طالبان ملګرو ملتونو ته: د افغانستان لپاره د ځانګړي استازي ټاکلو ته اړتيا نشته

په ملګرو ملتونو کې د افغانستان سرپرست استازي نصير احمد فايق پر اېکس پاڼه ليکلي؛ « موږ د سولې د ټينګښت، په نړیواله ټولنه کې د افغانستان د بيا يو ځای کولو او د افغان ښځو د ځواکمنتيا په برخه کې ستاسو د ژمنو ستاينه کوو»

د تېر حکومت د بهرنيو چارو وزير حنيف اتمر د امنيت شورا دا پرېکړه لیک کمزوری وبلی او ویې ويل، چې دا پرېکړه لیک په افغانستان کې د بحران قوي حل لاره نه لري.

هغه وويل، چې افغانان بايد د د افغانستان د راتلونکې لپاره ورسره جوړجاړی وکړي.

د افغانستان د ملي مقاومت د جبهې د بهرنیو اړیکو مسوول علي میثم نظري وايي، له طالبانو سره خبرو تر اوسه کومه مثبته پایله نه ده لرلې.

هغه په ایک کې لیکلي: « په وروستيو کلونو کې له ترهګرې ډلې طالبانو سره د تعامل يوه کچه هم نه ده توانېدلې، چې مثبتې نتيجې ته ورسېږي»

هغه وپوښتل، چې که طالبان د افغانستان واقعیتونه او د خلګو غوښتنې بابېزه ګڼې، نو ايا یوه ارزونه او پرېکړه ليک به څنګه تاثير ولري؟

ښاغلي نظري وويل، پر طالبانو له داخلي او بهرني فشار او د دې ډلې له بشپړي انزوا پرته د يوه سوله ييز او ديموکراتیک افغانستان پر لور تګ به يو خوب او خيال پاته کېږي.

د پخواني افغان حکومت د سولې وزارت پخواني مرستیال عبدالله جنجانی دغه پرېکړه لیک د افغانستان د خلګو لپاره يوه ضربه بللې ده.

د افغانستان د ملي امنيت پخواني رييس رحمت الله نبيل د امنيت شورا د پرېکړه ليک د قوي او کمزورو ټکو د روښانولو پر مهال وويل، چې « د بشري حقونو او ښځينه کارپوهانو په شتون کې» د ځانګړې استازي د ټاکلو غوښتنه سېمې ته د ژمنتيا ښودلو په مانا دي.

په ورته وخت کې هغه وویل، چې د یوناما او ځانګړي استازي د اړیکو اړوند د پریکړه لیک کلمه کیدای شي د دندو او د منابعو د ضایع کېدو او د نړیوالو مرستو د اغیزمنولو لامل شي.

په بلجيم کې د پخواني حکومت سفير نظيف الله سالارزي ددغه پرېکړه لیک هرکلی کړی او وايي، چې له دوو کلنو وروسته نړیواله ټولنه هڅه کوې، چې د افغانستان په موضوع کې همږغي ولري؛ خو د هغه په وينا په پرېکړه ليک کې ټاکلو موخو ته د رسېدو لپاره لا هم اوږده لاره پاتې ده.

د افغانستان په اړه د امنيت شورا نوی پرېکړه ليک، چې د روسيې او چين په ممتنع رايو تصويب شو، په ټولنيزو رسنيو کې پراخ غبرګونونه پارولي دي.

د جمعې په ماښام د ملګرو ملتونو امنیت شورا یو پریکړه لیک تصویب کړ، چې په کې د افغانستان لپاره د ځانګړي استازي د ټاکلو غوښتنه شوې.

ځانګړى استازى به له افغانستان سره د نړيوالې ټولنې د تعامل او دغه راز په دغه هېواد کې د ښکېلو سياسي لوبغاړو د همغږي کولو مسوليت ولري.

ذبیح الله مجاهد د شنبې په ورځ د افغانستان له ملي راډیو سره په مرکه کې د طالبانو تر واک لاندې ځینې رسنۍ له «بهرنیو کړیو» سره په همکارۍ تورنې کړې.

