د امریکا له بندیزونو وروسته په جرمني کې د رحماني د کورنۍ د یوه شرکت پروژه ودرول شوه

د روسیې د دولتي اژانس تاس د رپوټ له مخې، دغه روسي ډیپلوماټ دغه خبرې د سوداګرۍ او صنایعو خونه کې د افغانستان په اړه په یوه بحث کې کړې دي.

د هغه په باور طالبان دا ظرفیت لري چې له نورو هیوادو سره یو توافق ته ورسیږي: «موږ باور لرو چې دوی د افغانستان پر وضعیت بشپړ کنټرول لري. موږ له هغوی سره د سوداګرۍ او اقتصادي اړیکو په برخو کې مساوي اړیکې جوړوو."

نوموړی زیاتوي، دا مهمه ده چې د افغانستان په اړه شته بدنامۍ ته له پام پرته په دې اړه روښانه خبرې وشي چې په افغانستان کې څه روان دي.

که څه هم دغه روسی ډیپلوماټ د شتنه بدنامۍ په هکله څه نه وايي، خو طالبان چې د نجونو او ښځو پر زدکړو او کار یې بندیز لګولی او هم د لږکیو او انساني حقونو په برخه کې په خلاف ورزۍ تورن دي ور سره د نړیوالې ټولنې تعامل هم ورځ تر بلې کمېږي.

روسیه یو له هغو مجدودو هېوادونو دی چې د طالبانو له واکمنېدو مخکې یې هم له دې ډلې سره اړیکې درلودې او له واکمنېدو وروسته یې هم ور سره په مختلفو برخو کې روابط زیات کړي دي.

روسیې ځینې وخت په سیمه ییزو او نړیوالو غونډو کې هم د طالبانو په ملاتړ دریځ غوره کړی دی.

په ملګرو ملتونو کې د روسیې استازي هم تېره چارشنبه وویل، له افغانستان سره بشري مرستې باید سیاسي نه شي او د افغانستان کنګل شوې شتمني هم باید ازاده شي.

واسیلي نبنزیا د دې سازمان امنیت شورا ته په خبرو کې د افغانستان د بیا رغونې لپاره د ډېرو مرستو غوښتنه هم وکړه.

د مشهد ښاروالۍ شهرارا ورځپاڼې د شنبې په ورځ د دې ادارې د ښاري دندو د تنظيم د مشر حسن کلیدري له قوله لیکلي دي: « د دغه ښار د والي د ټولنیز کمیسیون د پرېکړې له مخې له اوس څخه د مشهد ښار په ټولو ګرځنده بازارونو کې د بهرنیو اتباعو هر ډول فعالیت منع دی.»

د خراسان رضوي د بهرنیو اتباعو او مهاجرینو د عمومي ادارې د شمیرو له مخې، په مشهد کې د ثبت او قانوني افغان کډوالو شمیر شاوخوا نیم ميلیون کسانو ته رسیږي.

دا شمیره په مشهد کې د کډوالو د ټول نفوس ۹۵ سلنه جوړوي.

په ګرځنده بازارونو یا مېلو کې کې د افغانانو د فعاليت د بندېدو امر په ايران کې د افغان فرهنګپالو کډوالو له غبرګون سره مخ شوی دی.

په مشهد کې افغان شاعرې او فرهنګي فعالې زينب بيات په انسټاګرام کې د دې پرېکړې په غبرون کې ليکلي؛ « افغانان يوه ګوله ډوډی څنګه تر لاسه کړي؟ کله چې تاسو ټولې روا لارې پرې بندې کړئ، څه فکر کوی، چې کومه لار به خلاصه شي؟»

ښاغلی مجاهد د ملي راډیو د «بحث او شننه» خپرونه کې وايي: مونږ خپله د هغو کسانو پرضد اقدامات کوو چې د افغانستان له خاورې څخه پاکستان ناامنه کوي.

دی په ټینکار سره وايي چې هیچ چاته اجازه نه ورکوو چې د افغانستان خاوره بل هیواد په وړاندې استمعال کړي او پټنځي ولري.

نوموړي په دغه مرکه کې زیاتوي چې د طالبانو د حکومت او د مشر درېځ یې دا دی، چې له افغانستان څخه بل هیواد ته ضرر ونه رسیږي.

د طالبانو په واکمنېدو سره په پاکستان کې د وسلوالو بریدونه ډېر شوي او اسلام اباد پر کابل تور پورې کوي، چې د دوی ضد وسلوالو ته یې پنا ور کړې ده.

افغان طالبان د پاکستان دا ادعا ردوي او د پخوا په څېر مجاهد په دې مرکه کې هم د پاکستان له امنیتي ادارو څخه غواړي چې خپلې خاورې امنیت ته دې په خپله متوجې شي.

مجاهد زیاتوي د امارت د واک ته رسېدو څخه کلونه وړاندې ټي ټي پي په پاکستان کې بریدونه کول دا هم د پاکستان د تېر نظام د پرویز مشرف د حکومت غلطیو پالیسیو نتیجه وه.

د هغه په خبره، مشرف په خپل هیواد کې امریکا ته اډې او امکانات ورکړل چې همدې امله خپل ناراضه ولس یوه برخه ورته پورته شول او په جنګ ورسره اخته شول.

افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته څو سرچینو تایید کړه چې د پاکستان د وروستیو فشارونو له امله افغان طالبانو په افغانستان کې د تحریک طالبان پاکستان ۲۵ غړي نیولي دي.

دغه سرچینې زیاتوي افغان طالبان د ټي ټي پي پر مشرانو فشار راوړي چې په پاکستان کې خپل بریدونه ودروي.

د لغمان ولایت په علیشنګ ولسوالۍ کې د ابوبکر صدیق مدرسه د طالبانو تر ولکې لاندې دی.

د طالبانو د پوهنې وزارت په اېکس پاڼه کې د مولوي شاه جهان ساجد عکس لیدل کیږي چې په لغمان کې په یوه مدرسه کې د ملګرو ملتونو د ماشومانو د وجهي صندوق (یونیسف) لوګو سره یوه کتابچه د دیني زدکړو پر نارینه زدکوونکو ویشي.

تر اوسه د ملګرو ملتونو د ماشومانو وجهي صندوقد طالبانو تر واک لاندې مدرسو کې د خپلو مرستو د ویش په اړه څه نه دي ویلي.

تر دې مخکې، د روانې میاشتې په پای کې د افغانستان د بیارغونې لپاره د امریکا ځانګړي مفتش (سیګار) په یوه راپور کې ویلي وو چې طالبانو د خپلو مدرسو د ملاتړ لپاره "مرستې" او "دولتي بودیجې" کارولې دي.

د سیګار په راپور کې راغلي چې دیني ښوونځي د غیر رسمي تعلیمي سیسټم یوه برخه ده، چې ښوونکي یې "دیني عالمان" او "مذهبي" دي چې یوازې دیني مضامین تدریسوي او د ښوونځیو لپاره معیاري نصاب نشته.

سرچینې افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې طالبان پر مدرسو د ښوونځیو د بدلولو په اړه خبرې کوي.

د دوی په وینا طالبانو ځینو بهرنیو چارواکو ته ویلي چې نجونې دې په دیني مدرسو کې زدکړې وکړي او د طالبانو مشر په دې برخه کې کومه ستونزه نه لري.

دغو سرچینو ویلي چې طالب چارواکو استدلال کړی چې د ښوونځيو او مدرسو ترمنځ توپیر نشته او دا ډله په دیني مدرسو کې عصري او دیني موضوعات تدریسوي.

د سرچینو په وینا طالبانو له نړیوالې ټولنې غوښتي چې د دې ډلې د مدرسو مالي ملاتړ وکړي.

په همدې حال کې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د سرمنشي استازې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا په وروستۍ غونډه کې وویل، شواهد ښيي چې په مدرسو کې زیاتې نجونې زدکړې کوي.

روزا اوتونبایوا د امنیت شورا له غونډې وروسته افغانستان انټرنشنل ته وویل، د طالبانو د پوهنې د وزیر په حواله لس میلیونه ماشومان د طالبانو په مدرسو کې زدکړې کوي. هغې زياته کړه چې نور پنځه ميليونه ماشومان له زدکړو بې برخې دي.

د پنجشنبې په ورځ د ملګرو ملتونو د امنیت شورا تر غونډې وروسته مېرمن اوتونبایوا وویل، طالبان هڅه کوي چې زیات ماشومان د دیني زدکړو په سیستم کې شامل کړي، ځکه دوی باور لري چې مدرسې خپلط او ښوونځي د غرب دي.

د یوناما د مشرې څرګندونو ته غبرګون: د ملګرو ملتونو استازې د نجونو په نه شتون کې لوی جوړجاړی کوي

د طالبانو په مدرسو کې د ماشومانو په ځانګړې توګه د نجونو د زدکړو په اړه د یوناما د مشر خبرې له پراخو غبرګونونو سره مخ شوې.

د بشري حقونو د څار د ښځو چارو مسوولې وویل چې یوناما د نجونو د تعلیم په برخه کې د یوه لوی جوړجاړي لپاره چمتووالی نیسي.

د افغانستان په تېر حکومت کې د ولسي جرګې غړې فوزیه کوفي وايي، ډاډه نه ده چې یوناما په افغانستان کې د ملګرو ملتونو منشور ته درناوی کوي که نه.

اغلې کوفي په دې باندې په ټینګار سره چې مدرسې د رسمي زدکړو ځای نه شي نیولی، په ایکس چینل کې لیکلي چې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو اصول له خطر سره مخامخ دي.

فوزيې کوفي چې پخوا يې د طالبانو د ديني مدرسو د ودې او د افراطيت د ودې په اړه اندېښنه ښودلې، په دې ليکنه کې پوښتنه کړې ده چې : زموږ په نه شتون کې به بيا څه پخېږي؟

خو د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد پر مدرسو د ښوونځیو بدلولو ادعاوې ردوي او وايي، مدرسه او مکتب دواړه د ټولنې اړتیاوې دي.

هغه بي بي سي پښتو ته ویلي، چې اوس یې هم ډېر مصارف پر ښوونځیو کېږي.