د پاکستان پوځ وايي، د پښتونخوا په باجوړ کې یې نن درې وسلوال وژلي او یوه اندازه وسلې او مهمات یې تر لاسه کړي دي. پوځ دا هم وايي، چې بېګا د شمالي وزیرستان په سپین وام کې وسلوالو پر سرحدي پوستو ډزې کړي او له امله یې یو پوځي وژل شوی دی.
پوځ دا نه دي ویلي، چې ځوابي برید کې وسلوالو ته هم زیان رسېدلی دی او که نه.
د ۲۰۲۳ کال وروستۍ ورځ د پاکستان پوځ ته د بلوچستان په اواران ضلع کې هم د پنځو وسلوالو د وژلو خبره کړې ده، خو د خپلې مرګ ژوبلې په هکله یې څه نه دي ویلي.
بل خوا په ټیلیګرام کې تحریک طالبان پاکستان ته نېږدې سرچینې وايي، چې په وزیرستان کې یې دوه پوځیان وژلي او یو ټپي دی.
د ايران د ګيلان ولايت د کار او ټولنيزو چارو د هماهنګۍ رييس وايي، چې د روان کال د چنګاښ د مياشتې له پيل څخه تر اوسه پورې په دغه ولايت کې ٥٠٧ بهرني کارکوونکي له قانوني اسنادو پرته نيول شوي دي. سيووش اقاجي وويل، چې ډېرى بنديان یې افغانان دي.
هغه زياته کړه، چې يواځې د جدي په ١٠مه په ګيلان کې ١٦ افغان کارکوونکي وپېژندل شول او ونيول شول.
د ایران د اسلامی جمهوریت خبری اژانس (ایرنا) راپور ورکړی، چې اوه نیول شوي کارګران د یکشنبې په ورځ په یوه رستورانت کې او نهه نور په یوه ودانۍ کې کار کاوه.
د ایرنا د خبر له مخې؛ ګیلان یو له هغو ښارونو څخه دی، چې د استوګنې له اجازې پرته د بهرنیو اتباعو کار پکې منع دی.
وروسته له هغې چې د طالبانو له خوا د کابل بشپړ کنټرول تر لاسه شو، ډېری افغانان د طالبانو د انتقام، پراخې بې وزلۍ او د بشري حقونو د پراخو سرغړونو له امله د خپل هېواد پرېښودو ته اړ شول.
د ایران د اسلامي جمهوریت د کار وزارت د روان کال د سپټمبر په میاشت کې اعلان وکړ، چې هغه مهاجرین چې د کار اجازه، د کار موقتي جواز یا موقتي کار کارت نه لري په دې هېواد کې د کار کولو اجازه نه لري.
د راپورونو له مخې؛ په ایران کې د افغانانو لپاره د ژوند او کار شرایط د هرې ورځې په تېرېدو سره ستونزمن کیږي.
په دې وروستیو کې د دغه هېواد د مهاجرت د ملي ادارې مشر ویلي؛ هغه کسان چې له رسمي اسنادو پرته مهاجرو ته سیم کارتونه، د اوسېدو ځای او ترانسپورټي خدمات وړاندې کوي، وبه پېژندل شي او مجازات به شي.
تحریک طالبان پاکستان په خپل کلني راپور کې لیکلي چې په ۲۰۲۳ عیسوي کال کې یې په پاکستان کې ټوټال ۸۸۱ بریدونه کړي دي. دا ډله زیاتوي، سږ کال یې ۲۱۹۳ پاکستاني نظاميانو ته مرګ ژوبله اړولې ده. دې ډلې په ۲۰۲۲ کال کې ۳۶۷ بریدونه کړی وو او سږني بریدونه یې له دوو برابرو ډېر دي.
د تحریک طالبان پاکستان د یکشنبې په ورځ د ۲۰۲۳ عیسوي کال کلنی راپور خپور کړی، چې افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته هم رسېدلی دی.
