د ملګرو ملتونو امنیت شورا په غزه کې د اوربند د غوښتنې په اړه رایه اچونه کوي

یوه اسراییلي چارواکي الاد ګورن هم ویلي چې هیواد به یې په راتلونکو څو ورځو کې د کرم شالوم لاره «یوازې د تفتیش لپاره» پرانیزي.

په همدې حال کې یوه جګپوړي امریکايي چارواکي هم ویلي، چې اسراییل د دې لارې د پرانېستلو هوکړه کړې ده.

امریکا له اونیو راهیسې د دې لارې د بیا پرانېستلو لپاره له اسراییلي چارواکو سره خبرې اترې کوي.

د بشردوستانه چارو لپاره د ملګرو ملتونو سرمنشي وویل چې د کرم شالوم د لارې بیا پرانیستل به په غزه کې د بشري عملیاتو لپاره «لویه مرسته» وي.

مارتین ګریفیتس د ښکیلو خواوو له لوري د دې لارې پرانېستل کیدو ته لیوالتیا ته په اشارې سره وویل چې، د کرم شالوم به ښايي په راتلونکو ورځو کې پرانېستل شي.

اوس مهال غزې ته بشردوستانه مرستې یوازې د رفح له لارې ورکول کیږي، چې د مصر او غزې ترمنځ پوله ده.

دا لاره یوازې د پلی تګ لپاره جوړه شوې ده.

پر اسراییل د حماس تر برید مخکې ۶۰ سلنه لارۍ د کرم شالوم له لارې غزې ته تللې.

دا کرښه د غزې په سوېلي پوله کې د اسراییل او مصر سره پرتهده.

رویټرز لیکلي چې په دغه راپور کې يې د خپلو موندنو د تایید لپاره له ۳۰ څخه زیاتو حکومتي او امنیتي چارواکو، پوځي کارپوهانو، عدلي څیړونکو، وکیلانو، ډاکټرانو او عیني شاهدانو سره یې مرکې کړي دي.

دغه خبري آژانس په یاد راپور کې د معلوماتو د کره والي په موخه د رسنیو د څو ساعتونو ویډیوګانې او د سټلایټ عکسونه هم کتلي دي.

د دغه خبري آژانس د موندنو په ځواب کې د اسراییل د امنیتي ځواکونو ویاند ویلي چې د «اسراییل پوځ خبریالان نه په نښه کوي.»

نوموړي د نورو جزیاتو له ورکولو ډډه وکړه.

د رویټرز لوی مدير السانډرا ګالوني ویلي: «هغه شواهد چې موږ یې اوس لرو او نن خپاره شوي ښیې چې د اسراییلي ټانک په ډزو کې زموږ همکار عصام عبدالله وژل شوی دی.»

هغه له اسراییل وغوښتل چې د رویټرز خبریال د وژل کېدو او د نورو خبریالانو د ټپي کېدو مسوول تر څیړنو لاندې ونیسي.

د خبریالانو د ملاتړ کمېټې د راپور له مخې، د اسراییل او حماس ترمنځ په جګړه کې لږ تر لږه ۶۳ خبریالان وژل شوي دي.

سپینې ماڼۍ د پنجشنبې په ورځ ویلي، چې د کانګرس سره د خبرو اترو د ځنډېدو له امله نه شي کولی اوکراین ته ډاډ ورکړي، چې متحده ایالات به نورې امنیتي مرستې ورسره وکړي.

د امريکا د ملي امنیت شورا ویاند جان کربي وايي، چې هغه نه شي کولی په دې اړه خبرې وکړي، چې کییف د ولسمشر بایډن د امنیتي کڅوړې په اړه راپورته شویو خبرو په پار څه نظر لري.

هغه وویل د مرستو دغه کڅوړه اوکراین، اسراییل او د سرحدي نوښتونو تمویل ته مالي ملاتړ برابروي. هغه وايي؛ سره له دې چې اوکرایني ځواکونه هڅه کوي، چې د روسيې د یرغل مخه ونیسي خو په دې پوهیږي چې دغو برخو کې د مرستو سرچینه په وچېدو ده.

هغه وویل: "موږ څو اونۍ وخت لرو او بیا به نور اوکراین سره د هغو مرستو سرچینې پای ته ورسیږي کومې چې موږ تر دې وړاندې هغوی سره کولې. هغه وویل دا باید ټولو ته د منلو وړ نه وي.

ښاغلي بایډن له کانګرس څخه د ملي امنیت د اړتیاو لپاره د ۱۰۶ میلیارد ډالرو د تصویب غوښتنه کړې، چې د دې پیسو لویه برخه به په جګړې کې ښکیل اوکراین او اسرايیل ته د مرستې په توګه ورکړل شي.‌

امریکا د ۲۰۲۲ کال د فیبرورۍ میاشت کې پر اوکراین د روسیې له یرغل راهیسې، دغه هېواد سره ۱۱۱ میلیارده ډالر مرسته کړې ده.