د افغان خبریالانو مرکز د جمعې په ورځ د جدي ۸مه اعلان وکړ چې په ۲۰۲۳ کال کې یې په افغانستان کې د خبریالانو له حقونو د سرغړونې لږ تر لږه ۱۶۸ قضیې ثبت کړې دي.

دغه سازمان د خبریالانو د نیولو، تهدیدولو، او ځپلو اصلي عاملین د طالبانو استخبارات او د امربلمعروف وزارت ګڼلي دي.

ذبيح الله مجاهد د افغانستان د خبريالانو د مرکز راپور رد کړ او ويې ويل: "نيول او زندان د لنډ وخت لپاره و او د دولت له خوا خبريالانو ته هېڅ زيان نه دى رسېدلى."

ښاغلي مجاهد وویل: ځینې وختونه خبریالان د "قانوني او حتا جنایي" مسایلو له امله زنداني کیږي.

هغه زياته کړه، چې د افغانستان يوې راډيو غوښتل د "بهرنیو کړیو" په غوښتنه په مستقيم ډول خپرونې وکړي، خو طالبانو يې د فعاليت مخه ونيوله او اوس يې مخه نيول شوې ده.

د افغانستان د خبريالانو مرکز د شمېرو له مخې، په روان کال کې په افغانستان کې لږ تر لږه يو خبريال وژل شوى او ١٩ نور خبريالان ټپيان شوي دي.

د افغان خبریالانو مرکز وايي، د طالبانو له خوا افغان رسنیو ته لږ تر لږه ۱۴ لارښوونې شوې، چې ځینې یې په ۲۰۲۳ کال کې چمتو او تالیف شوې دي.

د افغانستان د خبريالانو د مرکز موندنې ښيي چې هغه خبريالان چې د طالبانو په امر يې سترګې پټې کړې، ګواښل شوي او يا هم بنديان شوي دي.

سرچېنو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو وویل د طالبانو تر کنټرول لاندې ملي ټلویزیون مرستیال هدایت الله هدایت د ملي ټلویزیون پر ټولو برخو ګرځیدلی او ټولو کارکونکو ته یې ویلي چې له دې وروسته هیڅوک د ټلویزیون پر سکرین له خولۍ او لونګۍ پرته ښکاره نشي.

یو بل سند چې افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ترلاسه کړی، په کې راغلي چې له کندهار څخه د طالبانو د ډلې مشر ملا هبت الله دفتر امربلمعروف وزارت ته ویلي چې مشرتابه نیوکه کړې ده چې ملي ټلویزیون کې د خبرونو په سر ، منځ او اخر کې سرود«زگنالونه» غږیږي او دا لرې کړی.

د سند له مخې د طالبانو امر بالمعروف وزارت د ملا هبت الله د دفتر شکایت د ملي ټلویزیون مشر قاري یوسف احمدي ته رسولی دی.

قاري یوسف احمدي د ملي ټلویزیون له نورو مسوولینو د دې شکایت د څیړلو غوښتنه کړې ده.

قاري‌یوسف احمدي یوه پیغام کې د دې ادارې کارکوونکو ته وايي: «امر بالمعروف وزیر صیب څه دغه کړی و چې له کندهار څخه د مشرتابه دفتر څخه وویل شول چې د ملي ټلویزیون د خبرونو سر منځهاو اخر کې سرود غږیږي، وایي که داسې وي باید نور بند شي.»

په دغه سند کې ویل شوی چې امربالمعروف وزارت غواړي دا مسله له نژدې څخه وڅیړی.

که څه هم طالبانو په رسنیو کې موسیقي بنده کړې ده خو دغې ډلې هغو زیگنالونو په بندلو پسې هم راخیستې چې ددغې ډلې تر کنټرول لاندې رسنیو ترڅنک په خصوصي رسنیو کې اوس هم د خبرونو او خپرونو د پیل پرمهال خپریږي.

د سرچینو په حواله د ملا هبت الله دفتر له شکایت څخه وروسته د ملي ټلویزیون د خبرونو او خپرونو ټولو زیګنالونو کې ساز او سرود لرې شوي او پرځای یې د طالبانو د ترانو غږونه خپرېږي.