په دغه راپور کې ویل شوي چې دغې ډلې تېر کال یوازې ۵ ځانمرکي بریدونه کړي دی.
که څه هم تېر کال کې په پاکستان کې زیات ځانمرکي بریدونه شوي دي، خو دغې ډلې د هغو ځانمرکو بریدونو تعداد لیکلی چې دوی په غاړه اخیستي دي.
دغې ډلې زیات بریدونه په تېر اکست او سپټیمبر میاشتو کې کړي دي.
د پاکستان تحریک طالبان پاکستان په ۲۰۲۳ کال کې زیات بریدونه په شمالي او جنوبي وزیرستان کې کړي ډي، چې شمالي وزیرستان کې یې شمېر ۲۰۸ او جنوبي وزیرستان کې یې شمېر ۱۵۲ ته رسېږي.
د ټي ټي پي د کلني راپور په بنسټ دې ډلې په پیښور کې ۵۷ بریدونه کړي دی.
په ۲۰۲۳ کال کې پاکستاني طالبانو په پلوچستان کې شاوخوا ۴۰ بریدونه کړي دي.
دې ډلې په ۲۰۲۲ کال په پنجاب کې ۵ بریدونه کړي وو، خو سږکال دا بریدونه ۱۰ ته لوړ شوي دي.
د تحریک طالبان پاکستان پخوانی ویاند احسان الله احسان افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل چې د ټي ټي پي په بریدونو کې له سل سلنه زیات زیاتوالی راغلی دی.
احسان وايي د ورځې په تېریدو سره په پاکستان کې د ټي ټي پي بریدونه مخ په زیاتېدو دي.
نوموړی زیاتوي د پاکستاني طالبانو په انساني قوه کې هم زیاتوالی راغلی دی او د پاکستاني مدرسو او کالجونو څخه زیات شمیر ځوانان دغه تحریک کې د کډون لپاره رامات شوي دي.
په همدې حال کې د پاکستان پوځ وايي، په ۲۰۲۳ میلادي کال کې یې په ټول هېواد ۱۸ زره ۷۳۶ پوځي عملیات کړي، چې پکې یې ۵۶۶ وسلوال وژلي دي.
د پاکستان د پوځ د شمیرو له مخې، په دغه موده کې، د ۲۶۰ افسرانو او سرتېرو په ګډون تر زرو ډیرو کسانو په ترهګریزو بریدونو کې خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.
له دې وړاندې د پاکستان پوځ ویلي و، چې په افغانستان د طالبانو واک ته رسېدو سره ټي تي پي پرمختللې وسلې پیدا کړې دي او په دغه خاوره کې یې بریدونه څو برابره زیات کړي دي.
پاکستان زیاتوي د ټي ټي پي مشران په افغانستان کې ناست دي او له هغه ځایه بریدونه پلانوي.
خو نن د طالبانو دفاع وزیر ملا یعقوب په یوه خبري ناسته کې وویل چې چاته اجازه ورنکړي د افغانستان خاوره د بل هیواد پرضد وکاروي.
هغه دا هم وویل، چې په افغانستان کې تېر دوه نیم کاله ډیر بریدونه تاجکستاني او پاکستاني وګړو کړي دي.
د پاکستان په سياست کې پرلتونه اوس د امروزه ژوند يوه حصه ګرځېدلې ده. بل خوا د چارواکو غوږونه درانه دي، سترګې یې د ړندو دي. نه څه ويني، نه څه اوري، نه ځواب ورکوي.
لکه يوه سړي چې په زوره زوره خبرې کولې نو اورېدونکي ورته وویل، زما او ستا ګزران نه کيږي، زه په غوږونو دروند يم او ستا مرۍ بوغه ده.
په کوټه چمن کې پرلت او د مظاهرينو اوازونه اسلام اباد ناورې، ورپسې د بلوڅانو مېندې، خوېندې، وروڼه، پلرونه اوځوانان د ډاکټر ماه رنګ بلوڅ په مشرتابه کې خواله راغلل چې په لاسونو کې یې د کلونو کلونو بې درکه خلکو انځورونه وو او شپږ نکاتي غوښتنې یې پېش کړې.
