د پښتون ژغورنې غورځنګ غړي نور باچا د منظور پښتین له ټولنیزو پاڼو څخه یو ویډیویي پیغام خپور کړی او په دغه پیغام کې يې ویلي چې نن چهارشنبه د (لیندۍ ۱۵مه) د امریکا د سپینې ماڼۍ مخي ته د پاکستان حکومت له لوري د منظور پښتین د نیول کیدو په غبرګون کې لاریون کوي.
نوموړي په دغه ویډیویي پیغام کې زیاته کړې د روانې ډیسمبر میاشتې پر اتمه نېټه د پاکستان د لویو ښارونو تر څنګ په اروپايي هیوادونو کې هم لاریونونه پیلوي.
پر منظور احمد پښتین دوه ورځې وړاندې هغه مهال د پولیسو له لوري لومړی ډزې وشوې او بیا ونیول شو چې د چمن له پرلت څخه د بلوچستان د تربت په لوري د بلوڅو په لاریون کې د ګډون په موخه روان شوی و.
د پښتون ژغورنې غورځنګ غړي وايي د پاکستان له لوري د منظور پښتین د نیولو په غبرګون یې د ملګرو ملتونو مخې ته هم پرلت وهلی او د دغه غورځنګ له لوري يې له څلورو څخه ډیرو سیاسي کسانو ته د منظور پښتین د نیولو او د پاکستان له لوري له پښتنو سره د زور زیاتي په غبرګون پیغامونه لیږلي دي.
د خوړو نړیوال پروګرام وايي، په افغانستان کې دننه د شپږ میلیونو بې ځایه شویو سره، له پاکستانه تازه اېستل شوي کډوال له ناڅرګند راتلونکي سره مخ دي. دغه سازمان زیاته کړې چې افغان کډوال «د ورتلو لپاره هیڅ ځای نه لري او نه پوهیږي چې څنګه په ژمي کې ژوندي پاتې شي.»
د پاکستان موقت حکومت د تلې میاشتې په ۱۱مه نېټه اعلان وکړ چې بې اسناده کډوال دې د لړم میاشتې تر ۱۰مې نېټې له دغه هېواده ووځي، که نه نو دوی به ونیول شي او له پاکسانه به په زور و اېستل شي.
له ټاکل شوې مودې وروسته پاکستان د افغان کډوالو د نیولو او اېستلو لړۍ پیل کړې.
د ژمي په درشل کې د افغان کډوالو اېستلو د پناه غوښتونکو د ملاتړو سازمانونو اندېښنې راپارولې دي.
که څه هم د پاکستان سرپرست حکومت دغه پرېکړه له پراخو نړیوالو نیوکو سره هم مخ شوې، خو دغه هېواد لا هم هوډ لري چې د اوسېدو له اسنادو پرته د افغان کډوالو د شړلو پلان پلی کړي.
افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته څو سرچینو تایید کړه چې د پاکستان د وروستیو فشارونو له امله افغان طالبانو په افغانستان کې د تحریک طالبان پاکستان ۲۵ غړي نیولي دي. دغه سرچینې زیاتوي افغان طالبان د ټي ټي پي پر مشرانو فشار راوړي چې په پاکستان کې خپل بریدونه ودروي.
افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته پر افغان طالبانو سربېره د پاکستاني طالبانو ځینو غړو هم تایید کړه چې په وروستیو ورځو کې په کابل، ننګرهار او کونړ کې د پاکستاني طالبانو ډلې دوی څو مهم مشران هم نیول شوي دي.
په دې کسانو کې هغه وسلوال هم نیول شوي دي چې د پاکستان حکومت یې له افغان طالبانو سره معلومات شریک کړي وو.
پاکستان ادعا کړې وه چې دغو وسلوالو د پنچاب ایالت میاوله کې د هوايي ځواکونو پر روزنیز مرکز برید کې لاس درلود. د دې برید پړه د تحریک جهاد پاکستان په نوم وسلوالې ډلې منلې وه.
افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته سرچینو ویلي، په دغو پاکستاني طالبانو کې اظهار، موسا، ذیشان او تور ملا دي، چې د جلال اباد ـ کابل لویې لارې په اوږدو د افغان طالبانو لخوا نیول شوي دي.
په کونړ کې ځايي سرچینې وايي طالبانو درې ورځې وړاندې د تحریک طالبان پاکستان پنځه مهم مشران نیولي، چې د ملکنډ اوسیدونکي دي.
د پاکستاني طالبانو یو مشر افغانستان انټرنشنل ته وویل: «په موجوده وخت کې پر موږ سختې ورځې تیریږي، د ملګرو د نیولو د سلسله پیل شوې ده او خدای دې باقي خیر کړي.»
سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، د طالبانو استخباراتو رییس عبدالحق وثیق د پاکستاني طالبانو له مشر مفتي نور ولي غوښتي چې پاکستان کې بریدونه کم کړي.
دوی د ځانمرکو بریدونو د مخنیوی غوښتنه هم کړې، د پاکستان حکومت ادعا کوي چې په دغو ځانمرکو بریدونو کې د افغان طالبانو غړي شامل دي او په دې اړه یې ځینې شواهد طالبانو ته سپارلي دي.
د معلوماتو له مخې پر افغان طالبانو د پاکستان له لوري د زیاتو فشارونو له امله، پاکستاني طالبان مجبور کړل چې د تحریک جهاد پاکستان په نوم یوه نوې ډلې رامنځته کړي او په دې نامه پاکستان کې خپلو بریدونو ته ادامه ورکړي.
پاکستان افغان طالبانو ته په دې اړه داسې شواهد سپارلي چې دا ډله د تحریک طالبان پاکستان لخوا جوړه شوې ده او په دې نامه بریدونه کوي.
پاکستان په دې وروستیو افغان طالبانو ته ویلي چې د تحریک طالبان پاکستان د یوه ګروپ مشرحافظ کل بهادر دې دوی ته وسپاري.
پاکستان ټینکار کړی که په دغه هیواد کې د وسلوالو بریدونه زور واخلي نو دوی به افغانستان کې پر ټي ټي پي بریدونه وکړي.
تحریک طالبان پاکستان هغه وسلواله ډله ده، چې تېرو شلو کلونو کې یې له افغان طالبانو سره په افغانستان کې د داخلي او بهرنيو ځواکونو پرضد جکړه کړې ده او د افغان طالبانو له مشر سره یې بعیت هم اعلان کړی دی.
تر اوسه د پاکستان حکومت او افغان طالبانو په دې اړه په رسمي توګه څه نه دي ویلي.
ځیني کارپوهان په دې باور دي که په افغانستان کې د پاکستاني طالبانو پرضد ګامونه واخیستل شي، دغه ډله به د افغان طالبانو پر وړاندې ودریږي او بیا به یې کنټرول سخت وي.
کارپوهان زیاتوي افغان طالبان د خپل حکومت د دوام لپاره غواړي چې په پاکستان کې د جګړې مخه ونیسي، ځکه وېره هم لري چې پاکستان به په افغانستان کې د داعش د ځواکمنولو ته مخه کړي او په همدې دلیل یې د ټي ټي پي د وسلوالو نیولو ته مخه کړې ده.
په ننګرهار کې د طالبانو سیمه ییز چارواکي وايي، د تورخم دروازه د پاکستان له لوري د بار وړونکو موټرو د تګ راتګ پر مخ وتړل شوه. دغه لاره نن سهار تړل شوې ده.
په ننګرهار کې د طالبانو د اطلاعات او او کلتور مشر صدیق الله قریشي پر خپله ایکس پاڼه لیکلي، چې نن د چهار شنبې ورځ د (لیندۍ ۱۵مه) د پاکستان له لوري د تورخم دروازه د باروړونکو موټرو پر مخ وتړل شوه.
