سرچینې: د طالبانو د ډلې ۲۵۰۰ غړي د بېلابېلو جرمونو په تور په بند کې دي

د جمعیت ګوند د دې غونډې په درشل کې د یوې اعلامیې په خپرولو سره د ملګرو ملتونو د ځانګړي همغږي کوونکي پر راپور نیوکه وکړه او ویلي یې دي، چې که څه هم پر دغه راپور کې له یو شمېر کورنیو او نړۍوالو اړخونو سره خبرې شوې؛ خو محتوا او وړاندیزونه یې د ځینو قدرتونو له سیاستونو سره په همغږۍ کې شوي دي.

اعلامیه کې همدا راز ویل شوي، چې د سینیرلي اوغلو راپور به په افغانستان کې د اوسني وضعیت د بدتره کېدو په دوام کې مرسته وکړي.

د دغه ګوند په اعلاميه کې راغلي: "د امنيتي وضعيت د ښه والي، د اداري فساد د کمولو او له ترهګرۍ سره د طالبانو د مبارزې ادعا، طالبانو ته د مشروعيت ورکولو په موخه د حقايقو له تحريف پرته بل څه نه دي."

د ملګرو ملتونو د ځانګړي همغږي کوونکي فریدون سینیرلي اوغلو پر راپور تر دې وړاندې هم افغان سیاسي څېرو په پراخه کچه نیوکې کړې وې.

ډېری کسانو د هغه راپور له طالبانو سره د نړۍوالې ټولنې د تعامل او د دغې ډلې د رسمیت پېژندلو لپاره د لارې نقشه بللې ده.

د چهارشنبې د ورځې په غونډه کې ټاکل شوې دا راپور په تفصیل سره وڅېړل شي.

یو شمېر کارپوهان بیا په دې نظر دي، چې دا راپور له طالبانو سره د نړۍوالې ټولنې د راتلونکي تعامل لپاره د لارې نقشه تعریفوي.

دا غونډه په داسې حال کې جوړېږي، چې طالبانو پر افغانستان د دغې ډلې له دوه کلنې واکمنۍ سره - سره نه یوازې دا چې د بشري حقونو او په ځانګړې توګه د ښځو د حقونو د وضعیت د ښه والي لپاره څه نه دي کړي؛ بلکې پر ښځو او نجونو یې زیات محدودیتونه وضع کړي هم دي.

نوموړی په افغانستان کې له رامنځته شویو ننګونو سره د مبارزې لپاره د هڅو پر همغږۍ ټینګار کوي.

ښاغلي تاسماګامبتوف همداراز وویل، چې د ډله ییز امنیت د تړون د سازمان د ځانګړې امنیت شورا له غونډې وروسته د غړو هېوادونو مشرانو هوکړه وکړه، چې د افغانستان-تاجکستان د پولو د پیاوړتیا لپاره د بین الحکومتي هدفي پروګرام د مسودې په اړه کار ګړندی او بشپړ کړي.

په عصري وسلو د ځواکونو سمبالول:

ایمانقلي تاسماګامبتوف د خپلو خبرو په یوه برخه کې وویل، چې ټاکل شوې د ډله ییز امنیت تړون سازمان په ۲۰۲۴ کال کې مهم پوځي تمرینات ترسره کړي.

نوموړي په عصري وسلو، پوځي تجهیزاتو او ځانګړو وسایلو سمبالښت د ګډ امنیتي تړون سازمان له مهمو دندو څخه وبلل.

د ډله ییز امنیتي تړون د سازمان سرمنشي زیاته کړه، چې د چټک غبرګون ځواکونو، سوله ساتو ځواکونو او لوجستیکي ځواکونو په ګډون ټولټال اوه تمرینونه پلان شوي دي.

د هغه په ​​خبره؛ ټاکل شوې دغه تمرينونه په قزاقستان، قرغزستان، روسيې او همدارنګه د افغانستان په ګاونډي تاجکستان کې ترسره شي.

د ډله ییزو امنیتي تړونونو سازمان سرمنشي همدا راز ټینګار وکړ، چې د پراخو نړۍوالو ننګونو او ګواښونو سره د مبارزې لپاره به د میکانیزمونو د ښه کولو لپاره کار ګړندی شي.

ارمنستان، بیلاروس، قزاقستان، قرغزستان، روسیه او تاجکستان د امنیتي تړون د ډله ییز سازمان غړي هېوادونه دي او په تېرو دوو کلونو کې یې د افغانستان پولې ته څېرمه څو ګډ پوځي تمرینونه کړي دي.

په تاجکستان کې د روسیې سفیر سیمیون ګریګوریف د یکشنبې په ورځ (د لیندۍ ۲۷مه) له تاس خبري اژانس سره په مرکه کې وویل، چې طالبانو لا هم د افغانستان د پولو امنیت خوندي کړی نه دی.

نوموړي وویل، چې افراطي ډلو څو ځلې هڅه کړې چې په ۲۰۲۳ کال کې له افغانستانه تاجکستان ته نفوذ وکړي.

د خوړو نړیوال پروګرام نن سه شنبې د (لیندۍ ۲۷مه) په خپله اېکس پاڼه کې لیکلي چې دغه مرستې به په افغانستان کې له خوارځواکۍ سره په مبارزه او همداراز له بیوزلو خلکو سره د خوراکي توکو د مرستو په برخه کې ولګول شي.

دغه اداره په داسې حال کې له خوارځواکۍ سره د مبارزې خبره کوي چې د ملګرو ملتونو د ماشومانو وجهي صندوق (یونېسېف) په خپل وروستي راپور کې د شاوخوا ۲،۸ میلیونه ماشومانو چې عمرونه یې له پنځو کلونو کم دي او د ۱،۱ میلیونه مېندوارو او شیدې ورکوونکو مېرمنو د خوارځواکۍ خبر ور کړ.

