• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

افغانستان، اسراییل او عراق په تیرو شلو کلونو کې د امریکا تر ټولو زیاتې مرستې ترلاسه کړې

۳ لیندۍ ۱۴۰۲ - ۲۴ نومبر ۲۰۲۳، ۱۸:۲۷ GMT+۰تازه شوی: ۴ لیندۍ ۱۴۰۲ - ۲۵ نومبر ۲۰۲۳، ۰۸:۱۲ GMT+۰

د بهرنیو مرستو د ارزونې په برخه کې د امریکا د حکومت یوه رسمې ویبپاڼه وايي، افغانستان د ۲۰۰۱ او ۲۰۲۳ کلونو ترمنځ ۱۱۱ میلیارد ډالر امریکايي مرسته ترلاسه کړې ده. ورپسې اسراییل د ۶۵ میلیارد ډالرو او عراق د ۶۴ میلیارد ډالرو په ترلاسولو د امریکايي مرستو له مخې دویمه او دریمه درجه دي.

د ۲۰۰۱ کال د سپټمبر د یوولسمې له برید او پر افغانستان له ځوابي برید وروسته، له کابل سره د امریکا مرستو له نورو ټولو هېوادونو سره د مرستو بهیر تر سیوري لاندې راوست.

امریکا په ۲۰۲۱ کې له افغانستان تر وتلو وروسته هم د نغدو ډالرو بکسې دغه هېواد ته استوي.

خو له افغانستان سره د مرستو ارزوونکې امریکايي ادارې یا سیګار راپورونه ښيي چې د جمهوریت او اوس د طالبانو په وخت کې هم په دې مرسته کې فساد کېږی.

هندو بیزنیس انلاین د بهرنیو مرستو د ارزونې په برخه کې د امریکا د رسمي وېبپاڼې د معلوماتو له مخې په خپل راپور کې زیاتوي، چې د متحده ایالاتو څخه د بهرنیو نظامي مرستو لوی ترلاسه کونکي بیا اسراییل، مصر، اردن، عراق، لبنان او کولمبیا دي.

په داسې حال کې چې د اسراییل او فلسطیني ډلې حماس ترمنځ جګړه روانه وه، د امریکا د استازو مجلس د نومبر په دوهمه نیټه له اسراییل سره د ۱۴.۵ ملیارد ډالرو په ارزښت پوځي مرسته تصویب کړه.

له اسراییل سره د امریکا د وروستیو پام وړ مرستو سره سره، شمیرې ښیي چې اسراییل له لسیزو راهیسې په پرله پسې ډول له متحده ایالاتو څخه د پام وړ مرستې ترلاسه کوي.

د دې راپور له مخې، په ۲۰۲۲ کال کې اسراییل د امریکا تر ټولو ډیرې نظامي مرستې ترلاسه کړې چې ارزښت یې ۳.۳ میلیارد ډالرو ته رسیږي.‌

له اسراییل وروسته مصر، اردن، عراق، لبنان او کولمبیا په ترتیب سره ۱.۲ میلیاردالره، ۴۲۵ میلیونه ډالره، ۲۵۰ میلیونه ډالره، ۲۱۰ میلیونه ډالره او ۴۰ میلیونه ډالر ترلاسه کړې دي.

د اقتصادي همکارۍ او پراختیا سازمان (OECD) په وینا، متحده ایالات په ۲۰۲۲ کې د مرستې ورکوونکو هیوادونو په سر کې وو،‌ جرمني، جاپان او فرانسه هغه نور هیوادونه دي چې تر امریکا وروسته یې تر ټولو ډیرې مرستې کړې دي.

د بهرنیو مرستو د ارزونې په برخه کې د امریکا د حکومت یو رسمې ویب پاڼې د معلوماتو له مخې، امریکا د ۲۰۰۱ او ۲۰۲۳ کلونو ترمنځ ۲۱۳ هیوادونه سره ملیارده ډالرو په ارزښت مرسته کړې.

په تیرو دوو لسیزو کې،‌ د هر کال په تیریدو سره د اسراییل سره شوې مرسته کې ډیروالی راغلی.‌

دغه هیواد په ۲۰۰۱ کال کې ۲.۷ میلیارد ډالره او په ۲۰۲۲ کال کې ۳.۳ میلیارده ډالره مرسته ترلاسه کړې وه.‌

په همدې حال کې د مصر سره پوځې مرسته له ۱.۳ میلیارد ډالرو څخه ۱.۱میلیارد ډالرو ته راټیټه شوه.

