په لغمان کې د طالبانو د مدرسو پر زدکوونکو د یونیسف مرستې وویشل شوې

دغو سرچینو ویلي چې طالب چارواکو استدلال کړی چې د ښوونځيو او مدرسو ترمنځ توپیر نشته او دا ډله په دیني مدرسو کې عصري او دیني موضوعات تدریسوي.

د سرچینو په وینا طالبانو له نړیوالې ټولنې غوښتي چې د دې ډلې د مدرسو مالي ملاتړ وکړي.

په همدې حال کې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د سرمنشي استازې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا په وروستۍ غونډه کې وویل، شواهد ښيي چې په مدرسو کې زیاتې نجونې زدکړې کوي.

روزا اوتونبایوا د امنیت شورا له غونډې وروسته افغانستان انټرنشنل ته وویل، د طالبانو د پوهنې د وزیر په حواله لس میلیونه ماشومان د طالبانو په مدرسو کې زدکړې کوي. هغې زياته کړه چې نور پنځه ميليونه ماشومان له زدکړو بې برخې دي.

د پنجشنبې په ورځ د ملګرو ملتونو د امنیت شورا تر غونډې وروسته مېرمن اوتونبایوا وویل، طالبان هڅه کوي چې زیات ماشومان د دیني زدکړو په سیستم کې شامل کړي، ځکه دوی باور لري چې مدرسې خپلط او ښوونځي د غرب دي.

د یوناما د مشرې څرګندونو ته غبرګون: د ملګرو ملتونو استازې د نجونو په نه شتون کې لوی جوړجاړی کوي

د طالبانو په مدرسو کې د ماشومانو په ځانګړې توګه د نجونو د زدکړو په اړه د یوناما د مشر خبرې له پراخو غبرګونونو سره مخ شوې.

د بشري حقونو د څار د ښځو چارو مسوولې وویل چې یوناما د نجونو د تعلیم په برخه کې د یوه لوی جوړجاړي لپاره چمتووالی نیسي.

د افغانستان په تېر حکومت کې د ولسي جرګې غړې فوزیه کوفي وايي، ډاډه نه ده چې یوناما په افغانستان کې د ملګرو ملتونو منشور ته درناوی کوي که نه.

اغلې کوفي په دې باندې په ټینګار سره چې مدرسې د رسمي زدکړو ځای نه شي نیولی، په ایکس چینل کې لیکلي چې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو اصول له خطر سره مخامخ دي.

فوزيې کوفي چې پخوا يې د طالبانو د ديني مدرسو د ودې او د افراطيت د ودې په اړه اندېښنه ښودلې، په دې ليکنه کې پوښتنه کړې ده چې : زموږ په نه شتون کې به بيا څه پخېږي؟

خو د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد پر مدرسو د ښوونځیو بدلولو ادعاوې ردوي او وايي، مدرسه او مکتب دواړه د ټولنې اړتیاوې دي.

هغه بي بي سي پښتو ته ویلي، چې اوس یې هم ډېر مصارف پر ښوونځیو کېږي.

افغانانو به ناکامورا ته کاکا مراد ویل او پر کونړ سیند یې د ننګرهار ښېوه ولسوالۍ کې د بند جوړولو سره شاړه ځمکه ښېرازه کړه.

نوموړي دا شعار درلود چې اوبه، نه وسله او په خپل کار سره یې خلک له خوارځواکۍ وژغورل.

د تیڅو ناکامورا وژل کېدو سره د نوموړي پروژې هم نیمګړې پاتې شوې.

په افغانستان کې د جاپان سفیر سږ کال وویل، چې د ښاغلي ناکامورا پروژې به بشپړې شي.

اساهي شیمبون ورځپاڼې نن ویلي، ۷۳ کلن نوریو اوا سپټمبر کې افغانستان ته تللی او د اوبو رسولو او زرغون چاپېریال برابرولو لپاره د ښاغلي ناکامورا نیمګړې پروژې بشپړوي.

نوموړي دې ورځپاڼې ته ویلي: «که څه هم د توان له مخې له تیڅو ناکامورا سره پرتله کېدلی نه شم، خو له ځايي پوهانو سره به خپلې تجربې او پوهه شریکه کړم.»

نوریو اوا د څلورو کلونو لپاره د جاپان په فوکوکا ښار کې د اینجینرۍ یوې خصوصې ادارې غړی دی.

د اساهي شیمبون په خبره، نوریو اوا له پخوا غوښتل چې په متقاعد کېدو د تیڅو ناکامورا سره مرسته وکړي، خو دې هیلې ته تر رسېدو مخکې ښاغلی ناکامورا په افغانستان کې ووژل شو.

د خبرپاڼې له مخې، د دغه سړي پر وژنې تورن کس له سیمې تښتېدلی دی.

