د کویت دولتي تلوېزون د شنبې په ورځ عادي خپرونې ودرولې او د قرآن تلاوت یې پیل کړ چې دا په شاهي کورنۍ کې د مرګونې پېښې نښه ده. وروسته شاهي دربار د بیانیې خپرولو سره د دغه هېواد د امیر شیخ نواف احمد صباح د مړینې خبر تایید کړ.
شیخ نواف د ۲۰۲۰ سپټمبر کې د خپل ورور ۹۱ کلن شیخ صباح احمد جابر له مړه کېدو وروسته د کویت امیر شو.
تر دې منسب مخکې هم نوموړی څو لسیزې پر مهمو څوکیو ناست و.
ښاغلی احمد صباح پر ۲۰۰۶ کال د امارت وارث وبلل شو.
کله چې پر ۱۹۹۰ کال عراق پر تېلو شتمن کویت لاندې کړ، نو هغه مهال نوموړی د دفاع وزیر و.
کله چې کویت د دولت مخالفو وسلوالو ډلو له تاوتریخوالي سره مخ و، بیا هم نوموړی د کورنیو چارو وزیر و.
الجزیره تلوېزون وايي، شیخ نواف احمد په شاهي کورنۍ کې منلی و.
ښاغلی نواف احمد صباح د نومبر وروستیو کې په روغتون کې بستر و.
د مشرقي پاکستان مرحوم نه په شپاړسم دسمبر کال نولس سوه يو اويايم بنګله دېش د يو ازاد خپلواک هېواد په توګه جوړ شو او دا تاريخي حقيقت یې رښتيا کړ چې د غلامۍ نه باغي راپېدا کيږي او باغي انقلاب راولي، خو د خليل جبران په خبره، هر انقلابي باغي وي، هر باغي انقلابي نشي کېدی.
بنګالي قامپال یا ملتپال د پنځويشتو کلونو باغيان وو او په کال نولس سوه يو اويايم یې بغاوت د بنګله دېش په نوم د يو ازاد خپلواک هېواد نتيجه ورکړه او د بنګله دېش بېرغ هم داسې علامتي دی چې په شين رنګ کې یې سور رنګ ګول دايره ورکړه او د پنځويشتو کلو د وينو د قربانیو هنداره شوه.
پاکستان ورته سقوط ډااکه وایي، خو بنګاليانو په لبرېشن يعنی په زور ازادي اخستې ده. د هغې ثبوت د پاکستان يو لک پوځ په ډااکه کې وسله غورځول او د جنرال نيازي لاس ليک او د انډيا قېديان کېدل دي. دا کار د خپلې دغې مذهبي نعرې پر ضد يو عمل دی چې هغه وخت هم اوس هم دا نعره د پوځي بېرکونو په ديوالونو ليکلې ده-!!
نصرمن الله و فتح قريب
خو که بل خوا د انډيا د وزيراعظم په دفتر کې د ډاکې د وسلې غورځېدو او جنرل اروړا ته د جنرال نيازي لاس ليک کوم تصوير اويزان دی نو دا د پاکستان د شکست يو ثبت شوی باتصويره تاريخ دی.
د بنګله دېش باني شېخ مجيب د قامي ازادۍ له ګټلو نه پس پوځي کودتا کې سره به خپل خاندان ووژل شو، خو بنګاليان که پوځي و که سياسي جمهوري و خو په بنګالي قام پالۍ يو شان وو ځکه یې نه بېرغ په بل رنګ واړاوه، نه سيکه، نه یې قام او ژبه واړوله او يو ځل بيا د شېخ مجيب لور شيخ حسينه واجد د پلار قرباني وګټله چې اوس په نور فعاليت سره سياسي جمهوري وزير اعظمه ده او هېواد یې له اقتصادي معاشي پلوه په هره حواله له اتومي پاکستان نه لوړ مقام لري.
د شېخ حسينه واجد يو بل جرات من کار لکه د مصر جمال ناصر په شان دا و چې ټول اخواني شدت پسند یې قانون ته وسپارل او د پانسۍ سزاګانې یې ورکړې.
د دغو سزاګانو په ضد د پاکستان بنسټ پالو احتجاج وکړ چې دا خو سپين ږيري دي، خو شېخ حسينه واجد د دوی په ځواب کې وویل چې کوم وخت دوی دا جرم کولو هغه وخت دوی بوډاګان نه وو.