دوی غواړي، چې د ملګرو ملتونو کمېټې ته دې اجازه ور کړل شي بلوچستان کې د بې قانونه وژنو پلټنې وکړي، دغه صوبه کې د ترهګرۍ ضد ادارې چارې ودرول شي. د پرلت د غړو ورک کسان دې خوشي شي، د ترهګرۍ ضد ادارې وژلي کسان دې بې ګنا وبلل شي. د بالاچ بلوچ وژونکو ته دې سزا ور کړل شي عاملان یې باید محاکمه شي او بلوڅانو ته انصاف ور کړل شي.
دې شپږو خبرو له پاکستان د بنګله دېش د خپلواکي اخیستونکي شېخ مجيب د شپږو نکاتو زوړ تاريخ تکرار کړ، په ډېرو حوالو د بلوڅو او بنګاليانو قدرونه مشترکه دي، چې د اسلام اباد د سول او فوځی بيورارکسۍ د سختې رویې څرګندونه کوي.
اوس د ۱۶ دسمبر ۱۹۷۱ سانحه دومره پخوانۍ شوه چې پاکستان پکې دوه ځله زوړ او دوه ځله نوی شو خو نوی او زوړ دواړه يو شان دی ځکه چې بغېر د پنجاب نهنور قومونه سند بلوڅی او پښتون پکې ځانته محکوم قومونه وایي.
له دغو محکوم قومونو څخه بلوڅ هغه قوم دی چې مزمت سره سره دوه قسمه مزاحمتونه کوي.
يو وسله وال مزاحمت دی، دويم زهني، فکري او د زړونو دننه په رګ رګ کې مزاحمتي احساس لکه د وينې ګرځي.
ډاکټر ماه رنګ بلوڅ د دويم قسم مزاحمت باجراته بلوڅۍ ده چې اسلام اباد تهیې په مخ لاسونه راښکل او ټوله دنيا باندې یې واضحه کړه چې په پاکستان کې د ""مس پرسن"" يعنې بې درکه خلک که هرڅو په نامعلومه تيارو کې پراته دي يا یېمسخ لاشونه غورځول کيږي، خو ټولې دنيا ته دبلوڅ مظاهرينو پرلت او احتجاجي ويناوو دا خبره څرګنده کړه چې دلته هم قومونه هاغه شان محکوم دي،څنګه چې اسلام اباد د کشمير خوداراديت يادوي او څنګه چې د اسرايیل د ولکې دلاندې فلسطينيان مظلوم يادوي. څه عجيبه ده چې څوک د کشميريانو او فلسطينيانو لپاره ازادي غواړي په خپل هېواد کې قومونه محکوم ساتي.
مذهبيګوندونه هم دا ايمان نه تېروي چې ظالم ته ظالم او مظلوم ته مظلوم ووايي.
که څوک وایي او که نه خو نړيوالو امن خوښو او بشر دوستو ته دا هر څه دبلوڅو د پرلت سره څرګند شوو چې چېرته په يو وخت د ازادو او منصفانه ټولټاکنو او جمهوريت دعوې کيږي په داسې حالاتو کې بلوڅ د خپلو بې درکه خلکو په هکله په سياسي جمهوري انداز غوښتنه کوي چې زمونږ بې درکه خلک راولئ او عدالتونو کې یې ودروئ که څوک ترهګر وي نو عدالت دې سزا ورکړي چې مونږ د خپلو مړو قبرونه په خپل لاس جوړ کړو.
د بلوڅ مظاهرينو په پرلت کې ډاکټر ماه رنګ بلوڅ نه یوازې د مزمت او مزاحمت فرق واضحه کړو بلکې شکلونه یې خلکو ته وښودل چې نن بلوڅ پارليماني مشرتابه او دلته سياسي انقلابي سيکولر قام پرست هم هغه تود ميدان ته نه راځي چې د محکوم قوميت غږ عملي کړي.