د طالبانو له لوري د تورخم کمیسار عصمت الله یعقوبي هم د پاکستان له لوري د باروړونکو موټرو پر مخ د تورخم دروازې د تړل کیدو پخلی کوي.
نوموړی وايي، تېره شپه ناوخته پاکستان غوښتل تورخم دروازې ته څېرمه د افغانستان لوري ته شل متره مخکې د لوحې په پلمه یوه بله دروازه جوړه کړي، چې دوی یې د جوړېدو مخه ونیوله.
د تورخم د کمیسار په خبره د طالبانو له غبرګون وروسته پاکستاني لوري دروازه د ټرانزیټ پر مخ وتړله.
د تورخم کمیسار زیاتوي د ستونزې د حل په موخه له پاکستاني چارواکو سره خبرو ته چمتو یو چې دغه ستونزه د خبرو له لارې حل کړو
افغان سوداګر وايي هر کله چې د افغانستان د تازه میوو او سبزیو د صادراتو وخت وي د باکستان له لوري په بېلابېلو پلمو دغه دروازه د ترانزیټي توکو له پاره تړل کیږي چې تر ډېره یې زیان سوداګرو او ولسي خلکو ته رسیږي، دا مهال چې تر ډېره د کندهار انار او انګور هم په چمن کې د روان برلت له امله په تورخم راړول کیږي د دغې دروازې سوداګرو ته ګڼ زیانونه اړولي دي .
طالبانو د افغانستان اقتصادي وضعیت په اړه د نړۍوال بانک د وروستي راپور ستاینه کړې؛ خو هغه برخه چې پکې ویل شوي «د افغانستان نیمایي وګړي د بې وزلۍ تر کرښې لاندې ژوند کوي» له واقعیت څخه لرې بللې او د راپور دا برخه نه تاییدوي.
د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي معاونیت د سې شنبې په ورځ (د لیندۍ ۱۴مه) په اېکس ټولنیزې شبکې یوه اعلامیه خپره کړې، چې په اعلامیه کې راغلي د نړۍوال بانک په راپور کې ویل شوي: «د افغانستان نیمایي وګړي د بې وزلۍ تر کرښې لاندې ژوند کوي» د راپور دغه برخه له واقعیت څخه لرې ده او نه یې تاییدوي.
طالبانو د راپور د دغې برخې د ردولو په اړه لیکلي: «له تحول وروسته د هېواد په کچه لویې او متوسطې پروژې پیل شوې دي چې لسګونه زرو کسانو ته په کې د کار زمینه برابره شوې ده».
اعلامیه زیاتوي؛ د سوداګرۍ، صنعت، کرنې او زېربنا په برخو کې په پرمختګونو سره خلکو ته کاري فرصتونه برابر شوي چې له امله یې د خلکو ډېری اقتصادي ستونزې هوارې شوې دي.
طالبان وایي؛ دا چې نړۍوال بنسټونه په دې اړه سترګې پټوي، دا له واقعیت څخه لرې دي او دوی یې نه تاییدوي.
د افغانستان د اقتصادي وضعیت په اړه نړۍوال بانک له لوري د ۲۰۲۳ میلادي کال د ډسمبر میاشتې په څلورمه نېټه یو راپور خپور کړ چې د افغانستان اقتصادي وضعیت ته پکې کتنه شوې ده.
په راپور کې راغلي په افغانستان کې د انفلاسیون کچه د تېرو میاشتو په پرتله نوره هم ټیټه شوې، ملي عواید زیات شوي، د وارداتو په کچه کې زیاتوالی راغلی، د بهرنیو استعارو پر وړاندې د افغانۍ ارزښت د پام وړ پورته شوی، د خوراکي او غیر خوراکي توکو په بیو کې ټیټوالی راغلی په بانکي سیستم کې پرمختګ شوی او با کیفیته روغتیایي خدمتونه خلکو ته وړاندې شوي دي. د راپور په یوه برخه کې دا هم راغلي چې د افغانستان نیمایي وګړي د بې وزلۍ تر کرښې لاندې ژوند کوي.
