امریکا په غزه کې د موقتي اوربند په ملاتړ ملګرو ملتونو ته د یو پرېکړه لیک وړاندیز کړی

د دوشنبې په ورځ (د سلواغې ۳۰مه) له ملګرو ملتونو سره تړلې دغه سازمان د اېکس ټولنیزې شبکې پر خپلې پاڼې په یوه یادښت کې لیکلي، چې د ښوونځي پر هلکانو او نجونو خواړه وېشل شوي دي.

د دې یادښت پر بنسټ؛ یوازې په لومړنیو ښوونځیو کې ۱۴۴ زره ښځینه زده کوونکو ته غوړي او اوړه وېشل شوي دي.

د خوړو نړۍوال پروګرام زیاته کړه، چې دغه خوراکي مرسته به له زده کوونکو سره مرسته وکړي،چې ښه زده کړې وکړي او خپلو کورنیو ته یو څه خواړه ورسوي.

دغه سازمان د یکشنبې په ورځ اعلان وکړ، چې په افغانستان کې د میلیونونو زیانمنو کورنیو سره د مرستې لپاره نه ستړي کېدونکي هلې ځلې کوي.

د خوړو نړۍوال پروګرام وايي؛ له تېر کال راهیسې له افغانستان سره د نړۍوالو مرستو د کمېدو له امله په دغه هېواد کې له ۱۰ میلیونو وګړو سره مرستې بندې شوې دي.

په اوکراین کې د جګړې د دوه کلنې کلیزې په مناسبت، ملګرو ملتونو په دې لایحه کې ټینګار کړی چې په دغه هېواد کې بشري اړتیاوې لوړې دي او د بیارغونې لګښتونه په ډېرېدو دي.

ملګرو ملتونو د دوشنبې په ورځ (سلواغې ۳۰مه) د ایکس ټولنیزې شبکې په یوه یادښت کې لیکلي چې یوازې په ۲۰۲۴ کال کې په ملي او ټولنیزه کچه د سمدستي بیارغونې لومړیتوبونو لپاره ۱۵ میلیارده ډالرو ته اړتیا ده.

د دغه سازمان د معلوماتو له مخې، نړيوالو همکارانو د دې کار لپاره ٥،٥ ميليونه ډالره مرسته کړې ده.

د ملګرو ملتونو د راپور له مخې تر ټولو زیات زیانونه دونتزکا، خارکف، لوهانسک، زاپوریژیا او کیف په ښارونو کې د کور جوړونې، ترانسپورت، سوداګرۍ، صنعت، انرژۍ او کرنې په برخو کې شوي دي.

د اوکراین او روسیې ترمنځ جګړه د ۲۰۲۲ کال د فبرورۍ په ۲۴ مه پیل شوه او روسیه دا مهال د اوکراین پر ۱۷،۵ سلنه خاوره کنټرول لري.

د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین په دې وروستیو کې خبرداری ورکړ چې که جګړه دوام وکړي، اوکراین به "نه جبران کیدونکی او خورا جدي" ضربه وخوري.

د چمن پرلتوالو د یک شنبې په ماښام د (سلواغې ۲۹مه) ناوخته په چمن ښار کې د پاسپورټ ادارې دروازه د کانټینرونو په اېښودلو وتړله.

دغه پرلتوال وايي، یو شمېر کسان د پرلت له پرېکړو څخه سرغړونه کوي او د سپین بولدک ـ چمن پر دروازه په پاسپورټ تګ راتګ کوي چې دغه کار یې پرلتوالو ته د منلو وړ نه دی.

د چمن د لغړي اتحاد مشر او د پرلت سرلاری غوث الله اڅکزی وايي: «موږ ریاست ته دا وایو چې د پاسپورټ پرېکړه دې بدله کړي. زموږ یو شمېر کسان په دې نه پوهیږي چې څه مو په خیر دي، موږ له طالبانو هم دا غوښتنه کوو چې پر پاسپورټ دې خلک دغه لوري ته نه راپریږدي. خو بیا هم که څوک پر پاسپورټ تګ راتګ کوي موږ خلک څارو او پاسپورټونه یې ورته سوځوو.»

پرلتوال وايي، له خپلو غوښتونو او مبارزې څخه په کلکه دفاع کوي او چاته اجازه نه ورکوي چې په چمن کې پاکستانی پاسپورټ جوړ او یاهم په پاسپورټ تګ راتګ وکړي.

د پرلت د مرکزي کمیټې غړی ولي محمد وايي: «موږ چې کومې ژمنې له خپلو خلکو سره کړې دي پر هغه کلک ولاړ یو او د پاکستان حکومت فشارونو ته هیڅ کله نه تسلیمیږو، موږ به تردې وروسته نور ورته عملونه هم تر سره کړو.»

د چمن پرلت له پیل څخه نږدې څلور نیمې میاشتې پوره کیږي خو تردې مهاله د پاکستان حکومت له لوري د سپین بولدک ـ چمن پر دروازه د پاسپورټ د حتمي کېدو پرېکړه نه ده بدله کړې.

نوموړي نن یکشنبه پر خپلې ټویټر پاڼې ليکلي، چې نړۍواله ټولنه باید په افغانستان کې د ښځو او نجونو پر بشري حقونو تمرکز ته دوام ورکړي.

بېنېټ زیاته کړې ده، چې باید د نړۍوالو قوانینو څخه د سرغړونو د پای ته رسولو لپاره د قانوني وسایلو په کارولو سره نړۍواله ټوله خپلې هڅې پیاوړې کړي.

د مونیخ په امنیتي غونډه کې د ۱۲ هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو ګډه خبرپاڼه خپره کړه او ویې ویل چې طالبانو له ټولنې او سیاسي پرېکړو څخه د ښځو په ایستلو سره د افغانستان راتلونکی له ګواښ سره مخامخ کړی.

