متقي: ټي ټي پي او د پاکستان حکومت یوې هوکړې ته نېږدې شوي وو، خو اسلام اباد شا تګ وکړ

په بغلان کې د طالبانو د شمال د ډبرو سکرو تصدۍ مشر عبدالله حامد وايي، چې د افغانستان په شمالي ولايتونو کې ۱۰۲۸ کانونه شته، چې له جملې يې ۳۳ دولتي او نور خصوصي دي.

د هغه په خبره، چې له دولتي کانونو څخه د تصدۍ تخنيکي او مسلکي کسان سکاره اخراجوي.

د ډبرو سکرو د کانونو د طالبانو دغه ولايتي مسوول وایي، چې له دې کانونو څخه هره ورځ شاوخوا زر ټنه سکاره استخراجيږي.

حامد زياتوي، چې د شمالي ولایتونو د ډبرو سکرو په دې کانونو کې شاوخوا ۲۰ زره کسان په کار بوخت دي. « عموماً په شمال کې زموږ په دې معدنونو کې ۲۰ زره کسان کار کوي او هره ورځ زر ټنه سکاره استخراجوي».

ددې تصدۍ مسوولين سږ کال د ډبرو سکرو استخراج د تېر کال په پرتله ۵۰ سلنه زيات بولي.

په کانونو کې بوخت انجينران او کارکوونکې وايي، چې اوس مهال د معدنونو د ايستلو لپاره مسلکي کسان او تخنيکي وسايل لري او له همدې امله په کانونو کې د کارکوونکو مرګ ژوبله نه شته.

د يادوني وړ ده، چې د طالبانو د کانونو او پټروليم وزارت د ډبرو سکرو استخراج د عوايدو په لوړوالي کې مهم بللي.

دغه وزارت ويلي؛ هېچاته به اجازه ور نه کړې، چې افغانستان کې د کانونو غيري قانوني کيدنې وکړي او يا يې قاچاق کړي.

افغانستان د کانونو له اړخه په سیمه کې د نورو هېوادونو په پرتله شتمن هېواد بلل کېږي؛ خو اوږدو جکړو او د دوامداره حکومتونو نه شتون په هېواد کې په معیاري او پراخه توګه د کانونو د استخراج چاري په ټپه درولي دي.

دغې ادارې لیکلي، ‏ ‏د غونډې په پیل کې په هرات کې د دغې ډلې د اوسپنې پټلۍ په برخه کې په دوه اړخیزه همکاریو ټینګار وکړ او د اوسپنې پټلۍ له لارو څخه د انتقالاتو د زیاتوالي لپاره يې ژمنتیا څرګنده کړه.

‏دغه ادارې زیاته کړې، چې له غونډې وروسته ټاکل شویو ډلو د تورغونډۍ سټیشن له بېلابېلو برخو څخه لیدنه وکړه او د سټیشن د ظرفیت لوړونې په پار د تخلیې او بارګیري لپاره د نویو هنګرونو او فرعي ګواښونو د جوړېدلو لپاره یې ساحې مشخصې کړې.

‏ ‏د دې تر څنګ په غونډه کې پرېکړه وشوه، چې له دې وروسته به د ترکمنستان د سرحد اباد سټیشن په تورغونډۍ بندر کې د اوسپنې پټلۍ اړوند چارې د اوسپنې پټلۍ ادارې له کارکوونکو سره تنظیموي او د قطارونو مانورینګ او ټرافیکي چارې به هم د افغانستان اوسپنې پټلۍ ادارې کارکوونکي مخته وړي.

‏له غونډې وروسته ګډ پلاوي د تورغونډۍ -هرات پروژې د لارې په اوږدو کې د اوسپنې پټلۍ سټیشن او د هرات ولایت هوایي ډګر او صنعتي پارک ته څېرمه د یادې پروژې له وروستي سټیشن څخه هم لیدنه وکړه.

څو ورځې وړاندې هم د ترکمنستان د بهرنیو چارو د وزیر په مشرۍ یو لوړپوړی پلاوی له افغان لوړپوړو چارواکو سره په ګډه له تورغنډۍ سټیشن او اړوند تاسیساتو لیدنه کړې وه.

په سیمه کې خپلواک خبریال لال وزیر افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وويل چې چادونه د ملک عالم جان د سورلۍ په موټر شوې چې ټپیان یې په سیمه کې نږدې روغتون ته د درملنې لپاره لیږدول شوي.

