محسن داوړ: ستره محکمه د افغان کډوالو د ایستلو فرمان بیا ارزوي

اوټ لوک د پاکستاني چارواکو په حواله وايي؛ هغه ۱،۴ افغان کډوال چې په دغه هېواد کې د معتبرو اسنادو د درلودونکو په توګه ثبت شوي کولی شي، چې په پاکستان کې پاتې شي.

دغې خبري رسنۍ په پاکستان کې د کډوالو د کمپونو له خراب وضعیت هم یادونه کړې او ویلي یې دي، چې د پاکو اوبو نشتوالی او د روغتیايي خدماتو کمښت د دې سبب شوی، چې افغان کډوال ژر تر ژره ځانونه تورخم ته ورسوي او د ډېورنډ پر فرضي کرښې واوړوي.

له ۱۹۸۰ کال را په دې خوا میلیونونه افغانان افغانستان ته د شوروي اتحاد له ځواکونو را وروسته پاکستان ته کډوال شول او دا شمېره په ۲۰۲۱ کال کې د طالبانو له خوا د واک د بیا تر لاسه کولو وروسته لا زیاته شوه.

په پاکستان کې د موقت حکومت له واک ته رسېدا وروسته دغه حکومت د کډوالو د ایستلو پلان جوړ کړ او د نومبر له لومړۍ نېټې څخه یې په جبري ډول د کډوالو د ایستلو هڅې پیل کړې.

دا مهال په پاکستان کې پولیس کور په کور ګرځي او د افغان کډوالو اسناد ګوري؛ هغه کډوال چې ټاکل شوي اسناد نه لري په زور له دغه هېواده ایستل کیږي.

تېره اونۍ د امریکا د سولې انسټیټیوټ اعلان وکړ، چې د افغانستان اقتصادي وضعیت له ځوړ سره مخ دی.

په داسې حالاتو کې چې د افغانستان اقتصادي حالت له ځوړ سره مخ دی، د څه باندې یو میلیون کډوالو بېرته راستنېدل به د افغانستان اقتصادي وضعیت لا کړکېچن کړي.

د روغتیا نړۍوال سازمان خبرداری ورکړی، چې د سړې هوا له پیل سره - سره شاوخوا 1.3 میلیونه افغانان له پاکستان څخه افغانستان ته راستنیږي، چې د بد روغتيايي وضعیت وړاندوینه هم کېدی شي.

د افغان کډوالو دا ډول اخراج د نړۍوالو او کورنیو بشري حقونو ډلو له خوا له پراخو نیوکو سره مخ شو؛ خو د پاکستان موقت حکومت ویلي، چې دوی به د ایستلو پلان عملي کوي.

بل خوا په افغانستان کې د طالبانو تر مشرۍ لاندې ادارې ویلي، چې دوی راستنیدونکو افغانانو ته سرپناه او خواړه برابروي.

په تورخم کې یو شمېر موټر چلوونکي د پاکستان له حکومت څخه غواړي، چې د تېر په څېر دې د دواړو هېوادونو تر منځ پر ډېورنډ فرضي کرښه له وېزې پرته د تګ راتګ اجازه ورکړي.

دغه موټر چلوونکي وايي؛ نوي بندیزونه به د دوی پر اقتصاد ناوړه اغېز وکړي ځکه چې د پاسپورټ او وېزو تر لاسه کول اسانه کار نه دی.

د ننګرهار سوداګرۍ او پانګونې خونې د مدیره هیئت غړی وايي؛ پاکستان په وروستیو د افغان سوداګرو پر وړاندې بېلابېلې ستونزې جوړې کړې دي.

زلمی عظیمي وايي؛ پاکستان د افغان سوداګرو سره دښمني شروع کړې. دوی زیاتوي؛ کله د مېوې پر وخت ستونزې جوړوي او کله هم د افغان سوداګرو پر سوداګریزو توکو مالیه لوړوي یا هم په کراچۍ د کې افغان سوداګرو مالونو څخه ډک کانټینرونه ودروي.

د طالبانو د سوداګرۍ سرپرست وزیر څو ورځې وړاندې پاکستان ته تللی و، چې یو سند د درې اړخیزو خبرو اترو په پایله کې د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت د سرپرست نورالدین عزیزي، د پاکستان د سوداګرۍ وزیر ګوهر اعجاز او د ازبکستان د لومړي وزیر مرستیال جمشید خواجه‌یوف ترمنځ لاسليک شو.
د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت پر اېکس پاڼه د دې خبر په خپرولو سره ویلي وو، چې د دغې غونډې د پرېکړو له مخې؛ ټاکل شوې د درې ګونو هېوادونو تخنيکي ډلې تر راتلونکې یوې اونۍ پورې د سوداګرۍ او ټرانزيټ اړوند مسايلو د حل په اړه خپل کار پيل کړي.