د لبنان سره نظامي مرستې په ۲۰۱۱ کې د ۷۴ میلیون ډالرو څخه په ۲۰۲۲ کې ۲۱۰ میلیون ډالرو ته لوړې شوي.

امریکا لومړنی هیواد و چې په رسمي توګه یې د اسراییل دولت جوړیدل په رسمیت وپیژندل او د دویمې نړیوالې جګړې له پای ته رسیدو راهیسې یې د پام وړ مالي مرستې او په ځانګړې توګه دفاعي مرستې ورسره کړې دي.

د مصر په قضیه کې، متحده ایالات په لویدیزهاسیا کې د ځواک د توازن لپاره دغه هیواد سره د پام وړ نظامي مرستې کړې دي.

اسراییل ته د متحده ایالاتو د ۶۵ ملیارد ډالرو مرستې څخه نږدې ۹۴ سلنه نظامي مرستې جوړوي.

د کانګرس د څېړنو د خدماتو د ۲۰۲۳ کال راپور په ډاګه کوي چې د دوو لسیزو په اوږدو کې امریکا او اسراییل درې تاریخي تفاهم لیکونه لاسلیک کړي دي.

هر تفاهم لیک په نظامي مرستو کې د تدریجي زیاتوالي لامل شوی دی.

د کلینټن د ادارېپه وخت کې لاسلیک شوی تفاهم لیک د ۲۱ ملیارد ډالرو لپاره و، چې وروسته د بوش د په مهال دغه کچه ۳۰ ملیارد ډالرو ته لوړه شوه او بیا د اوباما وخت کې یې اندازه ۳۳ میلیارده ډالرو ته ورسیده.‌

ترویج لرونکی

د مولانا ادرېس ترور ته د منظور پشتین غبرګون: پښتانه دې خپل امنیت پخپله وساتي
۱

د مولانا ادرېس ترور ته د منظور پشتین غبرګون: پښتانه دې خپل امنیت پخپله وساتي

۲
تازه خبر

داعش- خراسان ډلې د مولانا محمد ادریس د وژنې مسوولیت ومانه

۳

مولانا محمد ادریس څوک و؟

۴

د شیخ ادریس وژنه؛ په خیبر پښتونخوا کې مذهبي مشران ولې په نښه کېږي؟

۵

د ډونالډ ټرمپ د ترهګرۍ ضد ستراتېژۍ کې افغانستان نشته

•
•
•

نور کیسې

تاشکند ته د طالبانو سفر؛ ازبکې متخصصې طالب چارواکي د بوټو له لابراتوار سره اشنا کړل

۳ لیندۍ ۱۴۰۲ - ۲۴ نومبر ۲۰۲۳، ۱۵:۱۵ GMT+۰

ازبک رسنیو تاشکند ته د طالبانو د پلاوي د سفر انځورونه خپاره کړي، چې د ټولنیزو رسنیو د کاروونکو پام یې ځان ته اړولی دی. په انځورونو کې لیدل کېږي چې په ازبکستان کې یوه متخصصه د طالبانو پلاوي ته په یوه لابراتوار کې د بوټو د معاینې په هکله معلومات ور کوي.

د طالبانو د کرنې، اوبولګولو او مالدارۍ وزارت د سه شنبې په ورځ د تلې په ۳۰ مه اعلان وکړ، چې د دې ډلې یو پلاوی د دې وزارت د مرستیال مولوی صدراعظم عثماني په مشرۍ ازبکستان ته لاړ.

د ازبکستان سیمه ییزو رسنیو د پنجشنبې په ورځ ( لیندۍ ۲مه) راپور ورکړ چې دغه پلاوي د دغه هېواد د نباتاتو د ساتنې او قرنطین ادارې له مشر ابراهیم ارګاشف سره وکتل.

د «درکچي اوز» په راپور کې راغلي چې په دې غونډه کې طالب چارواکو ته د قرنطین او نباتاتو د ساتنې ادارې د جوړېدو د تاریخ او د هغو عصري تجربو په اړه چې دغه سازمان د خپلو فعالیتونو په ترڅ کې ترلاسه کړې، توضیحات ورکړل شول.

