د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلویزیون راپور ورکړی، چې د دې ډلې د کورنیو چارو او دفاع وزارتونو او د استخباراتو د عمومي ریاست پلاوي بامیان ته په سفر تللي چې د دغې ډلې د چارواکو او جنګیالیو وسلې ثبت کړي.
بامیانو ته د طالبانو تللي پلاوي د یکشنبې په ورځ (د کب ۶مه) له ټولو پوځي او غیر پوځي مسوولانو غوښتي، چې د دولتي او شخصي وسلو د ثبت په برخه کې همکاري وکړي.
دا په داسې حال کې ده، چې د مرغومې په میاشت کې د بدخشان والي محمد ایوب خالد هم له طالب چارواکو او جنګیالیو غوښتي و چې د وسلو د لیږد جوازونه ترلاسه کړي.
تر دې مخکې د طالبانو د بلخ والي د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره خبرداری ورکړی و، چې له جواز پرته وسلې او تجهیزات به ضبط او له خاوندانو سره به یې قانوني چلند وشي.
طالب چارواکي ټینګار کوي، چې د وسلو ټول خاوندان باید د هویت کارتونه ولري، که نه له سرغړونکو سره به قانوني چلند وشي.
تر دې وړاندې پاکستاني چارواکو په وار وار پر طالبانو تور پورې کړی چې د امریکایان ورپاتې وسلې یې پاکستان ته قاچاق کیږي او هلته د اورپکو ډلو له خوا د دغه هیواد د حکومت پر ضد کارول کیږي.
له هلمند څخه سرچينو افغانستان انټرنشنل پښتو ته ويلي، چې د دغه ولایت په مرکز لښکرګاه کې نامعلومو کسانو يو پخوانی مدافع وکيل او د هغه مېرمن په خپل کور کې په چړو وهلي او وژلي دي. دوه ورځي وړاندې په لښکرګاه کې دوو موټر سdکل سپور د تېر جمهوريت پر يوه سرتيري هم وسله وال بريد کړی.
د هملند مرکز لښکرګاه څخه سرچينو افغانستان انټرنشنل پښتو ته ويلي، چې بېګا نامعلوم کسان د لښکرګاه په د کارته لګن کې د مدير نجيب الله خان په نوم دغه سپين بوډا او د هغه مېرمن په خپل کور کې په چړو وهلي او وژلي دي.
نجيب الله د تېر جمهوري نظام پر مهال په هلمند کې د افغانستان د مدافع وکيلانو د خپلواکې ټولنې استازی و.
د هغه لمسي عبدالهادي پوپل پر خپله فېسبوک پاڼه د هغه د وژل کېدو خبر تاید کړی، خو د پېښي اړوند يې نور معلومات نه دي شريک کړي.
دوې ورځي وړاندي د هلمند د ترافيکو د مدير زوی جان محمد شجاع چې په تېر جمهوري نظام کې يې د پوليسو په لیکو کې دنده درلوده هم د ولایت مقام په جاده کې د دوو موټرسېکل سپور له لوري پرې وسله وال بريد شوی اوزخمی شوی.
د لښکرګاه ايمرجنسي روغتون څخه سرچینې وايي، چې د هغه وضعت سم نه دی او د کوما په حالت کې دی.
افغانستان انټرنشنل پښتو هڅه وکړه، چې د دواړو پېښو په اړه د هلمند د ځايي طالبانو نظر هم واخلي، خو هغوی په دې اړه د معلوماتو له ورکولو ډډه وکړه.
دواړه پېښي د ښار په منځ د خلګو د ګڼې ګوڼې په ساحه کې شوې، چې هره ورځ په څو مترۍ کې طالبان تلاښۍ هم ترسره کيږي.
د بلخ لپاره د طالبانو د والي ویاند وايي، د دې ډلې د درې ګونو محکمو د پرېکړي له مخې سبا په جوزجان کې یو کس اعدامېږي. طالبانو د دغه کس د هويت په اړه نور معلومات نه دي ورکړی. په ورته مهال ځینې سرچینې وايي، چې دوه کسان په جوزجان کې اعدامېږي.
خو د بلخ لپاره د طالبانو د والي ویاند حاجي زايد پر خپله اېکس پاڼه ليکلي د یو کس د اعدامېدو خبره کړې ده.
نوموړی زیاتوي: « په جوزجان کې یو قاتل باندي الهي حکم (قصاص) پلي کيږی.»
نوموړي د دې کس او د قصاص د ځای اړوند نور معلومات نه دي ور کړي.
طالبانو تېره پنجشنبه په غزني کې هم دوه کسان په یوه لوبغالي اعدام کړل.
دې ډلې د دې دوو کسانو تر اعدام یوه ورځ مخکې له خلکو غوښتي وو، چې د دې کسانو د اعدام لیدو ته ور شي.
د طالبانو د تېرې اونۍ اعدام د ملګرو ملتونو او بښنې نړیوال سازمان له غبرګون سره مخ شو.