دغې ادارې په خپل راپور کې وچکالي او اقتصادي ستونزې په افغانستان کې د ښځو او ماشومانو د اغېزمنېدو لامل بللی دی.

مرستندویه ادارې په افغانستان کې له اړمنو کسانو سره د مرستو لپاره د بودیجې له کمښت څخه سرټکوي او وایي چې، په افغانستان کې تر ۲۹ میلیونه ډېر خلک بشري مرستو ته اړتیا لري.

په افغانستان کې د اقتصادي ناورین له امله ښځې او ماشومان ډېر زیانمن شوي او د ماشومانو، شېدو ورکوونکو او مېندوارو مېرمنو ترمنځ د خوارځواکۍ شمېرې هم ډېرې شوې دي.

تر دې مخکې هم د خوړو نړیوال پروګرام خبرداری ورکړی و، چې که افغانستان ته د اړتیا وړ بشري مرستې و نه رسیږي نو تر ټولو ډیر به ښځې او ماشومان اغېزمن شي.

په افغانستان کې د ښځینه ډاکټرانو کمښت عام دی؛ خو بیا هم طالبانو د نجونو پر زدکړو بندیز لګولی او له امله یې ورځ تر بلې دا مشکل ډېرېږي.

دوی د ښځينه ډاکټرانو کمښت يوه جدي ستونزه یادوي.

شازيه د خاص اروزګان ولسوالۍ اوسېدونکې ده، چې مرکز ترینکوټ ته د درملنې لپاره راغلې نوموړې افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وویل؛ ډېری داسې ناروغۍ شته، چې نارینه ډاکتر ته د یوې ښځې په توګه ستونزه ویل سخت وي.

هغې زیاته کړه: "موږ ښځينه ډاکټر ته خوشحاله يو، موږ نارينه ډاکټر ته خپل مشکل څنګه ووايو؟ نارينه ډاکټر ته خپل مشکل ويل د پزې پرې کېدل راته ښکاري."

د دغه ولایت د اوسېدونکو په خبره، چې په لېرو پرتو سیمو کې د ښځینه ډاکترانو کمښت د دې لامل شوی، چې ډېری ښځینه ناروغانې مرکزي روغتونونو ته تر رسېدو وړاندي ژوند له لاسه ورکړي.

بل لوري بيا د اروزګان په مرکزي روغتون کې يوه داکټر افغانستان انټرنشنل- پښتو ته وويل، چې په ټول ولایت کې د ډاکتر نګار په نوم يوه ايم ډي يا د عمومي ناروغيو معالجه ښځينه ډاکټره لري، چې د ټولو ناروغانو کتل ورته سخت دي.

د دې ولايت د طالبانو د روغتيا مسوول ډاکټر محمد الله روحاني بيا وايي، چې اته ایم ډي یا معالجې ډاکټرانې لري؛ خو د ولایت د نفوس په پرتله دا بسنه نه کوي.

د هغه په خبره، چې د ښځينه ډاکټرانو او روغتيايي خدمتونو د کمبود ستونزه یې له مرکز سره شریکه کړې او تمه لري، چې ډېر ژر به ستونزې حل شي.

د دې ولايت د لېرو پرتو سېمو اوسېدونکي زيات مهال خپل ناروغان مرکز ترینکوټ يا کندهار ښار ته وړي، چې د لارې په اوږدو کې د سختو ستونزه سره مخ او ان زیات مهال ناروغ د لارې په اوږده کې مړ کیږي.

د روان عيسوي کال د نومبر پر ۲۴ د طالبانو د عامې روغتيا وزير قلندر عباد هم په دې ولایت کې د روغتيايي خدمتونو او ښځينه ډاکترانو د کمښت ستونزه منلې وه او ژمنه يې کړې وه، چې دغه ستونزه به حلوي.

په افغانستان کې بې سرحده ډاکټرانو هم نن سې شنبه په يوه بيان کې ويلي، چې د روغتياپالانو کمی د دې لامل شوی، چې خلګ د روغتيايي خدمتونو څخه بې برخې شي.

په داسې حال کې چې طالبانو د نجونو پر وړاندې د ښوونځيو او پوهنتونونو دروازې تړلي، د افغانستان په ګڼو لېرې پرتو ولایاتو کې د ښځینه ډاکترانو ستونزه موجود ده.

سره له دې چې په ټول هیواد بیا په ځانګړي توګه په هرات کې طالبانو پر ښحو سخت بندیزونه لګولي او ان څو موده مخکې د څو روزنیزو مرکزونو دروازې هم په دې ولایت کې د نجونو پروړاندې وتړل شوې، خو میرمن سلجوقي وایي چې د ښځو د سوداګرۍ لپاره ښې زمینې برابرې دي.

دغه نندارتون د ودان موسسې په همکارۍ د ښځینه سوداګرو د پیاوړتیا په موخه جوړ شوی دی.

د یادې موسسې یوې کارکوونکې نسیمه هاشمي باختر اژانس ته ویلي، چې په دغه نندارتون کې ۱۲۰ میرمنو خپل توکي د بازار موندنې لپاره نندارې ته ایښي دي.

له بلې خوا د دغه نندارتون ګډونواالې ورته پروګرامونه د خپلو محصولاتو د بازار موندنې لپاره اغیزناک ګڼي.

په دغه نندارتون کې د ښځو د لاسي صنايعو توکي لکه غالۍ، خوراکي توکي، خټین لوښي، نقاشي، مینیاتوري، خولۍ، د ښځو جامې او نور توکي نندارې ته اېښودل شوي دي.