طالبانو د نړۍوال بانک د راپور ستاینه کړې، خو له وروستۍ برخې سره یې غبرګون ښودلی.
اعلامیې زیاتوي، چې طالبانو پر دې باور دي که نړۍواله ټولنه مثبت تعامل ته مخه، پر بانکي سیستم او نورو برخو شته بندیزونه لرې او د افغانستان کنګل شوې شتمنې ازادې کړي، افغانستان به د نورو برخو ترڅنګ په اقتصادي برخه کې په بشپړ ډول پرمختګ وکړي.
طالبانو له ټولو نړۍوالو سازمانونو غوښتي چې د افغانستان په اړه نړۍ ته ورځني پرمختګونه په ډاګه کړي، ترڅو نړۍ د افغانستان د واقعي پرمختګونو په اړه خبره شي.
د ایران د کورنیو چارو وزیر احمد وحیدي ویلي، چې «دښمن» غواړي په ایران کې د افغانانو او ایراني ټولنو تر منځ د «حقیقي یا مصنوعي» شخړو په رامنځته کولو سره په ایران کې د افغانستان ضد جګړه وکړي.
ښاغلي وحیدي په ایران کې د افغان کډوالو پر وړاندې له ځينو شخړو او تاوتریخوالي وروسته دا څرګندونې کړي.
د ایران د کورنیو چارو وزیر څرګنده نه کړه، چې کوم لاملونه په ایران کې د افغانیت ضد دي.
هغه وویل، چې جګړه او د افغان ضد روحیه خپرول د هېواد چارواکو ته "په هېڅ ډول" د منلو وړ نه دي.
د ښاغلي وحیدی د مطبوعاتي کنفرانس هغه ویډیو چې د ایران رسمي خبري وېبپاڼې د سې شنبې په ورځ پر خپله ايکس پاڼه نشر کړې، دغه لوړپوړي ایراني چارواکي ویلي، چې د افغانستان پر ضد باید چاته اجازه ورنه کړل شي.
په دې وروستیو میاشتو کې په ایران کې د افغان کډوالو پر وړاندې تاوتریخوالی زیات شوی دی. د همدې اونۍ د جمعې په ورځ هم په یزد ښار کې قهرجنو خلکو له خوا د کډوالو پر کورونو د حملې رپوټونه خپاره شول.
له ایران څخه د مهاجرینو ایستل
د ایران د کورنیو چارو وزیر د خپلو خبرو په یوه بله برخه کې ویلي، چې په ایران کې زیات شمېر افغان کډوال بې له اسنادو درلودلو اوسیږي، چې بايد وايستل شي.
خو د طالبانو یوه پلاوي له ایران څخه د افغانانو د بېرته ستنېدو لپاره د وخت غوښتنه کړې ده.
احمد وحیدي وویل: "د افغانستان اتباع په موقت ډول دلته دي او که د دوی په هیواد کې وضعیت ښه شي، باید بېرته افغانستان ته ستانه شي".
د ایران د کورنیو چارو وزیر زیاته کړه، چې په ایران کې یې د طالبانو له پلاوي سره خبرې کړي او له دغې ډلې یې غوښتي، چې خپل هېواد ته د کډوالو د ستنېدو لپاره زمینه برابره کړي.
دغه لوړپوړي ایراني چارواکي زیاته کړه، چې اسلامي شورا ته یې د تصويب لپاره د (کډوالۍ د سازمان) يوه لايحه لېږلې ده؛ څو یو مشخص ارګان په ایران کې د کډوالو وضعیت تنظیم او اداره کړي.