هغې د پلار او د بنګله دېش د باني د قتل او په جمهوريت د شبخون غچ واخست، خو دېخوا په ۱۹۸۸ کې چې بېنظير بوټو وزارت عظما چوکۍ وګټله نو د اقتدار شرط یې دا وو چې د جنرال ضيا په شکل کې د پوځ خلاف به داسې انتقامي سلوک نه کوي چې پوځ یې پلار وژلی دی؟
بېنظير بوټو ورسره دغه هر څه ومنل چې د جنرال ضيا د لسو کلو د اوږدې مارشلا او د بټو سياسي جمهوري قتل معاف کول وو. د پاکستان هر نازولی نيازبين جمهوريت هره پوځي کودتا دغه شان بښلې ده. زمونږ او د بنګله دېش په رويو او جمهوريت کې دغه فرق دی.
چېرته چې مذهب او رياست جدا جدا خپل خپل کار ته چمتو شي هلته مذهبي مسلکي سياسي اختلافات وي، خو د جنګونو سوب نه جوړيږي او چېرته چې دا کردارونه لکه د ډرامې يوبل سره منفي او مثبت رول ولري هلته لکه د پاکستان سياستونه هم جمهوريت او ټولې ادارې د يو پوځي قوت په سکنجه کې نښلي او داسې شکل جوړ شي لکه دا اوس چې پاکستان کوم لري.
چې کله مقتدره ادارې وغواړي نو سېکولر، مترقي، قامپال نظرياتي او د هر مسلک مذهبي ګوندونه په يو حمام کې بربنډ ودروي، کله یې د يوبله په ځانګړي حیث لکه د مړزانو وجنګوي، ګټه د يو قوت او تاوان د ټولو خلکو او سياسي ګوندونو.
بنګله دېش د دې سکنجې نه ځان په لويه قربانۍ ووېست، لکه څنګه چې د براعظمګي په وېش کې مغربی او مشرقی ترمنځ سمندر و او دا جوړښت غېر فطري و، دغه شان د دوی فقط يو مذهب مشترک و، نور په ژبه، قام، رنګ نسل خوی بوی مزاج په هره حواله مغربي او مشرقي جدا جدا وو.
په غېر فطري جغرافيه کې ډېر وخت څوک نږدی فقط په مذهب يو ځای نشي پاتې کېدي او په ژبه، قوميت، دود دستور، کلتور او تاريخ د يوبله بېلېدی نشي.
که په مذهب څوک يو ځای پاتی کېدی شوی نو خليج کې به کرښې نه وې چې ټول مسلمانان دي، خو ملکونه او هدفونه یې ځانګړي دي.
بنګاليانو ته د پاکستان د جوړېدو نه پس معلومه شوه چې د مغربي پاکستان ولسي او پوځي پنجابي رويې زمونږ په ضد دي. چې جنرال ايوب خان پرې اردو قامي سرکاري ژبه منله او بنګالي قامپالو انکار وکړ چې د قام په حیث زمونږ قامي ژبه بنګالي ده.
دا وړومبنی قامي بغاوت و چې په قامي لساني بنياد راپورته شو او پوځ په بنګالي طالبعلمانو ګولۍ وورولې او په بنګاليانو کې قامپال سياست لشه راپېدا کړه چې په اصل کې یې د بنګله دېش نتيجه ورکړه او د ملل متحد يويشتمه فروري د مورنو ژبو عالمي ورځ د بنګاليانو د وينو اعتراف دي؟
د قام، خاورې، ځمکې او ژبې رګ ريښه د يوبله نشي بېلېدی. دا خبره د مشرقي او مغربي پاکستان تر منځه په دوو غټو ثبوتونو داسې ده چې د مغربي پاکستان پوځ او پنجابي ډیکټېټر ته د بنګالي قامپال فکر نه ويره او خطره پېدا شوه، نو هغوی د رشتو ورکولو راکولو ناکامه تجربه وکړه.
خيال یې دا وو چې پنجابيان او بنګاليان په خپلو کې رشتې وکړي، نو دا تاو تريخوالی به ختم شي، خو قوميت، ژبه، ځمکه او خاوره خپل زور لري ځکه نو دواړه غېر فطري برخې په رشتو هم ټينګې نه شوې.