جمهوري غوښتونکي بهرنیو هېوادونو سره د متحده ایالاتو د میلیاردونو ډالرو مرستې ستړي شوي دي او د دوی اوکراین او اسراییل سره د اضافي مرستو د تصویب لپاره رایه اچونې د سرحدونو په برخه کې د امریکا په پالیسۍ کې بدلون شرط ایښی دی.‌

یو شمېر ځواکمنو ډېموکراټ سناتورانو یوې ډلې ولسمشر جو بایډن نه په یو پرانیستي لیک کې غوښتي، چې د هغه اداره باید په غزه کې د ملکي تلفاتو د کمولو لپاره اسراییل ته د ورکړل شویو امریکايي وسلو پر استعمال د څارنې زیاتولو لپاره کوټلي ګامونه پورته کړي.

په دغه لیک کې چې د الیزبیت وارین، بارنی سندرز او تیم کینی په ګډون د شمېر سناېورانو له خوا لیکل شوی دی پکې راغلي: "اسرايیل د متحده ایالاتو متحد دی او موږ باید دا یقیني کړو، چې زمونږ متحدین د امریکایي وسلو د کارولو په اړه مونږ ته واضح حساب راکړي.”

دغه لیک په داسې حال کې چې په احتیاط سره لیکل شوی، چې د دولتي پالیسۍ د غندلو مخنیوی وکړي؛ خو د بایډن د متحدینو له خوا د اسراییل او حماس په جګړه کې د هغه د ادارې د ښکیلتیا په اړه د شته اندېښنو د راپورته کولو په اړه یو تر ټولو قوي استدلال بلل کیږي.

د فلسطیني چارواکو په وینا؛ د امریکا په ملاتړ د اسراییل په جګړه کې تر اوسه له ۱۶۰۰۰څخه زیات فلسطینیان وژل شوي، چې ۷۰ سلنه یې ښځې او ماشومان دي.

دا لیک په داسې حال کې بایډن ته لیږل شوی، چې کانګرس اسراییل سره د مرستو د یوې لویې کڅوړې د تصویبول په نظر کې نیولي، چې پکې د ۱۴ میلیارد ډالرو په ارزښت وسلې هم شاملې دي.

دغه مرسته د امریکا له خوا له د نورو هېوادونو سره د کېدونکو مرستو په اړه د شته روڼتیا معیارونو له پوره کولو هم معاف شوی دی، چې له هغه تفصیلي رپوټ سره چې د بایډن ادارې اوکراین سره د مرستې په اړه وړاندې کړی و خورا زیات تناقص لري.‌

د بې پولې ډاکټرانو ټولنې د پنجشنبې په ورځ ویلي، چې غزه کې روان وضعیت له یو بشري بحران څخه خورا ډېر بد دی او په ګڼ میشته سیمو کې ګډوډي رامنځته شوې ده.

اسراییلي ځواکونو د پنجشنبې په ورځ هم د غزې تړانګې په لویو ښارونو کې د حماس له وسله والو سره د جګړې په دغه نوي پړاو کې ښکیل دي، چې اوس درېیمه میاشت دوام لري.

په دغه جګړه کې په غزه کې ډېری سیمې او ودانۍ د اسراییلو په بمبار کې ویجاړې شوې دي او د غزې د ۲.۳ میلیونه نفوس څخه نېږدې ۸۵ سلنه یې د خپلو کورونو پرېښودو ته اړ شوي دي.‌

د بې سرحده ډاکټرانو د نړۍوال ادارې مشر ډاکټر کرېسټوس کریسټو په جینیوا کې خبریالانو ته وویل: "په غزه کې زما همکاران ماته د وضعیت په اړه تازه معلومات راکوي، او زه تاسو ته ویلی شم چې هلته روان وضعیت تر یو بشري ناورین خورا بد دی".

هغه زیاته کړه: "دا یو بشري ناورین دی. هلته وضعیت ډېر ګډوډ حالت دی او زه ډېر اندېښمن یم چې ډېر ژر به خلک د ژوندي پاتې کېدو لپاره له هرې چارې ګټه پورته کړي، چې خورا سختې پایلې به ولري".

له خلکو غوښتل شوي، چې په خورا کوچنیو سیمو کې مېشت شي،‌ په داسې سیمو کې چې هلته د نورو کسانو د مېشت کېدو امکان نه شته.

د مرستندویه ادارو په وینا؛ په غزه کې هېڅ خوندي سیمه شتون نه لري.‌

اسراييل وايي؛ د ملکي تلفاتو د کمولو لپاره پوره هڅه کوي، خو د حماس جنګيالي په استوګنېزو سيمو کې ځای پر ځای شوي،‌ هغه څه چې حماس یې ردوي.