په تېره میاشت کې د پاکستان موقت حکومت د افغان کډوالو په اړوند بې سارې پرېکړې کړې ده، چې اسلام اباد په چټکۍ سره د افغان کډوالو د ډله ییز اېستل پلان عملي کوي او پرېکړه یې کړې چې له پاسپورټ او وېزو پرته د هر ډول تګ راتګ مخه به نیسي.

اوچا د دوشنبې په ورځ وویل؛ دا پیسې به په ۲۰۲۳ کې په افغانستان کې د ژوند ژغورنې له فعالیتونو سره د مرستې لپاره ولګول شي.

اوچا وايي، چې د افغانستان د بشري مرستو له صندوق تاسیس راهیسې جرمني څه باندې ۲۱۰ میلیونه یورو مرسته کړې ده.

د یادونې وړ ده، چې تېره اونۍ هم اوچا پر نړۍوالې مرستندویه ټولنې غږ کړی، چې که له افغانستان سره بشري مرستې ونه شي، لرې نه ده چې راتلونکی ژمی به په افغانستان کې یو بحراني ژمی وي.

په خبرپاڼه کې راغلي دي، چې د طالبانو یو رینجر هم ویجاړ شوی دی.

طالبانو تر اوسه د دې پېښې په اړه څه نه دي ویلي.

دغه ډله معمولاً د خپلو مخالفو جبهو د خبرونو په اړه غبرګون نه ښيي او هڅه کوي، چې د دغو جبهاتو فعاليتونه کمزوري کړي.

خو دغې جبهې په تېرو دوو کلونو کې تایید کړې، چې له بېلابېلو ولایتونو څخه یې ډېر کسان د وسله والو طالبانو د ډلې د غړیتوب په تور نیولي دي.

د جلال اباد ښار د پنځمې ناحیې یو شمېر اوسېدونکو نن دوشنبه ( د لړم ۲۹ مه ) افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل، چې په نشه یې توکو د روږدي ۲۸ کلن ځوان شهزاده مړی چې څو ورځې وړاندې د ګوردو روغتون ته څېرمه د کانال د اوبو په لویې ویالې کې موندل شوی و، چې تېره ورځ یې د جنازې مراسم ترسره شول.

د شهزاده خپلوان وايي، نوموړی تېره چهارشنبه له کوره وتلی و او تېره ورځ یې د ننګرهار په حوزوي روغتون کې جسد پیدا شو، دوي زیاتوي دغه ځوان په شیشه روږدی و.

هغه انځورونه چې افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته رسېدلي، د خپرولو نه دي خو په دغو انځورونو کې د ټپونو نښې ښکاري چې د شهزاده لاسونه او پښې پر پړو تړل شوي دي او بیا اوبه ته غورځول شوی دی.

په دغو انځورنو کې یو بل جسد هم لیدل کیږی، چې ویل کیږي دا هم په نشه یې توکو روږدی دی.

د ننګرهار په حوزوي روغتون کې د عدلي طب سرچینې وايي؛ د طالبانو په راتګ سره بې وارثه جسدونه د پخوا په پرتله زیات شوي دي، دوی زیاتوي په جسدونو کې هغه کسان شامل دي، چې په بېلابېلو نشه یې توکو روږدي وي او د پېدا کېدو پر وخت یې لاسونه او پښې پر پړو تړل شوي وي.

په ننګرهار کې د طالبانو ځايي چارواکو په دې تړاو څه نه دي ویلي؛ خو د دې ولایت یو شمېر اوسېدونکي وايي؛ طالبان تل هڅه کوي چې د ورته راپورونو د خپرېدو مخه ونیسي.

په دې اړه مو هڅه وکړه، چې د ننګرهار حوزوي روغتون څخه په وروستي یو کال کې د جسدونو د پېدا کېدو په تړاو رسمي شمېرې واخلو؛ خو ځايي سرچینو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل، چې طالبانو له ټولو ډاکترانو او د روغتون مسوولینو غوښتي چې رسنیو ته په دې تړاو له معلوماتو ورکولو څخه ډډه وکړي.

په جلال اباد ښار کې یو شمېر ځايي اوسیدونکي د طالبانو حوزو پورې اړوند وسلوال د نشه یي توکو روږدي کسانو په شکنجه او وژلو کې په لاس لرلو تورنوي.

که څه هم له دې وړاندې د کابل په شمول په ګڼو ولایتونو کې د طالبانو د ډلې له خوا د معتادینو د راغونډلو په اړه کمپاینونه ترسره شوي دي او دغو کسانو ته د درملي اسانتیاوې برابروې کړي.

د جلال اباد ښار یو شمیر ځايي اوسیدونکي له طالب مشرانو غواړي، چې په دغه ولایت کې دې پر نشه يي توکو روږدو کسانو د شکنجې او وژلو روان بهیر ودروي او ددې کار مخه دې ونیسي.