله مند دی.
د یمن حوثیان چې د ایران ملاتړي دي، پرون د سې شنبې په ورځ اعلان وکړ، چې پر اسراییل یې د اوږد واټن راکټونو او بې پیلوټه الوتکو بریدونه کړي دي.

دوی په دې توګه د اسراییل او حماس ترمنځ جګړې ته ننوتي دي.

داسې ښکاري چې اسراییل اوس مهال په غزه کې د حماس پر ضد پوځي عملیاتو ته تمرکز کوي او تر اوسه یې د حوثیانو بریدونو ته جدي ځواب نه دی ورکړی.

دوی افغانان په جبر، زور او بې عزتۍ سره له پاکستانه راوباسي، سرمایه، کارونه او سوداګري یې لوټي مګر نړۍ چپ ده، په داسې حالاتو کې افغانانو ته څه پکار دي؟
د بحرانونو د مدیریت بیلابیلې لارې شته او مسوول نظامونه، ادارې او ملت دا لارې چارې په درست وخت استعمالوي، وړاندې له وړاندې ورته پلان نیسي او راتلونکي خطرات سنجوي.

که څه هم د افغانستان موجوده غیر قانومنده او نامشروع واکمنه ډله د ولس پر وړاندې ځان مسوول نه ګڼې، حتا کله نا کله یې لوړ رتبه مامورین وايي، چې د رزق وعده الله کړې او ملت باید الله ج ته په بغارو شي.

داسې ډېر شواهد شته چې له پاکستانه د افغانانو په زوره ویستل د طالبانو سره په همغږئ تر سره شوي او دا پروسه لا هم روانه ده؛ خو بیا هم دا د طالبانو د حاکمې ډلې مسوولیت دی، چې د داسې بحران لپاره ولسي مدیریت ته زمینه مساعده کړي.

افغان ملت اوس له یوه ملي بحران سره مخ دی او په داسې حالاتو کې دغې ډلې ته بویه چې د ټولو ولایاتو مسوولینو ته خبر ورکړي، چې د کډوالو لاسنیوی وکړي او کډوال هېوادوال لومړیتوب وبولي.

په داسې شرایطو کې د ولسي مدیریت لپاره ولس په تحرک راوستل مهم دي او په ګډه باید حاکمه ډله له ولس سره کار وکړي.

لنډمهاله ګام:

په لنډمهال کې دا په افغانانو لازمي ده، چې خپلو هېوادوالو خوېندو او ورونو ته چې هر ولایت او ولسوالۍ ته ځي، په ورین تندې سره هر کلی ووایي او د خپلې وسې برابر له مرستې درېغ ونه کړي.

په افغانستان کې څلوېښت میلیونه افغانان اوسیږي او که هره کورنې او یا کلی یوې کورنۍ ته ځای ورکړي، دا به کومه لویه ستونزه نه وي؛ خو د روان بحرن په مدیریت کې موثر واقع کېدی شي، مګر د دې چارې بسیج او مدیریت یو منظم حرکت او پلان ته اړتیا لري.

که لنډ مهال او بېړنۍ مرسته وشي، کډوال به په خپل هېواد کې په عزت سره د خپلو افغانانو په منځ کې نوی ژوند پيل کړي.

منځمهاله ګام:

په منځمهال کې دا مهمه ده، چې د کډوالو د سرپناه ستونزه حل شي، د افغانستان د هرې ولسوالۍ دښتې، شاړې ځمکې او دولتي املاک باید معلوم شي، وارزول شي او هلته د ځمکو د وېش، ښارګوټو د جوړولو او کډوالو ته سرپناه د ستونزې د حل لپاره عملي ګامونه پورته شي.

دا ځکه مهمه ده، چې راستنې شوې کورنۍ سرپناه ته اړتیا لري او ډېری د دې کډوالو څخه یې مجبوره دي، چې په خپلو امکاناتو د ځان لپاره کورونه جوړ کړي، د دې لپاره چې په پراګنده ډول اقدام وشي، ښه ده چې جمعي حرکت وشي.

دا چاره د نوې ابادۍ لپاره یو حیاتي ګام دی، چې باید یو چوکاټ کې ترسره شي، له یوې خوا به زراعتي ځمکې خرابې نه شي او هم به د دوی لګښت بې ځایه لاړ نه شي.

د دغه سرپناه د جوړولو لپاره حاکمه ډله باید د نړۍوالو موسسو سره په همغږۍ مرستې جلب او جذب کړي.

اوږدمهاله ګام:

په اوږدمهال کې که څه هم حاکمه ډله د تعلیم مخالفه او د تعلیمي ادارو په وړاندې یې ډېر خنډونه پېدا کړي دي؛ خو بیا هم دا د حاکمې ډلې مکلفیت دی، چې د نړۍوالې ټولنې سره په همغږۍ او هم د داخلي منابعو له لارې باید دغه شهرکونو ته د اوبو، صحت، تعلیم او د کار پېدا کولو په برخه کې مرسته وکړي.

که څه هم حاکمه ډله له کورني او بهرني مشروعیت له بحران سره مخ ده، داخلي کړکېچونه او د ملت پر وړاندې د نه مسوولیت حس شاید د ځینو کارونو پر وړاندې خنډونه وزېږوي؛ مګر پر دوی باید فشار راوړل شي.