په راپور کې دا هم راغلي چې د دې ناستې په پای کې د طالبانو د پلاوي غړي "د ادارې د نباتاتو د لابراتوار له فعالیتونو سره اشنا شول".

د دې غونډې د عکسونو خپرېدل، چې په کې ازبکې کارپوهانې لیدل کېږي چې طالب چارواکو ته علمي توضیحات ورکوي، په ټولنیزو شبکو کې د خلکو توجو ځان ته اړولې.

د پیتسبورګ پوهنتون جنیفر بریک مورتازاشویلی په اېکس ټولنیزه شبکه کې لیکلي چې یوه ازبکه طالبانو ته تشریح کوي چې په سوداګرۍ کې د خوراکي توکو او قرنطین نباتاتو د ساتنې لپاره د خوندیتوب کوم میکانیزمونه کارول کیږي.

د بشري حقونو کارپوهان او د افغانستان د مدني ټولنې بنسټونه وايي چې د طالبانو رژیم په تېرو دوو کلونو کې تر ۸۰ ډېر فرمانونه صادر کړي چې له مخې یې ښځې له عامه ډګره ایستل شوې دي.

دغو فرمانونو د ښځو ډېر بنسټیز حقونه چې د زده کړې، کار، سپورټ، سیاسي ګډون او ازاد سفر حقونه پکې شامل دي، منع کړې دي.

طالبان د ازادۍ جبهې د ادعا مقابل کې وايي له پوستې سره نږدې د اوبو ټانکۍ ته بم غورځول شوی

۳ لیندۍ ۱۴۰۲ - ۲۴ نومبر ۲۰۲۳، ۱۵:۰۷ GMT+۰

د کابل لپاره د طالبانو امنیه قومندانۍ ویاند وايي، د دغه ښار په میرویس میدان یا کوټه سنګي کې د تلاشۍ پوستې سره نږدې د اوبو ټانکۍ ته بم غورځول شوی. د افغانستان ازادۍ جبهې د دې برید له مسوولیت منلو سره ویلي چې په دغه برید کې یې د طالبانو د یوه مشر په ګډون د دې ډلې څلور غړي وژلي.

دغه جبهه وايي چې په دې بريد کې وژل شوى طالب قوماندان محمد يونس ترابي نومېږي.

دوی وايي په برید کې درې تنه نور ټپيان شوي دي.

خو خالد ځدران د ازادۍ جبهې ادعا ته له اشارې پرته ویلي چې په دې پېښه کې چا ته مرګ ژوبله نه ده اوښتې.

له کابل څخه سیمه ییزو سرچینو هم ویلي چې په کوټه سنګي کې د دوو چاودنو غږ اورېدل شوی دی.

يوه عيني شاهد وويل چې له دوو چاودنو وروسته يې د ډزو غږونه هم واورېدل.

د ملګرو ملتونو راپور ورکوونکي د دوو شیعه دیني عالمانو د وژنې په اړه د څېړونو غوښتنه وکړه

۳ لیندۍ ۱۴۰۲ - ۲۴ نومبر ۲۰۲۳، ۱۴:۱۴ GMT+۰

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي ویلي چې په هرات کې د دوو شیعه دیني عالمانو د وژل کېدو په اړه د "خورا خواشینوونکي" راپور څېړنه کوي. ریچارډ بنټ د دغې پېښې په اړه له نړیوالو معیارونو سره سم د خپلواکې څېړنې او د عاملینو د سزا غوښتنه کړې ده.

د ملګرو ملتونو ځانګړي راپورټر په ایکس پاڼه یا هم (پخواني ټویټر) کې لیکلي چې دا په یوه میاشت کې د شیعه دیني عالمانو د وژنې دوهمه پېښه ده.

د پنجشنبې په ورځ، د لیندنۍ په دوهمه سیمه ییزو سرچینو د هرات د شیعه علماوو د شورا د دوو غړو رجب اخلاقي او خادم حسین هدایتي د وژل کېدو خبر ورکړ.

عیني شاهدانو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د پنجشنبې په ماسپښین د هرات په جبریل ښارګوټي کې پر موټر سایکل سپرو وسله والو پر دوو دیني عالمانو ډزې وکړې.

