پر حکومت له نیوکو وروسته د اسراییل د بهرنیو چارو وزیر له دندې ګوښه شو

د رویټرز خبري اژانس د راپور له مخې؛ امنیتي کارپوهانو خبرداری ورکړی چې ښايي د مالي په شمال کې دغه سیمه به د ملګرو ملتونو د سوله ساتو ځواکونو له وتلو وروسته د جګړې په مرکز بدله شي، ځکه چې مالي پوځ او یاغی ډلې دواړه هڅه کوي، چې هغه سیمې ونیسي چې ملګري ملتونه پرېښي دي.

دا به د مالي لا ډېر بې ثباته کېدو لامل شي، چېرې چې د القاعدې او اسلامي دولت سره تړلي اسلامپالي وسله وال لا له مخه فعالیت کوي.

په مالي کې تاوتریخوالی د جون له میاشتې راهیسې وروسته له هغه مخ په ډېرېدو شو، چې جنتا پوځي ډلې په ۲۰۲۱ کال کې د یوې کودتا په پایله کې واک ترلاسه کړ؛ ملګرو ملتونو د نېږدې لس کلن سوله ساتي ماموریت ته یې له دغه هېواده د وتلو امر وکړ.

د دغه امر په غبرګون کې ملګرو ملتونو ویلي وو، چې یوه وړه ډله سوله ساتي ځواکونه به د دې سازمان د داراییو د انتقال تر بشپړېدو پورې په مالي کې پاتې شي؛ خو د ملګرو ملتونو مرستندویه ادارې به هلته د پخوا په څېر فعالې وي.

په مالي کې د ملګرو ملتونو سوله ساتې ماموریت په ۲۰۱۳ کې د بیلتون غوښتونکو یاغیانو له تاوتریخجن بغاوت وروسته پیل شو.

دغو یاغیانو هڅه کوله چې د دغه هېواد شمالي برخې تر کنټرول لاندې راولي او بیا د پوځ په مشرۍ کودتاه وکړي.

مالي له دغه وروسته د تاوتریخوالي پر مرکز بدل شو، چې وروسته بیا دغه تاوتریخوالی لویدیځې افریقا ته هم خپور شو او د ملیونونه کسانو د بې ځایه کېدو سبب شو.

په میسي سیپي ایالت کې د سکاټ حوزې پولیسو ویلي، چې د دغې وژنې تورن د سامې پټریک په نوم یو کس پېژندل شوی او دوی هڅه کوي چې ژر یې ونیسي.

د شنبې په ورځ له غرمې وروسته په دوو بجو پولیسو په ځنګل کې د یوې ښځې جسد ومونده، چې له جنسي تېري وروسته په ډزو ویشتل شوې او بیا سوځول شوې وه.

پولیسو د وژل شوې ښځې هویت لا نه دی په ډاګه کړی؛ خو د پېښې شکمن یې پټریک په ګوته کړی دی.‌

له دغې پېښې یوه اونۍ مخکې پولیسو پر فیسبوک د یوې اعلامیې په خپرولو سره له خلکو د پټریک په نیولو کې د مرستې غوښتنه کړې وه.

نوموړی د موټر د غلا په ګډون په یو شمېر نورو جرمونو هم تورن دی.

د جمهوري غوښتونکي خوځښت په باور د یوناما داسې هڅې په افغانانو کې د ملګرو ملتونو اعتبار او حیثیت ته زیان اړولی.

دغه خوځښت ټینګار کوي، چې نړۍ ته ښايي، چې په سوله‌ییزه بڼه افغانانو ته د خپلې سیاسي ارادې د پلي کولو لار هواره کړي.

د دغه خوځښټ په اعلامیه کې راغلي چې د افغانستان ستونزه د کورنۍ ستونزې ترڅنګ نړۍوال او سیمه ییز اړخونه هم لري.

د جممهوري غوښټونکي ځوځښت په اعلامیه لیکل شوي: ‌”نور نو د افغانستان خلک وروستیو پېښو ته په پام نه د سیمې او نه هم په نورو ځواکمنو هېوادونو باور لري، چې په یوازې سر دې د افغانستان د ستونزې په حل کې څه وکړلی شي. د کورني مشروعیت او اجماع تر څنګ د دغې کشالې د حل لپاره یوې نړۍوالې اجماع ته هم اړتیا شته، چې ښايي یوازې د ملګرو ملتونو په شان د یوه معتبر او اعتماد وړ سازمان په عملي هڅو راجوړه شي.“

دغه خوځښت په دې باور دی، چې یوناما په دې وروستیو کې اړمنو افغانانو ته ان د بشري مرستو رسولو په برخه کې هم کومه ځانګړې وړتیا ښودلې نه ده او په سیاسي برخه کې یې د افغانستان د خلکو اساسي بشري حقونه، د ښځو محرومیتونه او د هغوی په وړاندې جنسیتي تبعیض په پام کې نه دی نیولی او د ټولو افغانانو په ګډون د یوه ولسواک او قانونمند ملي حکومت د جوړېدو لپاره کار نه دی کړی.