بل ثبوت یې دا دی چې هرکله په مشرقی پاکستان کې د ازادۍ عمل تېز شو او د پوځ ټولې تجربې ناکام شوې، نو جنرال ټکا خان ډاکې ته د تلو په وخت په جارحانه لهجه ويلي وو-
"ماته د بنګال ځمکه پکار ده خلک نه"
خو بنګاليانو د جارح پوځي جنرال دا دعوه او دړکه غلطه وګرځوله، هېڅ زور او جبر د بنګاليانو ژبه، ځمکه او خاوره د يو بله جدا نه کړل.
نورالامين چې خپله ژبه، قام او خاوره پرېښوده او اسلام اباد ته د وفادار پاکستاني په نوم راوتښتېد، نو دلته ورله په انعام کې د پاکستان صدارت ورکړی شو، خو له مرګ نه پس یې دوه ګزه ځمکه قبر په برخه شو.
پاکستان ورته وفادار وویل او خپل قام، خاورې او د بنګله دېش تاريخ ورته نن هم غدار وایي.
اوس دوه پنځوس کاله پس د بنګله ديش ازادي او د پاکستان دعوې اخوا رښتيا او ديخوا دروغ وختې.
ديخوا بوټو د نوي پاکستان نوم ورکړ، خو اته کاله پس د نوي پاکستان پوځ پانسي کړ، اخوا پوځ شېخ مجيب قتل کړ، خو لور یې غچ واخیست.
ديخوا بيا بيا پاکستان نوی کيږي او زړيږي خو هېڅ نتيجه نه ورکوي. چې هر ځل نوی کيږي نو نوې جامې او وجود یې يو بل سره هډو سمون نه لري او دوه قومي نظريه خو یې څلريشت کاله پس د بنګله دېش سره له منځه تللې ده.
جناح صېب یې په نوټونو پاتې دی يا په سرکاري دفترونو او ايوانونو او اعلا بالا ادارو کې د تبرک په توګه خاموش اويزان دی نور هېڅ معنا نه ورکوي، ځکه نو دا وخت ديخوا په هر نوي پاکستان کې زړې دعوې نوې کيږي او نوې تجربې ناکامه کيږي.
چېرته چې په کثيرالقوم هېواد کې د هر قوم اهداف او مفادات جدا جدا وي، چې د غالب او مغلوب تصور زهنونه ويشلي وي، چې د قامونو ژبې خپل ارزښت له لاسه ورکړی وي، چې د يو قام اتلان په قبرونو کې هم نه معاف کيږي، چې اوس هم په ازاد ملک کې د هندوستان او د پردو تحريکونو تاريخ د مطالعه پاکستان حصه وي هلته به هره د ترقۍ دعوه دروغجنه وي.
نن هم چې مونږ وايو جنګونه نوي شو نو دا هر څه زاړه دي، د زړو جنګونو شکلونه د خپلو خپلو مفاداتو لپاره نوي کيږي
د دې جنګ بنياد قامي، لساني او د خاورې د اختيار دی.
مونږ چې د خپلو حالاتو شکل ته دومره موده پس د بنګله دېش په اينه کې ګورو او د اتومي ملک د ترقۍ دعوې اورو نو د تاريخي قام په غوڅه ژبه به دا دعوه داسې ردوو.
د دنيا د ابادۍ دعوې دروغ دي
چې ترڅو د پښتنو کورونه وران دي
یادونه: پورته مقاله د لیکوال خپل نظر څرګندوي، افغانستان انټرنشنل - پښتو د یوې بې پرې رسنۍ په توګه د چا د نظر ملاتړ نه کوي.
د خبریالانو نړۍوالې ټولنې اعلان وکړ، چې په ۲۰۲۳ میلادي کال کې ۹۴ خبریالان او د رسنیو کارکوونکي چې ۹ تنه یې ښځې وې په ټوله نړۍ کې وژل شوې دي. د دغې ټولنې شمېرې ښيي، چې د وژل شویو خبریالانو له ډلې ۷۲ سلنه یې یوازې د غزې په جګړه کې وژل شوي دي.
دغې ټولنې د شنبې په ورځ د لیندۍ په ۲۵مه په یوې خیر پاڼه کې لیکلي، په غزه کې د جګړې له پیله ۶۸ خبریالان او د رسنیو کارکونکي چې ۶۱ یې فلسطیني خبریالان وو پر غزې تړانګې د اسراییل په بریدونو کې، درې تنه لبناني خبریالان د لبنان په سویل کې د اسراییل په بریدونو کې او څلور تنه اسراییلي خبریالان د حماس په بریدونو کې وژل شوي دي.