د سرچينې د معلوماتو له مخې، د هرات د شيعه علماوو شورا دغه دوه غړي د افغانستان په لوېديځ کې د غور ولايت د لعل او سرجنګل ولسواليو اوسېدونکي وو.

ځايي طالب چارواکو د پېښې په اړه څه نه دي ويلي، خو ځايي سرچينې وايي، وروسته له هغه چې دوه تنه شيعه او هزاره ديني عالمان ووژل شول، طالبان د پېښې سيمې ته ورسېدل.

تر اوسه کوم کس یا ډلې د هرات د شیعه علماوو شورا د دغو دوو غړو د وژنې پړه پر غاړه نه ده اخیستې.

تېره مياشت د دې شورا يو بل غړى د هرات ولايت په انجيل ولسوالۍ کې د وسله والو له خوا ووژل شو.

په دې سیمه کې سرچینو ویلي چې وسله والو کسانو عید محمد اعتمادي تښتولی او بیا یې په ډزو وژلی دی.
​

د افغانستان ازادۍ جبهه وايي په بګرام کې یې درې طالبان ووژل

۳ لیندۍ ۱۴۰۲ - ۲۴ نومبر ۲۰۲۳، ۱۳:۲۵ GMT+۰

د افغانستان ازادۍ جبهې د جمعې په ورځ وویل، چې د پروان ولایت په بګرام ولسوالۍ کې یې د طالبانو پر یوه پوسته د برید په ترڅ کې د دغې ډلې درې غړي وژلي او دوه نور یې ټپیان کړي دي. طالبانو تر اوسه د ازادۍ جبهې د دې ادعا په اړه غبرګون نه دی ښودلی.

د پنجشنبې په ورځ، د لیندۍ په دوهمه، ازادۍ جبهې اعلان وکړ چې د کاپیسا په کوهبند او د پروان په جبل السراج کې یې په دوو جلا بریدونو کې د دغې ډلې لږ تر لږه څلور طالبان وژلي او درې نور یې ټپیان کړي دي.

طالبانو دغو ادعاوو ته کوم غبرګون نه دی ښودلی.

طالبان معمولاً د خپلو مخالفو وسله والو د بریدونو په اړه تبصره نه کوي. په وروستیو دوو کلونو کې دغې ډلې هڅه کړې چې د خپلو مخالفو ځواکونو فعالیتونه کمزوری کړي.

خو په تېرو دوو کلونو کې طالبانو د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې سلګونه کسان د خپلو مخالفو جبهو د غړیتوب په تور بندیان کړي دي.
​

۷۱ مدني بنسټونه وايي د ملګرو ملتونو راپور د ځواکمنو هیوادونو د ګټو په اغېز لیکل شوی

۳ لیندۍ ۱۴۰۲ - ۲۴ نومبر ۲۰۲۳، ۱۱:۱۱ GMT+۰

د افغانستان د مدني ټولنو ۷۱ بنسټونو اعلان وکړ چې د ملګرو ملتونو وروستی راپور "د افغان ولس د اړتیاوو او کړاوونو نه، بلکې د قدرتونو د امنیتي او جیو پولیټیکل ګټو تر اغیز لاندې دی." دوی وايي د ملګروملتونو د ځانګړي همغږي کوونکي راپور د بشري حقونو اهمیت دوهمې درجې ته راټیټ کړی دی.

د مدني ټولنو د بنسټونو یوې ډلې د جمعې په ورځ د لېندۍ په دریمه د ملګرو ملتونو غړو هېوادونو ته یو پرانیستی لیک استولی او لیکلي یې دي چې د افغانستان په اړه د ملګرو ملتونو امنیت شورا ته د ملګرو ملتونو د سرمنشي وروستی راپور د طالبانو د راضي کولو د پالیسي پر بنسټ چمتو شوی دی.

د لیک لاسلیک کوونکو ویلي چې دغه راپور د افغانانو اړتیاوې او د بشري حقونو وضعیت له پامه غورځولی دی.

د لیک په متن کې ویل شوي چې طالبانو "هغه زرین چانس چې د دوحې په خبرو کې د افغانستان د پوځي اشغال په اړه راغلی و، له منځه یووړ"، خو د ملګرو ملتونو راپور د ۲۰۲۱ کال پېښو ته د "سیاسي انتقال" په توګه اشاره کړې ده.