د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي دفتر یا یوناما وویل، چې ملګري ملتونه د اعدام د مجازاتو مخالف دي او له طالبانو غواړي چې ژر تر ژره د اعدام مجازات لغوه کړي.
د بښنې نړیوال سازمان هم پر طالبانو غږ وکړ، چې سملاسي د اعدام سزا بنده او ټول اعدامونه لغوه کړي.
دې سازمان د غزني له پېښې یوه ورځ وروسته خپل اېکس کې ولیکل، چې اعدام د نړیوالو قوانیو خلاف او نه زغمېدونکی بللی دی.
د بښنې نړیوال سازمان د خلکو په مخ کې اعدام هم انساني کرامت ته سپکاوی ګڼلی و.
خو طالبان وايي، چې د «عبرت» لپاره په عام محضر کې اعدام کوي، خو دا ډله خلکو ته د انځور او ويډيو اخيستلو اجازه نه ورکوي.
پر افغانستان د طالبانو بیا واکمنۍ دې ډلې تېر کال د قصاص لومړی حدود په فراه ولایت کې او دوهم ځل تېره اونۍ په غزنې کې پلي کړل او سبا یې هم جوزجان کې عملي کوي.
طالبان په داسې حال کې په افغانستان کې د قصاص او درو حدود عملي کوي، چې پر دغه ډله د بې ګناه وژنو ادعاوې شته.
ایراني رسنيو خبر ورکړی، چې د طالبانو اقتصادي او تخنيکي پلاوي د دغه هېواد په چابهار بندر کې د استوګنې او سوداګريزو ودانیو او هوټلونو د جوړولو بنسټ ډبره کېښوده. په افغانستان کې د ایران د ولسمشر ځانګړی استازی او سفير حسن کاظمي قمي هم له دې پلاوي سره دی.
د طالبانو د صنعت او تجارت وزارت په مشری پلاوی پرون ایران ته لاړ.
په دې پلاوي کې د طالبانو پر صنعت او سوداګرۍ وزارت سربېره د ترانسپورټ او هوايي چلند، ماليې، بهرنيو چارو وزارتونو او د طالبانو د رییس الوزرا د اقتصادي مرستیال استازي شامل دي.
دغه پلاوی له ایران سره د ترانزينټ او صاداراتود پر زياتوالي، په چابهار بندر کې د ظرفيتونو او اسانتیاوی د رامنځ ته کولو او همدا ډول ایران ته د ملابرادر وروستي سفر کې د شویو هوکړږ د عملې کېدو او ارزونې په اړه له ایراني چارواکو سره خبرې کوي.
کندهار کې سرچینو نن افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل، ملا هبت الله اخوندزاده چارواکو ته شفاهي امر کړی، چې له رسنیو سره ویډیويي مرکه نشي کولی. د کندهار ملي تلویزون کې سرچینې وايي، تلوېزون کې د انسان په ښکارېدو هم بندیز لګېدلی، چې له امله یې د خبرونو ویاند هم پر پرده نه ښکاري.
اونۍ وړاندې د کندهار لپاره د طالبانو والي هم له رسنیو وغوښتل چې د ساکښ انځور به نه خپروي.
باخبره سرچینو له افغانستان انټرنشنل - پښتو سره نن خبرو کې وویل، چې د دې ډلې مشر چارواکو ته هم امر کړی چې له رسنیو سره له ویډیويي مرکو ډډه وکړي: «شیخ صیب د ځینو وزیرانو په رسنیو کې د زیاتو خبرو کولو او مرکو باندې ناراضه دی.»
دوی واييتر دې وروسته به د یوې موضوع اړوند د ژوندي انسان له انځورونو او ویډیوګانو پرته خبرونه او راپورونه خپریږي.
طالبانو تر دې مخکې هم د خپلو بندیزونو او محدودیتونو پیل له کندهار کړی او بیا یې نورو ولایتونو ته غځولي دي.
د افغانستان انټرنشنل ـ پښتو خبریال عبدالحق عمري ته باخبره سرچینې زیاتوي، چې ملا هبت الله غواړي د خپلو اوسنیو بندیزونو لمن پراخه کړي.
د دې بندیزونو د عملي کولو په اړه د امربالمعروف او نهې له منکر وزارت په ملتیا په کابل کې مشورتي ناستې روانې دي، ترڅو په نرمه عامه پوهاوی وکړي.
په کابل کې د افغانستان ملي ټلویزیون کې سرچینې وايي دغه اداره کې هم داسې ګنګوسې دي چې د ژوندي سارو د انځورونو او ویډیوګانو په خپرولو به محدودیتونه ولګول شي.
په کابل کې نورو سرچینو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل، چې طالبان د رسنیو له مسوولینو او نهادونو سره د نويو بندیزونو په اړه راتلونکې سې شنبه په انټرکانټیننټل هوټل کې ناسته کوي.
