حنیف اتمر: د ډیورنډ کرښې په نه منلو کې عباس ستانکزی یوازې نه دی

په بشکيک کې د افغانستان په شپږمه امنيتي غونډه کې د قزغزستان ولسمشر صدر جباروف او د روسيې د امنیت شورا منشي نيکلای پاتروشیف په جلا جلا څرګندونو کې وويل، چې په افغانستان کې ۲۰ ترهګري ډلې فعالیت کوي او ښايي یو له بل سره ایتلاف هم وکړي.

دوی د سیمي د هېوادونو لوړپوړو چارواکو ته په خطاب کې وويل، چې افغانستان دا مهال له پراخو ګواښونو سره مخ دی.

خو د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د دوی تر واک لاندي دولتي راډيو سره په مرکه کې ويلي، چې هېواد يې امن دی او هيڅ ترهګره ډله پکې فعالیت نه لري.

مجاهد زياته کړه: « موږ دغه ادعاوي ردوو، واقعتونه باید درک شي، افغانستان امن هېود دی، مسول نظام لري او هيڅ خپل سرې ډلې ته نه د اوسېدو او نه د فعالیت اجازه شته.»

د طالبانو ویاند ويلي، چې دا ډول څرګندونې د هېڅ هېواد په ګټه نه دي او باید بیا تکرار نه شي.

د قرغزستان جمهور رییس په افغانستان کې داعش تر ټولو خطرناکه ډله بللې او وړاوندينه يې کړې، چې ترهګرې ډلې هڅه کوي له اسيايي هېوادونو څخه ځوانان جلب کړي.

په ورته وخت کې د روسيې د امنیت شورا منشي هم خبرداری ورکړ، چې د طالبانو تر واک لاندي افغانستان کې د څه باندي ۲۳ زره والو په ګډون ۲۰ ترهګريز سازمانونه شته.

په شکيک کې د افغانستان په شپږمه امنيتي غونډه کې د ایران، روسیې، چین، هند، پاکستان، تاجکستان، قرغزستان، قزاقستان، ازبکستان او ترکمنستان امنیتي چارواکو ګډون کړی و.

د قرغزستان ولسمشر دغه څرګندونې په بشکیک کې د افغانستان په شپږمه امنیتي غونډه کې وکړې.

هغه په ​​دې غونډه کې د سیمې د هېوادونو د لوړپوړو امنیتي چارواکو په حضور کې خبرداری ورکړ، چې ښايي «د طالبانو مخالف کسان» هم د افغانستان د واک ترلاسه کولو لپاره له ځینو ترهګرو سره ایتلاف وکړي.

په دې غونډه کې د ایران، روسیې، چین، هند، پاکستان، تاجکستان، قرغزستان، قزاقستان، ازبکستان او ترکمنستان امنیتي چارواکو ګډون کړی و.

د قرغزستان جمهور رييس په دې غونډه کې برخه اخيستونکو هېوادونو ته په خطاب کې وويل، چې افغانستان دا مهال د پراخو ګواښونو سره مخ دی.

ښاغلي جباروف په ځانګړي ډول د داعش نوم واخیست او دا ډله یې په افغانستان کې تر ټولو فعاله او خطرناکه ترهګره ډله وبلله.

هغه د افغانستان اوسنی وضعت د منځنۍ اسيا لپاره د خطر زنګ وباله او وړاندوينه یې وکړه، چې په ډېر احتمال سره به ترهګرې ډلې هڅه وکړي، چې له اسیايي هېوادونو ځوانان جلب کړي.

د روسیې د امنیت شورا منشي نیکلای پاتروشیف هم په دې غونډه کې خبرداری ورکړ، چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د څه باندې ۲۳ زره وسله والو په ګډون ۲۰ ترهګریز سازمانونه شته.

هندي خبري رسنۍ «نیوز۱۸» راپور ورکړی، چې ښاغلي وېکرام په بېشکېک کې د سیمې د هېوادونو امنیتي چارواکو ناستې ته ویلي چې طالبان باید د لشکر طیبه او جیش محمد ترهګرو ډلو غړو ته اجازه ورنکړي چې په افغانستان کې روزنتونونه او پټن ځایونه ولري.
لشکر طیبه او جیش محمد دوه پاکستانۍ مذهبي ډلې دي، چې هند یې ترهګرې بولي.

هند پر یو شمېر بریدونو کې چې په ۲۰۰۱ کال کې د هغه هېواد په پارلمان شوی و او دا رنګه په ممبيي کې د تاج پر هوټل شوي برید کې هم د لشکر طیبه ډله ښکېله بولي.
دغه دواړه ډلې له هند څخه د کشمیر د بېلوالي لپاره هڅې کوي او د امریکا په ګډون ډېر هېوادونه دغه ډلې «ترهګرې» بولي.
د هند د ملي امنیت شورا مرستیال دغه غوښتنه د جمعې په ورځ د قرغزستان په پلازمېنه بېشکېک کې د سیمې د هېوادونو د امنیتي چارواکو په وړاندې وکړه.
ښاغلي مېسري ټینګار لاره، چې هېواد یې تل د افغانستان په پېښو کې رغنده ونډه لرلې او په راتلونکې کې به هم د یو مهم لوبغاړي په توګه پاتې شي.