دغه بنسټ د درې تنو خبریالانو او رسنیزو کارکوونکو وژنه په سوریه کې هم ثبته کړې ده.
د دغې ټولنې د راپور له مخې، درې تنه خبریالان چې له ډلې یې یو روسي، یو فرانسوي او یو اوکرایني خبریال وو د اوکراین په جګړه کې او دا رنګه یو بل خبریال په البانیا کې وژل شوي دي.
دغې ټولنې دا رنګه ویلي، چې اووه تنه خبریالان په اسیا کې له ډلې یې دوه تنه یې په افغانستان، دوه تنه خبریالان په فلیپین او یو یو خبریال په هند، چین او بنګله دېش کې وژل شوي دي.
دغه بنسټ په افغانستان کې د وژل شویو خبریالانو نومونه حسین نادري او اکمل یاد کړي، چې دواړو یې صدای افغان رسنۍ ته کار کاوه.
د خبریالانو نړۍوالې ټولنې په شمالي او سویلي امریکا کې د اوو تنو خبریالانو وژل کېدنه او د پنځو هغو یې په افریقا کې ثبت کړې ده.
د دغې ټولنې مشر دومینېک پرادالیه، له نړۍوالو څخه غوښتي، چې د دغو وژنو د ژر بندولو په اړه چټک ګامونه پورته کړي.
هغه ټینګار کړی: «نړۍواله ټولنه په تېره بیا نړۍوال عدلی بنسټونه باید خپل مسوولیتونه وپېژني او که اړتیا وي، هغو کسانو سره چې پر خبریالانو یې د بریدونو امر کړی وي، قانوني چلند وکړي.»
دغه بنسټ دا رنګه راپور ورکړی، چې ۳۹۳ خبریالان او د رسنیو کارکوونکي دا مهال په زندانونو کې دي.
د دغې ټولنې د راپور له مخې، چین او هانګ کانګ د ۸۰ خبریالانو د بندي کولو له امله د دغه نوملړ په سر کې ځای لري.
د دغه راپور له مخې، په میانمار کې ۵۴ خبریالان، ترکیه کې ۴۱، روسیه او کریمیه کې ۴۰ تنه، بلاروس کې ۳۵ او په مصر کې ۲۳ تنه خبریالان بندیان دي، چې د نوملړ په نورو برخو کې راغلي دي.
د شمېرو له مخې، ۱۸ خبریالان په ویتنام، ۱۱ خبریالان په سعودي عربستان کې، لس تنه په هند او نهه تنه په سوریه کې بندیان دي.
په یوې نوې پېښه کې د الجزیرې خبري شبکې د جمعې په ورځ د لیندۍ په ۲۴مه نېټه ومنله، چې د دوی یو فلم اخیستونکی د غزې په سوېل کې وژل شوی او یو خبریال یې ټپي شوی دی.
د اروپایی ټولنې مشرانو د جمعې په ورځ دغه باور څرګند کړ چې دوی به د هنګري د لومړي وزیر ویکتور اوربان له مخالفت سربیره، د ۲۰۲۴ کال په پیل کې اوکراین ته د مرستو یوه لویه بسته برابره کړي.
له هنګري پرته د اروپايي ټولنې ټولو ۲۷ هیوادونو د پنجشنبې په ورځ موافقه وکړه چې د روسیې له یرغل سره له اوکراین سره په اروپايي ټولنه کې د غړیتوب خبرې پیل کړي.
هنګري چې د روسیې نږدې دوست دی، په دغه ټولنه کې د اوکراین د غړیتوب مخالف دی.
د اروپايي ټولنې نورو غړو د دغه هېواد د لومړي وزیر اوربان ناراضيتوب په نظر کې ونه نیو او هغه هم له غونډې ووت.
د اروپايي ټولنې مشران په دې هم ونه توانیدل چې کییف سره د ۵۰ ملیارد یورو «۵۵ ملیارد ډالرو» د مرستې د تصویب او د نورو چارو لکه د کډوالو د سمبالولو لپاره د نغدو پیسو چمتو کولو په پرخه کې اوربان راضي کړي.
په داسې حال کې چې په اوکراین کې د روسیې جګړه دوام لري، کییف په بشپړه توګه په بهرنیو مرستو متکي دی.
خو له دغه هېواد سره د مرستو په تصویب کې پر اروپايي ټولنه سربېره امریکا کې هم ورته جنجال روان دی.