په يو موقع ډاکټر ماه رنګ بلوڅ ويلي دي چې بلوڅ قوم بدبختي داده چې قوم یې بېدار دی خو مشرتابه نه لري، پښتنو سره مشرتابه شته خو قوم یې بېدار نه دی. دا خبره دمنلو نه ده د پاکستان ټول قومونه بغېر د پنجاب نه په هر دور کېځپل شوي،ځوريدلي دي، مشرتابه یې په اخره کېهغه مقتدره ادارو سره دخپلو قامي اهدافو دښمنانو سره په يو ټغر ناست او په يو ځای غاړه غټۍ غېږ په غېږ شوی دی.
يوازې د پنجاب قوم او مشرتابه د يو بل په اشارو پوهيږي، که دپنجاب مشر خپل قوم ته ووایي فوځ ستاسو دښمن، عدليه ستاسو خلاف فیصله ور کوي، نو پنجابيان وایي نه فوځ منم نه قانون عدليه او ادارې منم، چې کله ورته ووایي پنجاب رجمنټ زمونږ دی، عدليه مونږ سره انصاف کوي، نو پنجابيان بيا وایي پاک فوځ او عدليه زنده باد.
ډاکټر ماه رنګ بلوڅ ته دې معلومه وي چې د حیدراباد ټريبونل د بهټو د حکومت جوړه شوې سياسي مقدمه وه چې جمهوريډکټيټر جوړه کړې وه او فوځيډکټيټر جنرال ضيا دغه مقدمه ختمه کړې وه نو بلوڅانو بنديوانو به پښتنو ته ويل.
مونږ خو د پاکستان د رياست د بغاوت په الزام کې راغلي يو تاسو په کوم الزام کې دا سزا تېروئ، نو پښتنو بنديوانو سره دا جواب نه وو دغه وجه وه چې بلوڅ او پښتون جدا شول، او اوس ټول پښتانه د ډاکټر ماه رنګ بلوڅ جرات ته سلام او احترام لري، خو پښتون مشرتابه د ټولټاکنو د تيارۍ نه اوزګار نه دی چې اسلام اباد کې ورسره پرلت ووهي،خپل بلوڅ سرداران هم د اکبر بګتي د قتل او د خاموشه جنازې انجام ته ګوري.
خو------!!
د ډاکټر ماه رنګ بلوڅ غږ او د اوښکو ډکو سترګو کې مزاحمتي رنګ د هغې د انقلابي پلار او ورور لاشونه هم راښکاره کړل او د بې درکه شوو بلوڅو انځورونو کی یې هم ساه واچوله چې د" مس پرسن" په دويمه معنا د استخباراتي شبکو جبر وهلي دي. دغه لاشونو د ډاکټرماه رنګ بلوڅ د مخ نه نقاب لرې کړو او غږ یې ورله په اسلام اباد خپور کړو.
په بل رنګ کې یې يو زوړ تاريخ هم تکرار کړو-چې د ګل بي بي په مشرۍ د فيرنګي استعمار خلاف بلوڅ مزاحمت کارو جنګ کړی دی د سختې مقابلې نه پس چې ګل بي بي دغه جنګ کې د جابر دښمن خلاف ماتې وخوړه، نو انګريز جنرال وغوښتل چې زه ګل بي بي سره ليدل غواړم هغه انګريز پخپل کتاب کښې اعتراف کړی دی چې زه کله ګل بي بي ته مخامخ شوم نو ما خپله فوځيټوپۍد هغې په احترام کې په دوو وجوهاتو د سر نه ښکته راکوزه کړه چې يو خو ما په ټول ژوند کې دومره ښکلې ښايسته ښځه ليدلې نه وه ما د هغې د ښايست په احترام کې ټوپۍ د سر نه ښکته کړه او بله دا چې ما دومره بهادره ښځه په وړومبني ځل وليده د هغې بهادرۍ ته مې سلام او احترام وکړ.