له هېواده بهر افغانان:

په اوس وخت کې د افغانستان ډیاسپورا له بل هر وخت څخه په غربي نړۍ کې غښتلې شوې او خپلې ریښې یې غځولي دي.

د دندو او امکاناتو له اړخه هم یاد قشر غښتلی بریښي، دوی ته بویه چې د مرستو راټولولو او افغانستان ته د نړۍوالو مرستندویه بنسټونو د پام را اړولو په برخه کې غښتلي کمپاینونه وکړي.

دا چارې که څه هم موقتي دي؛ خو د اړتیا پر وخت مثمره تمامېدی شي.

د کډوالو شړل او پایلې یې:

له پاکستان او ایران څخه د افغانانو په زوره او په جبر ویستل د موقتي تاوان او بحران تر څنګ ګټې هم لري. تېرو څه د پاسه څلوېښتو کلونو ته په کتو، ګاونډي هېوادونو له افغان کډوالو د فشار د یوې الې په توګه کار اخیستی، که افغانان د ګاونډيو هېوادونو له محبوریت څخه خلاص شي؛ نو په افغانستان کې ثبات د حتمي کېدو پر طرف ځي.

پاکستان او ایران له یوې خوا د افغان کډوالو پر سر په میلیاردونه ډالره تر لاسه کړي او بله خوا یې له همدغو کډوالو څخه د جنګې وسیلې په توګه کار اخیسته او په افغانستان کې یې د جګړې میدان پرې ګرم ساتلی و.

دا باید ومنو، چې د افغانستان د حکومتونو پر وړاندې د پاکستان او ایران پوځونه په مستقیمه توګه نه جنګېدل؛بلکې همدا افغانان یې د مدرسو او کمپونو له لارې استخدامول، تربیه کول او تجهیزول یې چې په تېرو نېږدې پنځو لسیزو کې یې د مسوولو حکومتونو پر وړاندې جنګولي دي.

دا هم باید هېر نه کړو، چې افغانان د تېرو حکومتونو د خرابو پالیسیو له امله دې هېوادونو ته د جبر او زور له لارې کډوال شول او دا سلسله اوس هم روانه ده.

دا مهال نېږدې اوه سوه زره افغان کډوال چې د طالبانو د بیا واکمنېدو را وروسته پاکستان ته کډه شوي، د پاکستان له خوا په زور راشړل کیږي.
پاکستان د هغه افغانانو شمېره چې اسناد نه لري تر ۱،۷ میلونه ښیي. پدیتوګه که د افغانانو لپاره د تګ دا مرحله ستونزمنه ده؛ خو د پاکستان لپاره یوه لویه اقتصادي ضربه هم ده.

ګڼ کوچنۍ او لویې سوداګرۍ به له منځه لاړې شي، د پاکستان په روان بد اقتصادي وضعیت به لا بدې اغېزې ولري او اوسنۍ سیاسي، اقتصادي او امنيتي ستونزې به څو چنده کړي.

په لویه کې د افغان کډوالو بېرته ستنول که په لنډ مهال کې د افغانانو او افغانستان پر زیان دی، په اوږد مهال کې یې پاکستان تر ټولو زیات زیان ګالي.

اړتیا ده، چې د افغانانو پر وړاندې روان جبر او وحشت مستند شي او د یوه مشروع نظام په رامنځته کېدا سره باید د نړۍوالو اصولو او قواعدو سره له پاکستانه د شوي جبر پوښتنه وشي.

یادونه: دا لیکنه د لیکوال خپل نظر دی او د افغانستان انټرنشنل پښتو سیاست نه منعکسوي.

که څه هم اروپايي ټولنه د اسراییل ملاتړ کوي؛ خو دغه جګپوړي اروپايي چارواکي اسراييل ته خبرداری ورکړی، چې د نړۍوالو بشري قوانينو او د ملکيانو حقونو ته دې درناوی وکړي.

نوموړي پر خپلې اېکس پاڼې لیکلي، چې د اروپایي اتحادیې د روښانه دریځ له مخې؛ اسراییل حق لري چې د نړۍوال بشردوستانه قانون سره سم له ځانه دفاع وکړي؛ خو د ټولو ملکي وګړو خوندیتوب باید تضمین کړي.

د سې شنبې په ورځ د غزې په شمال کې د جبالیا د کډوالو پر کمپ د اسراییل د هوايي ځواک له لوري بمباري وشوه، چې پکې لسګونه فلسطینیان ووژل شول.

د اسراییل پوځ د دغه برید پخلی کړی او ویلي یې دي، چې پر اسراییل د حماس د لومړي برید یو مشر یې په دغه بمبار کې وژلی دی.

په روغتون کې په اخیستل شویو عکسونو کې لږ تر لږه ۴۷ جسدونه لیدل کېږي، چې د کمپ په انګړ کې پر ځمکه پراته دي او ځینې یې له خټو څخه را ویستل شوي؛ خو د قربانیانو شمېر ښايي تر دې هم لوړ وي.

د غزې تړانګې د روغتیا وزارت، چې لا هم د حماس لخوا اداره کیږي، د لومړنیو مړو شمېر لږ تر لږه 50 ښودلی دی.