په اعلامیه کې د ۲۰۲۳ کال په وروستیو ورځو کې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا له خوا د افغانستان په اړه تصویب شوي پرېکړه‌ لیک ته اشاره شوې او ویل شوي، چې کېدی شي دا پرېکړه لیک تر یو بریده د افغانستان ستونزې ته د نړۍوالو د پام اړولو یوه نښه وبلل شي.

د دغه خوځښت اعلامیه کې راغلي:‌”په دې پرېکړه لیک کې د افغانستان د وضعیت په اړه د څرګندو اندېښنو د بیان پر بنسټ د دغه هېواد لپاره د ملګروملتونو د سرمنشي د یوه ځانګړي استازي د ټاکل کېدو پرېکړه هم شوې ده، چې ښايي د افغانستان حالاتو ته د نړۍ د دغه تر ټولو مهم سیاسي – بشري سازمان نوي تعامل ته لار هواره کړي.“

دغه غورځنګ په دې باور دی، چې د افغانستان ستونزه د نیابتي جګړو په اوږدېدو حل کېدلی نه‌شي؛ له بلې خوا حاکم استبداد او په وطن کې روان بشري ناورین هم نور د زغملو وړ نه دی.

د جمهوري غوښتونکي خوځښت اعلامیه کاږي:‌”موږ فکر کوو، چې که دې ټولو واقعیتونو ته په پام د سرمنشي یو باصلاحیته استازی وکړی شي، د یوې نړۍوالې اجماع په رامنځته کولو د افغانستان سیاسي – بشري ستونزه حل ته نېږدې کړي، ښايي د یاد سازمان د لا نور بې‌باوره کېدو مخه به یې تریوه بریده نیولي وي.“

که څه هم پر دولتي تلوېزون خپره شوې وینا کې نن د چین ولسمشر د پوځي ګواښ خبره ونه کړه؛ خو زیاته کړه یې کړه چې له مور وطن سره یووالی مهم او ډډه ترې نه شي کېدلی.

خو شین هوا دولتي خبري اژانس د نوموړي د خبرو انګرېزي ژباړه په ساده ټکو کړې او لیکلي یې دي: «چین به هرو مرو متحد شي.»

په دې اژانس کې د نوموړي له قوله ویل شوي، د تایوان تنګي دواړو خواوو ته ټول چینایان باید یو ګډ هدف پورې وتړل شي او هغه دا چې د چینايي ملت په ځوانولو کې ونډه واخلي.

تېر کال شی جن پینګ په ورته وینا کې ویلي وو؛ د تنګي دواړو خواوو ته خلک د یوې کورنۍ غړي دي.

هغه هیله ښودلې وه، چې د دواړو خواوو خلک له یو بل سره په همکارۍ د چینايي ملت پرمختګ پیاوړی کړي.

د نوموړي دا خبرې په تایوان ټاپو کې د نوي مشر د ټاکل کېدو له څه کم دوه اونۍ مخکې دي.

د جنورۍ پر ۱۳ تایوان کې ولسمشرۍ او پارلماني ټاکنې په داسې حال دي، چې د بېجینګ تاو تایپي اړیکي خورا ترینګلي شوي دي.

چین پر تایوان چې په ډېموکراټیکه توګه اداره کېږي د خپل حاکمیت تثبیتولو لپاره پوځي فشار ډېروي.

خو د بېجینګ چارواکي د تایوان په ټاکنو کې د ولسمشر د مرستیال لای چینګ ته چې نظر پوښتنو کې مخکښ دی د سخت بېلتونپال په سترګه ګوي.

پوځ دا نه دي ویلي، چې ځوابي برید کې وسلوالو ته هم زیان رسېدلی دی او که نه.

د ۲۰۲۳ کال وروستۍ ورځ د پاکستان پوځ ته د بلوچستان په اواران ضلع کې هم د پنځو وسلوالو د وژلو خبره کړې ده، خو د خپلې مرګ ژوبلې په هکله یې څه نه دي ویلي.

بل خوا په ټیلیګرام کې تحریک طالبان پاکستان ته نېږدې سرچینې وايي، چې په وزیرستان کې یې دوه پوځیان وژلي او یو ټپي دی.