درې کسان د نوي کال په ماښام د کولن په کلیسا د برید په شک ونیول شول

په خارکیف کې محلي چارواکو ویلي، چې د اوکراین پر دغه دویم لوی ښار لږ تر لږه شپږ توغندي لګیدلي دي، چې په پایله کې یې ۲۸ کسان ټپیان شوي او د استوګنې ودانۍ، هوټلونو او طبي تاسیساتو یې زیانمن کړي دي. تر دغه برید وروسته بیا د بې پیلوټو الوتکو یوې ډلې په استوګنو ودانیو بریدونه کړي دي.‌

د روسیې له خوا په خپره شوې اعلامیه کې راغلي، چې برید د خارکیف په پخواني هوټل او د خارکیف سیمې لپاره د اوکراین د امنیتي خدماتو پر مرکزي دفتر شوی او هغه پوځي او استخباراتي افسران چې د بیلګورود په برید کې ښکیل وو وژل شوي دي.‌

د اوکراین د پوځ د استخباراتو ویاند اندري یوسوف سیمه ییزو رسنیو ته ویلي، چې په خارکیف کې د روسیې په برید کې هېڅ پوځي موخه نه ده په نښه شوې او د دوی ادارې کوم کارکوونکي ته زیان نه دی رسیدلی.

د اوکراین په شمال کې د بیلګورود سیمې والي ویاچیسلاو ګلادکوف ویلي، چې په دغه ښار د اوکراین د شنبې ورځې راکټي برید له امله د وژل شویو کسانو شمیر ۲۴ تنو ته رسیدلی دی. نوموړي په تلګرام خواله رسنۍ خپور کړي‌ پیغام کې ویلي چې په برید کې ۱۰۸ کسان ټپیان شوي او ۳۷ ودانۍ زیانمنې شوې دي.

د ملګري ملتونه په وینا؛ پر اوکراین د روسیې د یرغل له پیل راهیسې، ۱۰ زره ملکیان دننه په اوکراین کې او ۶۰ کسان په روسیه کې وژل شوي دي.‌

د اسراییل د حکومت په کابینه کې د موقفونو بدلون اعلان کړی دی.

په دې لړ کې ایلي کوهن د بهرنیو چارو د وزیر په توګه له دندې له ګوښه کولو وروسته د انرژۍ او زیربناو د وزیر په توګه وټاکل شو.

له دې ګمارنې وروسته یسرايیل کاتز د بهرنیو چارو د نوي وزیر په توګه وټاکل شو.

یوې اسراییلي ورځپاڼې معاریو ویلي، چې د بهرنیو چارو پخوانی وزیر د هغه د خبرو په غبرګون کې له دندې لرې شوی دی.

تر اوسه پورې کوهن د دغې نوې ټاکنې په اړه رسنیو ته څه نه دي ویلي.

د غزې د جګړې له پیل راهیسې دا دویم ځل دی، چې د اسراییل د کابینې یو لوړرتبه غړی د خپلو څرګندونو له جدي غبرګون سره مخ کیږي.

د رویټرز خبري اژانس د راپور له مخې؛ امنیتي کارپوهانو خبرداری ورکړی چې ښايي د مالي په شمال کې دغه سیمه به د ملګرو ملتونو د سوله ساتو ځواکونو له وتلو وروسته د جګړې په مرکز بدله شي، ځکه چې مالي پوځ او یاغی ډلې دواړه هڅه کوي، چې هغه سیمې ونیسي چې ملګري ملتونه پرېښي دي.

دا به د مالي لا ډېر بې ثباته کېدو لامل شي، چېرې چې د القاعدې او اسلامي دولت سره تړلي اسلامپالي وسله وال لا له مخه فعالیت کوي.

په مالي کې تاوتریخوالی د جون له میاشتې راهیسې وروسته له هغه مخ په ډېرېدو شو، چې جنتا پوځي ډلې په ۲۰۲۱ کال کې د یوې کودتا په پایله کې واک ترلاسه کړ؛ ملګرو ملتونو د نېږدې لس کلن سوله ساتي ماموریت ته یې له دغه هېواده د وتلو امر وکړ.

د دغه امر په غبرګون کې ملګرو ملتونو ویلي وو، چې یوه وړه ډله سوله ساتي ځواکونه به د دې سازمان د داراییو د انتقال تر بشپړېدو پورې په مالي کې پاتې شي؛ خو د ملګرو ملتونو مرستندویه ادارې به هلته د پخوا په څېر فعالې وي.

په مالي کې د ملګرو ملتونو سوله ساتې ماموریت په ۲۰۱۳ کې د بیلتون غوښتونکو یاغیانو له تاوتریخجن بغاوت وروسته پیل شو.

دغو یاغیانو هڅه کوله چې د دغه هېواد شمالي برخې تر کنټرول لاندې راولي او بیا د پوځ په مشرۍ کودتاه وکړي.