د افغانستان انټرنشنل ـ پښتو د موندونو پر بنسټ د طالبانو امربالمعروف او نهې له منکر وزیر خالد حنیفي هغه طالب وزیر دی، چې په وروستیو ورځو کې یې د دې وزارت په اېکس پاڼه کې له انځورونو او ویډیوګانو پرته یوازې اډیو ویناوې خپریږي.
طالبانو ترکمنستان ته د بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي د سفر د خبر په هکله هم یو پخوانی انځور خپور کړی دی.
امیر خان متقي به پخوا له هر بهرني سفر مخکې په هوايي ډګر کې له رسنیو سره مرکې کولې، خو نن یې ترکمنستان ته د خپل سفر په تړاو هوايي ډګر ته خبریالان نه وو غوښتي او نه یې هم کوم تازه انځور خپور کړی.
د طالبانو مشر ملا هبت الله اخوندزاده د دې ډلې د بنسټګر ملا عمر په څېر د هیواد په سوېلي ولایت کندهار کې اوسیږي او له هغه ځایه پر افغانستان واکمني کوي.
د طالبانو له بنسټګر ملا عمر نیولې تر ملا اختر محمد منصور او اوسني مشر ملا هبت الله پور، په رسنیو کې د درې واړو یوازې یو انځور خپریږي او هیڅ ویډیويي مرکې نه لري.
د ملا عمر په مشرۍ د طالبانو لومړنۍ واکمنۍ کې تلویزوني خپرونې بندې وې او یوازې د ضرورت له مخې خلکو ته د انځور اخیستو اجازه وه.
دې ډلې په لومړنۍ واکمنۍ کې پر هغو درملو هم بندیز لګولی و چې انځور یې درلود. د طالبانو دغه بندیز د پاکستان بې کیفیته درملو سوداګري پراخه کړه چې بې انځوره یې افغانستان ته لېږل.
د انځور او ویډیو د مخنیوي لپاره د طالبانو د مشر دا هڅې په داسې مهال دي چې تېره اونۍ د دې ډلې امر بالمعروف او نهې له منکر کسانو په لغمان کې پر هغو بېنرونو رنګ واچاوه چې د ساکښو انځورونه یې لرل.
د افغانستان د خبریالانو مرکز وايي، په خوست ولایت کې طالبانو رسنیو ته د ښځو له لوري د ټیلیفوني اړیکو مخه نیولې او دغه کار یې «ناجایز» بللی. دغه مرکز وايي، طالبانو د رسنیو مسوولانو ته خبرداری ورکړی، چې که دوی د ښځو ټیلیفونې اړیکې ځواب کړي «محاکمه» به شي.
د افغانستان د خبریالانو مرکز د طالبانو یو رسمي مکتوب خپور کړی چې په کې د خوست د امنیه قوماندان عبدالرشید عمري لاسلیک لیدل کیږي.
په دغه رسمي مکتوب کې ښاغلي عمري اعلان کړی چې په خوست ولایت کې رسنیو ته د ښځو او نجونو له لوري ټیلیفوني اړيکه منع ده.
د طالبانو په رسمي مکتوب کې چې د شنبې په ورځ د کب په پنځمه لاسلیک شوی، په خوست کې یو شمېر خصوصي راډیوګانې «اخلاقي فساد» ته په هڅولو تورنې شوې دي.
په دغه مکتوب کې ویل شوي چې ځينې ښځې او نجونې د ټولنيزو پروګرامونو پر مهال او يا د ښوونځيو د ښوونیز نصاب د خپرولو پر مهال راډيوګانو نو زنګونه کوي او دا يې د «نا مشروع اړیکو» او د «اخلاقي فساد» د هڅولو يوه بېلګه بولي.
په دغه مکتوب کې ټینګار شوی چې سیمه ییزې راډیوګانې او ټلویزیونونه د پوهنې له ریاست څخه د ښوونځیو د نصاب د خپرولو اجازه نه لري. په مکتوب کې خبرداری ورکړل شوی چې که له دغه حکم څخه سرغړونه وشي، د رسنیو مسوولان به احضار او محاکمه شي.
د افغان خبريالانو مرکز وايي چې دا مهال په خوست ولايت کې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې د ملي راډيو او تلويزيون ترڅنګ ١٥ خصوصي راډيوګانې او درې خصوصي تلويزيونونه فعاليت کوي.
د افغانستان د خبريالانو مرکز د خوست د امنيې قوماندانۍ ګواښ د دې ولايت د خبريالانو او رسنيو د مسوولانو احضارول او محاکمه کول يې د رسنيو د قانون خلاف عمل بللى دى.
دغه مرکز په خوست ولایت کې د طالبانو د امنیې قوماندان لیکلي اخطار «بې ساري» بللی او په رسنیو کې د طالبانو د لاسوهنې نه کولو غوښتنه کوي.
په خبرپاڼه کې راغلي، چې په افغانستان کې د رسنیو د شکایتونو او سرغړونو د څېړلو د کمېسیون فعالیتونه له خنډ سره مخ شوي او نامسوول چارواکي په مستقیم او غیر مستقیم ډول رسنۍ ګواښي.