طالبانو د هرات د رباط سنګي زلزله ځپلو کورنیو ته د ۱۱۰ کورونو د تسلیمولو اعلان کړی.

ښاغلي کرزي د شنبې په ماښام په اېکس ټولنیزې شبکې خپور شوي پیغام کې لیکلي: "د کابل په دشت برچې سیمه کې چاودنه چې یو شمېر هېوادوال پکې شهیدان او ټپیان شوي یو ترهګریز او د بشریت ضد عمل دی او اسلامي اصولو سره په ټکر کې دی."

پخواني ولسمشر کرزي د دغې پېښې د قربانیانو له کورنیو سره خواخوږي ښودلې او ټپیان ته یې د عاجلې روغتیا غوښتنه کړې.

د ازادي جبهې په خبره په افغانستان کې پر شیعه ګانو او هزاره ګانو د بریدونو لړۍ د ایران په کرمان ښار کې له وروستي بریدونو سره تړاو لري او دا چې "دواړه پېښې د طالبانو د کنټرول لاندې سیمو کې پلان" شوې دي.

د افغانستان د اسلامي وحدت ګوند مشر کریم خلیلي له طالبانو غوښتي چې د دغو تروریستي پېښو تر شا پټ لاسونه ژر تر ژره په ډاګه کړي. ښاغلي خلیلي په یوه اعلامیه کې لیکلي، که د چاودنو عاملین په ډاګه نه شي، طالبان به په «دغه جنایت کې شریک» وګڼل شي.

د کابل لپاره د طالبانو د امنیه قومندانۍ ویاند ویلي، چې د دغه ښار په دشت برچي سیمه کې ماښام شپږ بجې شاوخوا د سپرلۍ په کاسټر موټر کې د شوې چاودنې له امله دوه کسان وژل شوي او ۱۴ نور ټپیان دي.

په تېر حکومت کې د سولې د عالي شورا مشر عبدالله عبدالله په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې د ملکي وګړو په نښه کول د سولې او انساني ارزښتونو خلاف کار دی.

د افغانستان د ازادۍ جبهې ویلي په دشت برچي کې د ملکي وګړو د سپرلۍ پر موټر چاودنه تر هغه وروسته شوې چې په دې سیمه کې ګڼ شمېر ښځې د مناسب «حجاب د نه مراعاتولو» په تور د طالبانو له خوا نیول شوي او د سیمې خلک د بدني او روحي شکنجو سره مخامخ دي چې دا «د طالبانو او هغوی سره د همکاره ترهګرو ډلو د شومو اهدافو، غیر انساني او تبعیضي چلند ښودنه کوي.»
د ازادۍ جبهې په اعلامیه کې راغلي چې په افغانستان کې د مېشتو طالبانو، داعش او نورو سخت دریځو ډلو ګډ طبیعت په افغانستان کې د خونړیو پېښو اصلي لامل دی. د دې جبهې په وینا، دا بریدونه د "فرقه ای او مذهبي تاو تریخوالي" زیاتولو په موخه ترسره کیږي.د ازادۍ جبهې په خبرپاڼه کې راغلي چې داعش او یا کومه بله ترهګره ډله «د طالبانو له مرستې او ملاتړ پرته» د دا ډول بریدونو د ترسره کولو وړتیا نه لري.

دغه جبهې ټینګار کړی چې په افغانستان، ایران او پاکستان کې وروستیو هدفي بریدونو وښودله چې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې افغانستان د «بېلابېلو ترهګرو ډلو پر مرکز او سیمې ته د ترهګرۍ د صادرولو پر مرکز بدل شوی دی.»

په تېرو درېیو میاشتو کې د کابل په دشت برچي سیمه کې درې چاودنې شوې دي. که څه هم تر اوسه کومې ډلې د وروستۍ چاودنې مسوولیت په غاړه نه دی اخیستی، خو داعش په دشت برچی کې د تېرې میاشتې د دوو چاودنو مسوولیت منلی و.

د ایران په کرمان ښار کې د خونړۍ چاودنې مسوولیت هم داعش منلی. په دغه برید کې د ۱۳ افغانانو په ګډون ۸۹ کسان ووژل شوي وو.

دغه وزارت زیاته کړې، چې یادې کورنۍ پخوا په خوست ولایت کې د دې ډلې د کډوالو چارو ریاست له خوا د مرستې وړ وپېژندل شوې وې.

د کډوالو چارو وزارت د خبرپاڼې له مخې، په دغو مرستو کې د خوراکي توکو د نړيوال پروګرام له لوري څلور ډوله خوراکي توکي او د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو د عالي کمېشنرۍ له لوري ١٢ زره افغانۍ نغده مرسته شامله ده. طالبانو ویلي، چې دوی دغه مرستې د یوې میاشتې کار په بدل کې وېشلې دي.

نغدې مرستې د خوست ولایت په مرکز، سپېرې، ګربزو ولسوالیو کې د سړکونو، کانالونو او پلچکونو د جوړولو او د غرو په لمونو کې د اوبو د راویستلو په بدل کې ویشل شوي دي.

وزیرستان د پاکستاني طالبانو د تحریک یو له مهمو اډو څخه بلل کیږي او له دې سیمې د افغانستان ځینو برخو ته د کډوالو راتللو ډیر غبرګونونه راپارولي دي.

افغانستان ته د وزیرستاني کډوالو راتللو په دغه هېواد کې د پاکستاني طالبانو د فعالیتونو د زیاتېدو د احتمال په اړه هم اندېښنې راپورته کړې دي.

پاکستان وايي، د پاکستاني طالبانو تحریک غړي له افغانستان سره په سرحدي سیمو کې په ازاده توګه تګ راتګ کوي او له هغه ځایه په پاکستان کې وسله وال بریدونه پلانوي.