هغه وايي، ملک عالم جان په ۲۰۰۷ میلادي کال کې په وزیرستان کې د مېشتو ازبک وسله والو په وړاندې د جګړې مشري هم کړې وه. او اوس د زلېخيل په نوم قبېلې د نهه کسیزې شورا غړی و.

دغه چاودنه د سوېلي وزیرستان له مرکز واڼه څخه لوېديځ لور ته په ۱۶ کیلو مترۍ کې د ملک عالم جان د کور خواته شوې.

تر اوسه پورې د دغه برید مسوولیت کومې وسله والې ډلې نه دی منلی.

د سرچینې په خبره څو ورځې وړاندې هم د ملک اسلم نور په نوم یو قومي مشر له خپلو دوو زامنو سره په یوه بمي چاودنه کې وژل شوی و.

خبریال لال وزیر وايي، ملک اسلم نور او ملک عالم جان دواړو قومي مشرانو په سیمه کې له ځايي حکومت او پوځ سره نږدې اړیکې لرلې.

ویل کیږي په دې وروستیو کې په وزیرستان کې یو ځل بیا د قومي مشرانو د په نښه کولو او وژلو پیښې زیاتې شوې او ځايي حکومت یې په امنیت ساتلو کې پاتې راغلی.

کرېکټ بورډ وايي؛ دغه پریکړه یې وروسته له هغه کړې چې دغو لوبغاړو د مرکزي قرارداد له لاسلیکولو ډډه کړې.

د بورډ په وینا؛ د لوبغاړو دغه کار”د ادارې او ملي ګټو خلاف دی.“

په اعلامیه کې راغلي، چې دغو لوبغاړو ځکه د مرکزي قرارداد پر نه لاسلیکولو ټينګار کاوه، چې غوښتل یې په سوداګریزو لیګونو کې ګډون وکړي، چې د دوی شخصي ګټې تامینوي.

دغو لوبغاړو غوښتل چې د افغانستان په استازیتوب له لوبو څخه چې د بورډ په وینا یو ملي مسوولیت دی، ځان وباسي او ځکه بورډ دغه انضباطي پرېکړې وکړي.
په اعلامیه کې د کرېکټ بورډ د یوه چارواکي له قوله لیکل شوي، چې فضل الحق فاروقي، مجیب الرحمن او نوین الحق د برېښنالیکونو له لارې کرېکټ بورډ ته خبر ورکړی، چې د راتلونکي زېږديز کال له پیل وروسته له مرکزي قرارداد څخه وځي او باید د ملي لوبډلې په راتلونکو ټولو لوبلړیو کې له دوی سره مشوره وشي چې ایا په لوبو کې ګډون کوي او که نه.
کرېکټ بورد وايي؛ د دغې ستونزې د هواري لپاره یې یو باصلاحیته پلاوی ټاکلی و او هغوی پرېکړه کړې، چې دغو درې لوبغاړو ته به تر یو کاله پورې مرکزي قرارداد نه ورکول کیږي، تر دوو کلونو په بهرنیو لوبې کې د ګډون اجازه نه لري. کرېکټ بورډ به خپله دغه پرېکړه د کرېکټ له نړۍوالې شورا او اسیايي شورا په ګډون له ټولو ښکیلو اړخونو سره شریکوي چې په جدي توګه عملي شي.

کرېکټ بورډ وايي؛ دغه پرېکړه یې د ملي ګټو په پام کې نیولو سره کړې، ځکه د دوی د ادارې د اصولو او ټولو قوانینو پر بنسټ باید ملي ګټې لومړيتوب واوسي او شخصي ګټو ته پرې هیڅوک لومړیتوب ورنه کړي.

تر اوسه د کرېکټ بورډ د دغې پرېکړې په اړه د ملي لوبډلې دغو درېیو لوبغاړو رسنیو ته څه نه دي ویلي.

یوې سرچینې ویلي، چې د طالبانو پر موټر د "لاسي بم" برید شوی او لږ تر لږه "دوه کسان" پکې وژل شوي دي.

د دغې پېښې مسوولیت د افغانستان د ازادۍ جبهې پر غاړه اخیستی او ویلي یې دي، چې په پېښه کې دوه طالبان وژل شوي او دوه نور ټپیان دي.

افغانستان انټرنشنل نه دی توانیدلی، چې په خپلواکه توګه د سیمه ییزو سرچینو دا څرګندونې تایید کړي.

طالبانو لا د دې پېښې په اړه څه نه دي ویلي.