تر اوسه د دغه کس د وژنې انګېزه معلومه نه ده؛ خو له څو مياشتو راهيسې د افغانستان په بېلابېلو سيمو کې هدفي او مرموزې وژنې زياتې شوې دي.

ګڼ خلک طالبان په دغه ډول پېښو کې په لاس لرلو تورنوي.

هغې دغه څرګندونې تر هغې وروسته وکړې، چې د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د استازي دفتر یوناما مشرې روزا اوتونبایوا د افغانستان په اړه د امنیت شورا غونډې ته ویلی و، چې اوس داسې اسناد شته چې نجونو د ښوونځیو پر ځای مدرسو ته مخه کړې ده.
هغې دا هم ویلي و، چې د دغو مدرسو جوړښت روښانه نه دی او د نصاب په اړه یې هم کره معلومات نه شته.
د نوموړې په خبره، دا هم روښانه نه ده چې په دغو مدرسو کې عصری علوم هم تدریسېږي او که څنګه؟
خو اغلې هېدربار دغه څرګندونې دیني مدرسو ته د نجونو لپاره د طالبانو د اجازې تایید بللی او تر څنګ یې هغه راپورونه هم شریک کړي، چې ښيي طالبانو څه رنګه د هلکانو زده‌کړې هم اغېزمنې کړې دي.
هېدر بار ټینګار کړی د هغه هېواد لپاره د هیڅ داسې راتلونکی څرک نه لګېږي، چې ماشومان یې یوازې بنسټ پالنه او افراطیت زده کوي.
په افغانستان کې په دیني مدرسو کې د نجونو د زده‌کړو په تړاو د ملګرو ملتونو او طالبانو وروستیو څرګندونو ته په دغه تازه غبرګون کې د بشري حقونو فعالان وايي، چې مدرسې د ښوونځیو ځای نه شي نیولای او ټینګار یې دا دی، چې د نجونو ټول ښوونځي دې بېرته برانیستل شي.
دا څرګندونې داسې مهال کېږي، چې تر دې وړاندې د طالبانو د پوهنې وزارت ویاند اسوشیټېډ پرېس اژانس ته ویلي و، چې د دوی له‌خوا کنټرولیدونکو مدرسو ته د نجونو د عمر هیڅ محدودیت نه شته.

هغه دا هم ویلي و، چې ان د ډېر عمر لرونکي مېرمنې هم کولای شي په دغو مدرسو کې دیني زده‌کړې وکړي.
خو د تعلیم د برخې کارپوهان وايي، چې په مدرسو کې داسې مضامین نه تدریسیږي، چې په لوستلو یې ډاکټران، انجنیران، اقتصاد پوهان یا د نورو برخو لپاره مسلکي کسان وروزل شي.

هغوی وايي، له مدرسو یوازې ملایان فارغېږي او افغانستان یوازې پر ملایانو نه شي جوړېدلای.
د طالبانو له واکمنېدو وروسته د شپږم ټولګي پورته د نجونو پر زده‌کړو بندیز لګول شوی او ۸۲۰ ورځې تېرې شوې چې نجونې ښوونځیو ته نه دي تللې او دا رنګه ۳۷۰ ورځې کېږي، چې د نجونو له پاره د پوهنتونونو دروازې هم تړلې پاتې دي.

د انګلستان د کرېکټ لوبډلې دغه پخوانۍ لوبغاړی د نوي تړون له شرایطو خوښ دی، خو غواړي د تړون تر لاسلیک کولو دمخه د خپل کاري ټیم د غړو غوراوی نهايي کړي.

ټروټ چې د ۲۰۲۲ کال په جولای میاشت کې د افغان ډلې د روزونکې دنده پر غاړه واخیست. د نوموړي د دندې پر مهال افغان لوبډلې په هندوستان کې د اکتوبر او نومبر میاشتو په اوږدو کې د کرېکټ د نړیوال جام د انګلستان، پاکستان، سریلانکا او هالنډ لوبډلو ته ماته ور کړه.

هغه د انګلستان پي ای خبري اژانس ته ویلي: "زه ډاډه یم چې تړون به لاسلیک کړم خو غواړم چې ځان مطمین کړم چې د لوبډلې لپاره څه سم دي. دا هغه وړاندیز دی چې زه یې غواړم، خو اوس غواړم چې له روزونکي سره کارکوونکې او د ملاتړ ډله هم هغسې ده چې زه یې غواړم."

هغه زیاته کړه: "د روزونکي سره په کارکوونکې ډله کې ځینې بدلونونه راغلي او موخه یې دا ده چې ډاډ ترلاسه شي چې مونږ د ټیم د پرمخ بېولو لپاره سم روزونکی لرو. موږ غواړو چې په دې ډاډه اوسو چې ټیم پر مخ روان دی نه پر شا."