د دې معلوماتو ترلاسه کولو وروسته د طالبانو تر کنټرول لاندې د ملي ټلویزیون د خبرونو سوریسونه ولیدل چې ویاندیانو خولۍ پر سر کړې دي.

طالبان چې بیا واک ته رسېدو سره یې د نجونو او ښځو پر زدکړو او کار ګام پر ګام بندیز لګولی، د ملي ټلویزیون کې کارکوونکې یې هم له دندو لرې کړې.

دې ډلې په افغانستان کې ټولې دولتي او خصوصي رسنۍ سناسور کړې او د بیان ازداۍ باندې یې سخت محدودیتونه لګولي چې له امله یې تر نیمايي ډېرې رسنۍ تړل شوې دي.

طالبان په مرکز کابل او ولایتونو کې هم وخت ناوخت خبریالان بندیانوي او ان د دوی د شکنجې تورنه هم پرې لګول شوي دي.

د افغانستان د خبریالانو مرکز پرون وویل، روان میلادي کال کې یې چې دوو ورځو کې پای ته رسېږي د خبریالانو د حقونو د نقض ۱۶۸ پېښې ثبت کړې دي.

په ځواب کې د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد وايي، «کومې رسنۍ چې د ملي ګټو خلاف وي، هرو مرو به تنبیه کېږي.»

د ننګرهار د طالبانو د امنيې قومندانۍ وياند عبدالبصير زابلی وایې، چې په تېرو لسو مياشتو کې يې د جنايي جرمنو ۵۷۶، د نشه يي توکو د مخنيوي د سرغړوني ۲۲۴ او ۱۰۰ ترافيکي پيښې ثبت کړې دي.

د زابلي په خبره، د جنایي جرمونو په تور يې د ۳۶ ښځو په ګډون ۱۱۳۱ کسان نيولي، چې په زنا، لواطت، فرېب، قتل، قاچاق او انسان تښتونې په ګډون په بېلابېلو جرمونو تورن او عدلي او قضايې ارګانونو ته سپارل شوي دي.

طالبان دا هم وايي چې تېرو لسو میاشتو کې په ننګرهار کې د ترافيکي پېښو پرمهال ۶۹ کسان مړه شوي او ۱۵۵ کسان نور ټپيان شوي دي.

امام علي رحمان په دې وروستيو کې د تاجکستان ولسي جرګې ته د خپل هېواد د کورني او بهرني سياست په اړه ونيا وکړه، چې د دې وينا د متن يوه کاپي د تاجکستان د ولسمشرۍ په ویبپاڼه کې هم خپره شوې ده.

ښاغلي رحمان په خپله وينا کې د نورو معلوماتو له ورکولو پرته د افغانستان پر روان وضعت اندېښنه وښوده.

نوموړي په تېرو دوو کلنو کې په سیمه ييزو او نړیوالو غونډو کې ټينګار کړی، چې باید په افغانستان کې « د ټولو قومونو ګډ، ديموکراتیک او ټول شموله حکومت» جوړ شي.

دوشنبه د وسلو، نشه يي توکو قاچاق او له افغانستان څخه تاجکستان او منځنۍ اسيا ته د افراطیانو د نفوذ هڅې، نوري اندېښنې يادوي.

امام علی رحمان ټينګار وکړ، چې تاجکستان له ټولو سېمه ييزو او نړیوالو سازمانونو سره لکه: ملګري ملتونه، د همګټو خپلواک هېوادونه، د شانګهای همکارۍ سازمان، د اسلامي همکاريو سازمان، د اقتصادي همکاريو سازمان، د ټولیز امنیت تړون سازمان، په اروپا کې د امنيت او همکارۍ سازمان او نوري ادارې د ستونزو په حل کې همکاري کوي.

نوموړي د خپلو خبرو په یوه برخه کې وويل، چې تاجکستان په نژدې راتلونکې کې غواړي، چې په سيمه ييزه او نړیواله سطحه ترانزيټي پروژې عملي کړي.

د مام علي رحمان په خبره، له دغو پروژو څخه يوه هم د چين ـ تاجکستان ـ افغانستان ترانزيټي اقتصادي دهلېز دی، چې په نژدې راتلونکي کې به ګټې اخيستنې ته وسپارل شي.