د لیک لیکوالان د "سیاسي لیږد" کلمې کارول د هغو پیښو تشریح کولو لپاره چې په 2021 کې په افغانستان کې پیښ شوي د طالبانو د "معزولیت او سپینولو" په توګه ګڼل کیږي.

دغه بنسټونه وايي چې دا ډول چلند نورې پوځي ډلې هڅوي چې له حساب ورکولو پرته له پوځي لارې کوم هېواد اشغال کړي.

د مدني ټولنې ۷۱ بنسټونو په خپل لیک کې لیکلي چې د ارزونې ډلې چې د ملګرو ملتونو راپور یې لیکلی، هېڅکله د طالبانو له خوا له قرباني شوو ډلو سره نه دي کتلي.

د مدني ټولنې غړو په خپل ليک کې ليکلي، چې د ملګرو ملتونو د راپور ليکوالانو د مدني ټولنې له غړو سره د دې راپور د چمتو کولو په موخه ناستې درلودې، خو د دغو مشورتي غونډو يو شمېر ګډونوالو په راپور کې د دوی هېڅ وړانديز ونه موندل. "

د مکتوب لیکوالان د یوناما، د ملګرو ملتونو د ځانګړي راپور ورکوونکي، سیګار، د بخښنې نړیوال سازمان، د بشري حقونو د څار ادارې او د باوري رسنیو راپورونو ته په اشارې د غیر قضایي وژنو، خپلسري نیولو، ورکیدو، شکنجه کولو او د ځوانو فعالانو، ژورنالیستانو او پخواني حکومت مامورینو د وژلو او په ځانګړي توکه د ملي امنیت د ادارې پخوانیو غړو په اړه د ملګرو ملتونو په وروستي راپور کې د بشري حقونو د دغو سرغړونو په اړه څه نه دي ویل شوي.

د افغانستان مدني ټولنې ټینګار کړی چې طالبانو تر اوسه ۸۰ فرمانونه صادر کړي چې له مخې یې افغان ښځې له خپلو ټولو بشري حقونو بې برخې دي، خو د سرمنشي په راپور کې یوازې د دغو فرمانونو د محدود شمېر یادونه شوې ده.

د مدني ټولنو وړاندیزونه

د مدني ټولنې ۷۱ بنسټونو وړاندیز کړی چې "له طالبانو سره هر ډول تعامل د دوی د هوکړې پراساس دی چې په نړیواله کچه منل شوي ارزښتونو ته درناوی وکړي، په شمول د بشري حقونو، په ځانګړې توګه د ښځو او نجونو حقونه، او د خلکو ارادې او حاکمیت ته د هغوی ژمنتیا او درناوی. او د یو ټول شموله حکومت باید د خلکو په غوښتنه او اراده رامنځته شي."

د افغانستان د مدني ټولنې فعالانو د افغانستان او نړیوالو شریکانو ترمنځ د ډیپلوماسۍ د تمرکز لپاره د تماس ډلې د جوړولو وړاندیز ته په اشارې سره، د ملګرو ملتونو د راپور وړاندیز ته په اشارې سره غوښتنه وکړه چې د تماس ډلې ځانګړي استازي او غړي باید د بشري حقونو په برخه کې قوي سابقه لرونکي کسان وي. په ځانګړې توګه د ښځو حقونه، او باید د افغانستان او په افغانستان کې له کومې ډلې سره پخوانۍ علاقه یا اړیکه ونه لري.

د لیکنې لیکونکو په خبره، نړیواله ټولنه باید په افغانستان کې دننه او بهر د ښځو او مدني ټولنو د وېش مخه ونیسي. ځکه د دوی په وینا په هیواد کې دننه مدني فعالان او افغانان د طالبانو د فشار او جبر له امله د خپل انتقادي نظر څرګندولو توان نلري.

د افغانستان د مدني بنسټونو په وړاندیز کې راغلي، تر څو چې په افغانستان کې د ښځو، توکمونو، ډلو او بېلابېلو ایډیالوژیو د خلکو د ارادې پر بنسټ یو ټول شموله او مشروع حکومت جوړ نه شي او د ښځو او نورو ډلو او توکمونو حقونه خوندي وي،نړیواله ټولنه او د سیمې هیوادونه روان وضعیت"باید متوازن وساتي".


​