د ګل بي بي نه د ډاکټر ماه رنګ بلوڅ پورې دا تاريخ ځان په داسې انداز تکراروي چې ګل بي بي د ماتې خوړلو باوجود د فيرنګي جنرال ټوپۍ ځانته راکوزه کړه او دا اوس ډاکټر ماه رنګ بلوڅ ده چې که د اسلام اباد د انا ضد او غرور سر یې ځانته راټيټ نه کړ خو نقاب پوش مخ یې ورله ټولې دنيا ته ضرور وښود، چې دوی زمونږ خلک پورته کړي دي او اوس ورک دي.
په دې پرلت وهونکو کې داسې ميندې او پلاران دي چې هغوی خپل ورک بچي ژوندي غواړي داسې خويندې هم شته چې هغوی د ورکو وروڼو مخونو پسې ژاړي په سترګو کې یې اوښکې ختمې شوې دي او داسې پېغلې هم شته چې هغوی د خپلو چنغول زلمو په نوم د مودو مودو ناستې دی ځوانۍ پرې تيريږي.
ماتهد دې خبرې سره د الجزاير د انقلابی جينۍ جميله الجزايرۍ يو عدالتي بيان راياد شو چې د پوليس د انټاروګيشن په دوران کې د جسمانی ريمانډ په وخت د هغې په نازک حساس ځای بوتل داخل کړی شوی وو- جميله الجزايري عدالت ته وویل
زمونږ په قبيله کې دا رسم دی په سبا د واده زلمی خپلو ملګرو ته هغه رومال ښيي چې د واده د شپې وينه پرې ښکاري
جج صېب زما د ژوند ملګری به خپلو ملګرو ته زما د پېغلتوب څه نخښه ښيي؟
زه د عدالت نه تپوس کوم- ايا زه اوس هم پېغله يم؟
ماته د بلوڅو د پېغلو په سترګو کې هم د جميله الجزايرۍ پوښتنه وښکارېده.
ای نړيوالو بشر دوسته خلقو!!
ای دامن علمبردارانو!!
ای د انساني حقونو دعوه ګيرو!!
ای د مذهب لويو لويو استازانو!!
تاسو به په اسلامي جمهوريه پاکستان کې د ډاکټر ماه رنګ بلوڅ د شپږو نکتو غوښتنو کې د ټول محکوم بلوڅ انساني قامي اخلاقي جمهوري سوالونو ته څه جواب وايئ؟؟!!
د سپین بولدک ـ چمن پر دروازه د پاسپورټ جبري کېدو په غبرګون کې پرلت وهونکو د دوی د غوښتنو له نه منل کېدو وروسته د ډیسمبر وروستۍ ورځ په چمن ښار کې کار بندیز پیل کړ.
پرلت وهونکي وايي، د دوی په ملاتړ به د ۲۰۲۴ کال د لومړۍ میاشتې په لومړۍ نیټه په ټول بلوچستان ایالت کې هم کار بندیز پیل شي.
د چمن د پرلت کوونکو ویاند وايي، کار بندیز یې د پاکستان د حکومت له لوري د دوی د غوښتنو نه منلو په غبرګون کې اعلان کړی.
نوموړی وايي، «د میلادي وروستۍ ورځ مو کاربندیز دی، یوازې به درملتون او د ډوډی پخولو کار ځایونو ته اجازه وي. موږ غواړو د دې اعتراض له لارې نړۍ ته وښیو چې پښتانه د خپل حق ترلاسه کولو لپاره په دومره سخت حالت کې د خپلو حقونو ترلاسه کولو لپاره مبارزه کوي.»
په چمن ښار کې د کاربندیز پر مهال په پرلت کې د دغه ښار زرګونه کسان راټول شوي او د پاسپورټ د جبري کېدو په غبرګون کې د پاکستان د یادې پرېکړې پر ضد شعارونه ورکوي.