د دغه بنسټ له خوا په ایکس خواله رسنۍ کې په خپور شوي یو پیغام کې، د مدني فعالانو د ژوند پر خوندیتوب ټینګار شوی دی.

«فريدم ناو» بنسټ ویلي چې کندز کې د یوې میرمنې د ځان وژنې په اړه یې رپوټونه ترلاسه کړي او دغې پیښې ډیر خواښیني کړي‌ دي.‌

د افغانستان د ښځو د پيوستون غورځنګ مسولينو د جمعې په ورځ - مرغومۍ ۱۵ مه - ومنله، چې د غورځنګ يوې غړې په کندز کې ځان وژنه کړې ده.

د دې غورځنګ چارواکي وايي، چې ۲۱ کلنه بي بي ګل د طالبانو د واک په لومړيو کې بندي شوې وه او له بنده تر خوشې کېدو وروسته یې « تل د ځان وژنې فکر کاوه.»

بي بي ګل د جمعې په ورځ - مرغومې ۸ مه - د ځان وژنې په هڅه ځان یوې څاه ته وراچولی و او د کوما په حالت کې له څاه بیرته راوستل شوې وه،‌چې دوه ورځې وروسته یې د کندز په سیمه ییز روغتون کې خپل ژوند له لاسه ورکړ.‌

د غورځنګ په وینا بي پي ګل د طالبانو له واکمند کیدو وروسته د دغې ډلې په وړاندې په یو لاریون کې د ګډون له امله له ځینو نورو میرمونو سره یو ځای د ۲۰۲۱ کال په سپټمبر میاشت کې نیول شوې وه.‌

د دغه غورځنګ يوې غړې سارا همدم (مستعار نوم)، چې له بي بي ګل سره يې نژدې اړيکې درلودې وايي، چې نوموړي له زندان وروسته او د طالبانو له بندیوزونو سره د مخامخ کیدو پر مهال، په پرله پسې ډول «د ځان وژنې فکر کوه.»

اغلې همدم وايي، چې بي بي ګل د طالبانو له واکمنېدو مخکې په کندز کې له ۱۲ ټولګي فارغه شوې وه؛ خو وروسته له هغه، چې طالبانو د نجونو پر مخ د پوهنتونو دروازې وتړلې، هغې نه شو کولای د کانکور په ازموينه کې ګډون وکړي او پوهنتون ته لاره پیدا کړي.

د بي بي ګل کورنۍ او په کندز کې طالب چارواکو لا تر اوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.

فریدم ناو د امریکا په واشنګټن ډي سي کې میشته یوه غیر انتفاعي ټولنه ده چې د حکومت له جبر څخه د افرادو او ټولنو د ساتلو لپاره کار او د مستقیم قانوني ملاتړ له لارې د بشري حقونو دفاع کوي.

د طالبانو تر کنټرول لاندې د ملي ټلویزیون د راپور په حواله، د پوهنې وزارت د نشراتو مسوول وایي: «د مرکز او ولایتونو په ګډون یې له ۱۳۵۴ کال تر ۱۴۰۱ هجري شمسي پورې فارغان یې سیستم ته داخل کړي دي.»

منصر احمد حمزه زیاتوی، چې ۳ لکه او لس زره کاغذي شهادت نامې یې راټولې کړې او په بدل کې یې الکترونیکي شهادت نامې ورکړې دي.

د طالبانو د پوهنې وزارت د شهادت نامو ریاست وایي، د جعل د مخنیوي لپاره یې د شهادت نامو لپاره ځانګړی کاغذ کارولی چې ۱۴ ځانګړې نښې هم لري.

دغه ریاست ټینګار کوي، حتا که ګاونډي هېوادونه وغواړي ورته شهادت نامې جوړې کړي نه یې شي جوړولی او جعل به یې څرګند شي.

ښاغلی علیزی د امریکا په ویرجینیا ایالت کې اوسیږي او د یوې سرچینې په وینا، نوموړی د موټر کاروبار لري او له هغو امریکايي پوځیانو سره چې افغانستان کې یې دنده کړې لاهم مړی او ژوندی کوي.‌

ډګرمن ویل سیلبر د جمعې په ورځ -مرغومې ۱۵ مه - په خپل ټویټر لیکلي:” ویاړم چې زما د تقاعد په مراسمو کې ډګر جنرال هیبت الله علیزي راته افغان مډال په سینه وټومبه.“

د امریکا د هوايي‌ ځواک ډګرمن سیلبر د ۲۰۲۰ او ۲۰۲۱ کلونو ترمنځ په افغانستان کې دنده کړې وه.

عليزي د څانګړو ځواکونو د عمومي‌ قوندان او د افغانستان په شمال کې د قول اردو د قومندان په توګه هم دنده کړې وه او د جمهوریت تر سقوط څو میاشتې وړاندې د پوځ لوی درستیز ټاکل شوی و.

علیزی او سیلبر دواړه هغه پوځیان دي چې افغانستان کې د طالبانو د ماتولو په ماموریت کې نه دي بریالي شوي.

په ۲۰۰۱ کال کې د امریکا پر مشرۍ د نړیوال ایتلاف له لوري د طالبانو تر ماتیدو وروسته، امریکا او د نړیوالو پر ملاتړ رامنځ ته شوي پخواني جمهوریت نږدې شل کاله له طالبانو سره جګړه وکړه، خو کابل ته د طالبانو رسېدو سره پخواني ولسمشر اشرف غني له افغانستانه ووت، پوځ له منځه ولاړ او طالبان بیا پر دغه هیواد واکمن شول.