مالي له دغه وروسته د تاوتریخوالي پر مرکز بدل شو، چې وروسته بیا دغه تاوتریخوالی لویدیځې افریقا ته هم خپور شو او د ملیونونه کسانو د بې ځایه کېدو سبب شو.

په میسي سیپي ایالت کې د سکاټ حوزې پولیسو ویلي، چې د دغې وژنې تورن د سامې پټریک په نوم یو کس پېژندل شوی او دوی هڅه کوي چې ژر یې ونیسي.

د شنبې په ورځ له غرمې وروسته په دوو بجو پولیسو په ځنګل کې د یوې ښځې جسد ومونده، چې له جنسي تېري وروسته په ډزو ویشتل شوې او بیا سوځول شوې وه.

پولیسو د وژل شوې ښځې هویت لا نه دی په ډاګه کړی؛ خو د پېښې شکمن یې پټریک په ګوته کړی دی.‌

له دغې پېښې یوه اونۍ مخکې پولیسو پر فیسبوک د یوې اعلامیې په خپرولو سره له خلکو د پټریک په نیولو کې د مرستې غوښتنه کړې وه.

نوموړی د موټر د غلا په ګډون په یو شمېر نورو جرمونو هم تورن دی.

د جمهوري غوښتونکي خوځښت په باور د یوناما داسې هڅې په افغانانو کې د ملګرو ملتونو اعتبار او حیثیت ته زیان اړولی.

دغه خوځښت ټینګار کوي، چې نړۍ ته ښايي، چې په سوله‌ییزه بڼه افغانانو ته د خپلې سیاسي ارادې د پلي کولو لار هواره کړي.

د دغه خوځښټ په اعلامیه کې راغلي چې د افغانستان ستونزه د کورنۍ ستونزې ترڅنګ نړۍوال او سیمه ییز اړخونه هم لري.

د جممهوري غوښټونکي ځوځښت په اعلامیه لیکل شوي: ‌”نور نو د افغانستان خلک وروستیو پېښو ته په پام نه د سیمې او نه هم په نورو ځواکمنو هېوادونو باور لري، چې په یوازې سر دې د افغانستان د ستونزې په حل کې څه وکړلی شي. د کورني مشروعیت او اجماع تر څنګ د دغې کشالې د حل لپاره یوې نړۍوالې اجماع ته هم اړتیا شته، چې ښايي یوازې د ملګرو ملتونو په شان د یوه معتبر او اعتماد وړ سازمان په عملي هڅو راجوړه شي.“

دغه خوځښت په دې باور دی، چې یوناما په دې وروستیو کې اړمنو افغانانو ته ان د بشري مرستو رسولو په برخه کې هم کومه ځانګړې وړتیا ښودلې نه ده او په سیاسي برخه کې یې د افغانستان د خلکو اساسي بشري حقونه، د ښځو محرومیتونه او د هغوی په وړاندې جنسیتي تبعیض په پام کې نه دی نیولی او د ټولو افغانانو په ګډون د یوه ولسواک او قانونمند ملي حکومت د جوړېدو لپاره کار نه دی کړی.

په اعلامیه کې د ۲۰۲۳ کال په وروستیو ورځو کې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا له خوا د افغانستان په اړه تصویب شوي پرېکړه‌ لیک ته اشاره شوې او ویل شوي، چې کېدی شي دا پرېکړه لیک تر یو بریده د افغانستان ستونزې ته د نړۍوالو د پام اړولو یوه نښه وبلل شي.

د دغه خوځښت اعلامیه کې راغلي:‌”په دې پرېکړه لیک کې د افغانستان د وضعیت په اړه د څرګندو اندېښنو د بیان پر بنسټ د دغه هېواد لپاره د ملګروملتونو د سرمنشي د یوه ځانګړي استازي د ټاکل کېدو پرېکړه هم شوې ده، چې ښايي د افغانستان حالاتو ته د نړۍ د دغه تر ټولو مهم سیاسي – بشري سازمان نوي تعامل ته لار هواره کړي.“

دغه غورځنګ په دې باور دی، چې د افغانستان ستونزه د نیابتي جګړو په اوږدېدو حل کېدلی نه‌شي؛ له بلې خوا حاکم استبداد او په وطن کې روان بشري ناورین هم نور د زغملو وړ نه دی.

د جمهوري غوښتونکي خوځښت اعلامیه کاږي:‌”موږ فکر کوو، چې که دې ټولو واقعیتونو ته په پام د سرمنشي یو باصلاحیته استازی وکړی شي، د یوې نړۍوالې اجماع په رامنځته کولو د افغانستان سیاسي – بشري ستونزه حل ته نېږدې کړي، ښايي د یاد سازمان د لا نور بې‌باوره کېدو مخه به یې تریوه بریده نیولي وي.“