دوی په سیستماتیک ډول د جنسیتي ځورونې په اړه د اندېښنې په څرګندولو سره وویل چې دا مساله د انسانیت پروړاندې د جرم یوه بیلګه کیدای شي.

د البانیا، اندورا، بلجیم، بلغاریا، کاناډا، فرانسې، جرمني، کوسوو، لیخټین شټاین، منګولیا، هالنډ او رومانیا د بهرنیو چارو وزیرانو د مونیخ د امنیتي غونډې په دویمه ورځ دغه خبرپاڼه خپره کړه.

دوی د طالبانو له خوا د ښځو څنډې ته کولو او د جنسیت پر بنسټ سیستماتیکه ځورونه وغندله او ویې ویل چې طالبان په نړۍ کې د بشري حقونو د «تر ټولو ناوړه او تر ټولو ډارونکي» وضعیت مسوول دي.

دوی د افغان ښځو او نجونو د بنسټیزو حقونو پر خوندیتوب ټینګار وکړ او له طالبانو یې وغوښتل چې نور دې په سیستماتیک ډول جنسیتي ځورونې پای ته ورسوي. دوی وویل چې د طالبانو له لوري د ښځو او نجونو د نیولو وروستۍ څپه د ښځو له حقونو څخه په سیستماتیک ډول سرغړونه ده.

د دوولسو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو د طالبانو له بند څخه د ښځو او نجونو د ژر تر ژره خوشې کېدو غوښتنه وکړه او ټینګار یې وکړ، چې دوی د افغان ښځو او نجونو د بنسټیزو حقونو په برخه کې ماتېدونکې ژمنې لري.

بل خوا د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد مونیخ کې د ۱۲ هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو ګډې خبرپاڼې ته چې پکې راغلي وو، «طالبانو د افغانستان راتلونکی له ګواښ سره مخ کړی» غبرګون ښودلی او وايي په مونیخ کې وړاندې شوې اندېښنې «بې ځایه» دي.

د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د یکشنبې په ورځ د (سلواغي ۲۹مه) په اېکس پاڼه په مونیخ د ۱۲ هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو له لوري د ګډې اعلاميې خپرولو ته توند غبرګون ښودلی او لیکلی یې دي، «په مونیخ کې د افغانستان په اړه وړاندې شوې اندېښنې بې ځایه دي.»

الجزایر دوه اونۍ وړاندې د اوربند په اړه د پرېکړه لیک لومړنۍ مسوده وړاندې کړې ده؛ خو په ملګرو ملتونو کې د متحده ایالاتو سفیرې لینډا توماس ګرین فیلډ په چټکۍ سره ویلي، چې دغه مسوده کولی شي چې "حساس مذاکرات" له خطر سره مخامخ کړي، چې موخه یې په روانه جګړه کې یوه وقفه ده.

ډېپلوماټانو ویلي، چې الجزایر د شنبې په ورځ غوښتنه کړې چې دغه شورا د سې شنبې په ورځ د اوربند مسودې ته رایه ورکړي.

د ملګرو ملتونو د امنیت شورا پرېکړه لیک د تصویب لپاره لږ تر لږه نهه رایو ته اړتیا لري؛ خو په دې شرط چې دغه مسوده د متحده ایالاتو، برېتانیا، فرانسې، چین او روسیې له خوا ویټو نه شي.

اغلې ټوماس ګرین فیلډ د شنبې په ورځ ویلي: "متحده ایالات د دې مسودې په اړه د اقدام ملاتړ نه کوي. که چیرې دا مسوده رایه ګېرۍ ته وړاندې شي؛ نو تصویب به شي."

واشنګټن په دودیز ډول خپل متحد اسراییل د ملګرو ملتونو له اقداماتو ساتي او د اکتوبر له ۷مې راهیسې یې دوه ځله په امنیت شورا کې په غزه کې د اوربند مسوده ویټو کړې ده؛ خو دوه ځلې یې هم ممتنع رایه ورکړې او دغه شورا ته یې اجازه ورکړې چې داسې مسودې تصویب کړي، چې موخه یې غزې ته د بشري مرستو ډېرول او د د جګړې پر مهال د بشري وقفو اوږدول دي.

په همدې حال کې د امریکا، مصر، اسراییل او قطر ترمنځ د جګړې د درولو او د حماس له خوا د برمته شویو کسانو د خوشې کولو خبرې روانې دي.

د غزې جګړه تېر کال د اکټوبر په ۷مه هغه مهال پیل شوه؛ کله چې د حماس وسله والو چې د غزې چارې په لاس کې لري، پر اسراییل برید وکړ او د اسراییل د شمېرو له مخې ۱۲۰۰ کسان ووږل او ۲۵۳ نور یې یرغمل کړل.

د دغه برید د غچ اخیستلو په موخه اسراییل د غزې په تړانګه کې پراخ پوځي عملیات پیل کړل چې د غزې د روغتیايي چارواکو په وینا؛ تر اوسیه یې تر ۲۸ زرو ډېر فلسطینیان وژلي او د زرګونو نورو جسدونه د نړېدلو ودانیو لاندې پاتې دي.

په غزه کې د اوربند په اړه د امنیت شورا احتمالي رایه اچونه په داسې حال کې کیږي، چې اسراییل د غزې په سویل کې د رفح پر ښار د برید پلان لري، چیرې چې له ۱ میلیون څخه ډېرو فلسطینیانو له روانې جګړې پناه وړې.

نړۍوال په دې اندېښمن دي چې پر دغه ښار برید به په غزه کې روان بشري بحران لا پسې ژور کړي.