د امریکا ولسمشر جو بایډن هم لا په دې نه دی توانیدلی چې له اوکراین سره د ۶۰ میلیارده ډالرو مرستو کڅوړه پر کانګرس تصویب کړي.
له اوکراین سره د مرستو د برابرولو لپاره د اروپايي ټولنې مشران سره له دې چې د داسې یو پریکړې پلوي کوي چې ټول غړي یې ملاتړ وکړي، خو دویم پلان هم لري.
د اروپایی کمیسیون مشرې اروسولا وان دیر لاین ويلي چې د نوي میلادي کال په جنوري یا فبروري میاشت کې به د ټولنې غړي یوه بیړنۍ ناسته وکړي او د هنګري د لومړي وزیر له مخالفت سره سره به اوکراین ته د مرستې د تصویب په اړه یو حل لاره پیدا کړي.
د اسراییل او حماس ترمنځ د جمعې په ورځ په ټوله غزه کې سخته جګړه روانه وه. د شاهدانو په وینا، د اسراییل ځمکنی پوځ په داسې حال له سخت مقاومت سره مخامخ شوي چې امریکا هڅه کوي خپل متحد، اسراییل، د جګړې د ستراتیژۍ بدلولو ته وهڅوي ځکه چې اوسنۍ تګلاره یې د پراخو ملکي تلفاتو لامل شوې ده.
د سیمې اوسېدونکو، د غزې په شمال کې په شیجایه، شیخ رضوان، زیتون، طوفه او بیت حنون کې او د غزې په مغازي او خان یونس ښار کې د جګړې خبر ورکړی.
د دیر البلاح، خان یونس او رفح روغتونونو د جمعې په سهار د دوو ماشومانو په ګډون د ګڼ شمیر مړو او ټپیانو د ور وړل کیدو خبر ورکړی.
ډاکټرانو او عیني شاهدانو ویلي، چې په رفح ښار کې پر یوه کور د اسراییل په هوايي برید کې څلور کسان وژل شوي او اسراییلي ټانکونو د مصر پولې ته څېرمه د ښار په ختیځ کې پر بیلابیلو موخو ډزې کړې دي.
د اسراییل پوځ د جمعې په ورځ په یوه تازه اعلامیه کې ویلي چې د دوی ځواکونو د غزې ښار په شیجایه سیمه کې د حماس د قومندې مرکز ویجاړ کړی، په خان یونس کې یې د اورپکو په تونلونو بریدونه کړي او په رفح کې یې په هغه سیمه بمبار کړي چې حماس ترې غرې ته د وسلو وړلو لپاره کار اخیست.
په غزه کې سختې جګړې چې د ډیری اوسیدونکو او وسله والو له خوا یې پخلی شوی، په دې اړه پوښتنې راپورته کړي چې ایا په غزه کې د اسراییل دوه میاشتنیو هوايي او ځمکنیو بریدونو حماس پام وړ کمزوری کړی که نه.
د شپږو ماشومانو پلار ۴۵ کلن احمد چې د یو برقي په توګه کار او په یو کمپ کې ژوند کوي رویټرز ته ویلي: "د غزې تړانګه کې د شپې سختي نښتې روانې وې، موږ له ټولو لوریو د چاودنو او ډزو غږونه اورېدل."
هغه زیاته کړه: "هغوی کولی شي کورونه او سړکونه ویجاړ کړي او ملکي خلک د هوا یا د ړندو ټانکونو مرمیو سره ووژني، مګر کله چې دوی اورپکو سره مخامخ جګړه کې ښکیل شي، جګړه بایلي، په غزه له بمباریو او بریدونه وروسته اوس موږ د لاسه ورکولو لپاره هیڅ نه لرو."
د اسراییل بې رحمانه بمباریو په تیرو دوو میاشتو کې د غزې ډیره برخه ویجاړه کړې ده.
د فلسطین د روغتیایی چارواکو په وینا، په دې بمباریو کې نږدې ۱۹ زره کسان وژل شوي او په زرګونو نور کیدای شي د ورانو شوو کورونو لاندې پاتې وي.
اسراییل پر غزې دغه بریدونه د حماس له خوا پر اسراییل د اکتوبر د اوومې نیټې د برید د غچ اخیستلو لپاره پیل کړي دي.
د حماس په دغه برید کې ۱۲۰۰ کسان یې ووژل شول او ۲۴۰یرغمل کړل شول.