د چمن د لغړي اتحاد مشر غوث الله وايي: «که زموږ غوښتنې و نه منل شي، که د پاسپورټ پرېکړه وانه خیستل شي بیا موږ په دغه ښار کې هیڅ دولتي کارکوونکي ته د کار کولو اجازه نه ورکوو، او که موږ مجبوره شوو موږ به دلته مېشت پاکستاني نظامیان د دوی له دولتي ادارو څخه بیرون وباسو او د دې ټولو پيښو مسولیت به بیا د پاکستان د حکومت په غاړه وي.»
د پرلت د مرکزي کمیټې غړي وايي، سبا به د چمن تر څنګ د بلوچستان په مرکز کوټې ښار او د دغه ایالت په نورو ښارونو کې هم کار بندیز وشي.
دغه پرلت د سوېلي پښتونخوا په چمن ښار کې د ځايي اوسیدونکو او لغړي اتحاد له لوري۷۳ ورځې مخکې د پاکستان حکومت د هغې پرېکړې په غبرګون کې پیل شو چې، د سپین بولدک ـ چمن پر دروازه په پاسپورټ تګ راتګ جبري شو.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمیشرۍ دفتر وايي، په ۲۰۲۳ کال کې د دغه دفتر کارکونکي او همکاران د هرات د زلزلې او له پاکستان څخه د افغان کډوالو د ډله ییزې راستنېدنې له امله له بیړنیو حالاتو سره مخ وو.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمیشنرۍ د ۲۰۲۳ کال په ورستی ورځ پر خپله اېکس پاڼه د یوې ویډیو په خپرولو سره ویلي چې په دغه کال کې یې کارکونکي او همکاران له بیړنیو حالاتو سره مخ وو.
د دوی په خبره د ۲۰۲۳ کال په اکټوبر میاشت کې ویجاړونکو زلزلو د هرات ولایت زرګونو اوسېدونکو ته مرګژوبله اړولې او دوی یې په بېساري ډول زیامن کړي. د دوی په خبره د زلزلې له لومړۍ ورځې تر دې مهاله لا هم په سیمه کې د زلزلې واړه ټکانونه کیږي او زلزله ځپلو ته د ژغورنې په مرستو چمتو کولو بوخت دي.
په فغانستان کې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمیشنرۍ دفتر وايي، د هرات د زلزله ځپلو ستونزو ته د رسېدو پر وخت، همهاله د پاکستان حکومت له دغه هیواده د ټولو بهرنیو اتباعو د اېستلو خبر ورکړ او بیا په همدې مهال ایران هم د افغان کډوالو د ستنېدو لړۍ پیل کړه.
یاد دفتر ويلي د زلزله ځپلو تر څنګ د راستانه شویو کډوالو لپاره یې د «د ښوونځیو او کلنیکونو جوړولو، د دوامداره بیا یو ځای کېدو د ملاتړ تر څنګ په تولنه کې د یو بل منلو کلتور په رامنځته کولو او د نورو بې ځایه کېدو مخه نیسي.»
همدارنګه په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمیشنرۍ د افغانستان لپاره د حکومتونو، بنسټونو، خصوصي بسپنه ورکونکو او د ډله ییز وجهي صندوق په ګډون د ټولو ملاتړو د مرستو ستاینه کړې ده.
دا په داسې حال کې ده چې په هرات ولایت کې د تلې په ۱۵مه د خونړۍ زلزلې له امله د دغه ولايت زرګونو اوسېدونکو ته ډېر ځاني او مالي زيانونه ورسیدل.
او همدارنګه په تېرو دوه میاشتو کې څه د پاسه پنځه لکه افغان کډوال له پاکستانه په جبري توګه و اېستل شول چې د نړیوالو سازمانونو د معلوماتو له مخې دا مهال د ژمي له سړې هوا او د سرپناه له نه شتون سره مخ دي.