هغه زیاته کړه، هند داسې ګڼي چې د افغانستان مسلې د حل لپاره په کار ده چې له «ټولنیز چلنده» کار واخیستل شي.
په دغې ناسته کې د ایران، روسیې، چین، هند، پاکستان، تاجکستان، قرغزستان، قزاقستان، ازبکستان او ترکمنستان امنیتي چارواکو برخه لرله.

د دغه وزارت په اعلامیه کې راغلي چې طالبان دې د دغو خبرو پر ځای د پاکستان امنیتي اندېښنو ته رسیدګي وکړي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت د جمعې په ورځ (د سلواغې ۲۷مه)په یوې خپره کړې اعلامیه کې ویلي: "د افغانستان او پاکستان ترمنځ د پولې د قانوني‌توب او سپېڅلوالي په اړه هر ډول خودخواهانه او خیالي ادعا، نشي کولای چې جغرافیایي، تاریخي او د نړیوالو حقونو واقعیتونه بدل کړي."

تر دې مخکې ښاغلي ستانکزي له افغانستانه د پخواني شوروي اتحاد د وتلو ۳۵ کلیزې لمانځعونډې ته ویلي، چې افغانستان په ټول عمر ډیورنډ په رسمیت نه دی پيژندلي او نه به یې وپيژنی.

ستانکزي وویل نیمه ټوټه افغانستان جلا دی او له ډیورنډ کرښې اخوا پروت دی.

عباس ستانکزي وویل، چې ډیورنډ کرښه انګرېزانو د افغانانو پر زړه تېره کړې ده او پر دغه کرښه اوښتو لپاره د پاکستان له خوا د د پاسپورټ او ویزې اصول پلي کول ورته د منلو نه دي او نه عملي کیدلی شي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت د طالبانو د بهرنیو چارو د مرستیال د دغو څرګندونو په غبرګون کې دغې ډلې ته سپارښتنه کړې چې د «داسې نامناسبه څرګندونو پرځای چې د خلکو پام بل لور ته اړوي» د پاکستان اصلي امنیتي اندېښنو ته دې پام وکړي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویلي، چې د پولې دواړو غاړو ته د خلکو او سوداګریزو توکو د تګ راتګ لپاره د نړۍوالو معیارونو پراساس اسانتیاوې برابروي.

د دواړو هېوادونو ترمنځ پر پوله لانجه کومه نوې خبره نه ده. په تېرو څو لسيزو کې د افغانستان ټولو حکومتونو دغه پوله په رسمیت نه ده پیژندلې.‌ د کرزي د حکومت پر مهال، ټولو دولتي ادارو ته ویل شوي و، چې دغه پوله "د ډیورند د فرضي کرښې" په نوم یاده کړي. خو پاکستان وايي، چې دا د دواړو هېوادونو تر منځ رسمي پوله ده او په نړیواله کچه په رسمیت پیژندل شوې.

د قرغزستاني او روسي رسنیو د راپورونو له مخې، د دې غونډې د ګډون کوونکو پلاوو مشرانو د غونډې په پیل کې دقرغزستان له ولسمشر سره وکتل.

د دې غونډې تر جوړیدو وړاندې د سیمې د هېوادونو د امنیت شورا د سلاکارانو ترمنځ هم لیدنې شوې وې.

د افغانستان امنیتي غونډو لړۍ د تهران په وړاندیز پیل شوې وه او تر اوسه داسې شپږ غوندې د سیمې په بېلابېلو ښارونو کې ترسره شوې دي.

په دې غونډو کې، د سیمې د هېوادونو د ملي امنیت لوړ پوړي چارواکو د افغانستان پورې تړلو مهمو امنیتي او سیاسي مسایلو او د سیمې د خلکو لپاره د هغې پر پایلو بحث کوي.

تر اوسه د دغې غونډې د محتوا په اړه ډېر معلومات په رسنيو کې نه دي خپاره شوي.

د ایران دولتي خبری اژانس (ایرنا) په راپور کې راغلي ،چې د علی خامنه ای استازی او د ملی امنیت د سترې شورا منشي علی اکبر احمدیان د سیمې سیاسی او امنیتی مسایلو کې د ایران نظر څرګند کړی، خو د دې نظر جزییات د ایرنا په راپور کې نه دي راغلي.

تر دې مخکې د روسیې خبري اژانس ریانووسي خبر ورکړی و، چې د روسیې د امنیت شورا منشي نیکلای پاتروشف په دې غونډه کې ویلي وو، چې اوسمهال د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کېړد ۲۳ زره جنګیالیو په ګډون ۲۰ ترهګریز ې ډلې موجودې دي.

ښاغلي پاتروشیف دا هم ویلي، چې له افغانستان څخه منځنۍ اسیا ته د مخدره توکو قاچاق نه دی کم شوی او خبرداری یې ورکړ چې په افغانستان کې تولید شوي مخدره مواد به په لنډه موده کې له زړو زېرمو څخه د منځنۍ اسیا هېوادونو ته قاچاق شي.