د اسراییل لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو د پنجشنبې په ورځ د امریکا د ملي امنیت سلاکار جیک سلیوان سره په لیدنه کې ویلي و چې اسراییل به د بشپړې بریا ترلاسه کولو پورې له حماس سره په جګړه کې وي.
د اسراییل د دفاع وزیر یوف ګالنټ ویلي، جګړه به په میاشتو دوام وکړي او په پایله کې به دوی جګړه وګټي او حماس به له منځه یوسي.
واشنګټن له څو اونیو راهیسې پر اسراییل فشار راوړی چې د ملکي تلفاتو د کمولو لپاره لا ډیرې هڅې وکړي ځکه په غزه کې د پراخ بشري ناورین په اړه د نړیوالو غوسه په داسې حال کې مخ په ډیریدو ده، چې هلته طبي خدماتو ته لاسرسی بیخي محدود شوی او خلک په پراخه توګه د خوراکتوکو، سونتوکو او د څښاک اوبو له نه شتون سره مخامخ دي.
د امریکا د ملي امنیت سلاکار سالیوان د جمعې په ورځ له نتانیاهو سره له "ډیرو رغنده خبرو اترو" وروسته وویل چې جګړه به نوي پړاو ته انتقال شي او تر ډیره به د حماس د مشرانو په نښه کولو او د استخباراتي معلوماتو په اساس د عملیاتو په ترسره کولو تمرکز وشي.
سالیوان یوې خبري غونډې ته وویل چې په جګړه کې د اسراییل موخو ته رسیدل به میاشتې وخت ونیسي، مګر دا جګړه به په یو نوي پړاو کې دوام وکړي، د پراخو بمباریو او زغره والو ځمکنیو عملیاتو اوسنی بهیر به چې د ماشومانو په ګډون د ملکي خلکو د پراخو تلفاتو سبب شوی، بدل شي.
هغه دا هم وویل چې واشنګټن غواړي د ملکيانو او وسله والو ترمنځ د توپیر په اړه د اسراییل له خوا ورکړل شوی ډاډ په عمل کې وګوري.
جنیوا کې د کډوالو په نړیوال فورم کې د ایران استازي وویل، د کډوالو پر داوطلبانه ستنیدو سربیره باید د نویو بې ځایه کیدو مخه ونیول شي او د افغانانو د جبري کډوالۍ عوامل له منځه یووړل شي. عبدالله موبیني وویل، ټول شموله حکومت باید د نجونو او ښځو لپاره د زدکړو او کار زمینه برابره کړي.
ایسنا خبری اژانسد جمعې په ورځ د ليندۍ پر ۲۴ مه په يوه راپور کې ويلې، چې د ایران د اسلامی جمهوریت د کورنیو چارو وزارت د کډوالۍ ملي ادارې مشر په دغه کتنه کې وویل، څه د پاسه اوه سوه زره افغان محصلین په ایران کې په زدکړو بوخت دی.
د رسنیو د راپورونو له مخې دا مهال په ایران کې زرګونه افغان ماشومان او تنکي ځوانان د زدکړو له حقه بې برخې دي.
همدا ډول ایران هم د دغه هېواد په ۱۶ ښارونو کې د افغان اتباعو پر حضور بندیز لګولی دی.
دغه ایراني چارواکي پر نړیواله ټولنه نیوکه کړې او ویلي یې دي، چې د نړیوالې ټولنې له خوا ایران ته د ورکړل شویو مرستو اندازه «د کډوالو د کوربه توب لپاره ډېره لږ ده او د کوربه توب د لګښتونو له يو سلنې هم کمه ده.»
ښاغلي موبیني ادعا وکړه، چې په هرات کې له خونړۍ زلزلې وروسته له دغې پېښې اغېزمن کسان ایران ته کډوال شوي دي.
دغه ایراني چارواکي له ایران افغانستان ته د اخراج شویو کډوالو احصایې وړاندې نه کړې.
په وروستیو میاشتو کې ایران او پاکستان د افغان کډوالو د جبري ایستلو بهیر ګړندی کړی دی.
په تېرو څو میاشتو کې د ایران او پاکستان له بېلابېلو ښارونو لسګونه زره افغان کډوال افغانستان ته ستانه شوي دي.
د کډوالو نړیوال فورم د چهار شنبې په ورځ د ليندۍ ۲۲ مې نیټې د جمعې د ليندۍ ۲۴ پورې د سویس په جنیوا کې جوړ شوی دی.