هندي سندرغاړی پنکج اوداس د دوشنبې په ورځ له اوږدې ناروغۍ وروسته د ۷۲ کلونو په عمر د ممبۍ په یوه روغتون کې ومړ. د دغه سندرغاړي د مړینې په اړه په یوه پیغام کې د هند لومړي وزیر نريندرا مودي هغه «د هندي موسیقۍ څراغ» بللی، چې سندرې یې ګڼو نسلونو ته رسېدلې دي.
ښاغلي مودي وويل، چې د دې سندرغاړي تشه به هېڅکله ډکه نه شي.
دغه سندرغاړی، چې د «غزل شاه» لقب یې تر لاسه کړی د هالیووډ په ځینو فلمونو کې يې هم سندرې ویلي دي.
ښاغلي اوداس د خپل هنري ژوند په ترڅ کې د هندي موسيقۍ له نړۍوالۍ اکاډمۍ څخه د جايزې د ترلاسه کولو تر څنګ ډېرې نوري جایزې او او لاسته راوړني ترلاسه کړي دي.
د جمهوري غوښتونکي ګوند مشرې رونا مک ډانیل د دوشنبې په ورځ ویلي، چې د متحده ایالاتو د ولسمشرۍ له ټاکنو نهه میاشتې وړاندې د ګوند د احتمالي نوماند ډونالډ ټرمپ د فشارونو له وجې یې له خپلې دندې استعفا کړې ده.
دغه اقدام په ګوند باندې د پخواني ولسمشر ټرمپ واک منعکس کوي، هغه څه چې نوموړی د نومبر په میاشت کې د ډیموکراتانو کاندید ولسمشر جو بایډن سره احتمالي رقابت ته چمتو کوي.
د فبرورۍ په پیل کې د مک ډینیل سره له لیدنې وروسته ، ټرمپ په ټولنیزو رسنیو کې لیکلي چې هغه به د شنبې په ورځ د سویلي کارولینا له لومړني بریا وروسته د جمهوري غوښتونکو ملي کمیټې کې د بدلونونو لپاره فشار راوړي. ټرمپ په دغه ایالت کې له پخوانۍ والي نیکي هیلي ټاکنې ګټلي دي.
دوه اونۍ دمخه ، ټرمپ د شمالي کارولینا د جمهوري غوښتونکي ګوند رییس مایکل واټلي د جمهوري غوښتنونکو ملي کمیټې درییس په توګه او د خپله لور لارا ټرمپ د هغه مرستیالې په توګه تایید کړه، هغه څه په دغه کمیټې د هغه د کنټرول د ټینګولو هڅه بلل شوې ده. واټلي د ۲۰۲۰ په ټاکنو کې د درغلیو په اړه د ټرمپ غلطې ادعاوې تکرار کړې وې.
مک ډانیل په یوې اعلامیه کې ویلي: " کله چې موږ نوماندان لرلي، د جمهوري غوښتونکو ملي کميټې په تاریخي ډول بدلون موندلی او دا تل زما اراده وه چې همدې دود ته درناوی وکړم. زه ژمنه یم چې د سپینې ماڼۍ واک بیرته ترلاسه کړو او د نومبر په میاشت کې د جمهوري غوښتونکو د رای ورکولو په برخه کې انتخاب کړم."
د جمهوري غوښتونکو ملي کمیټهد نوماندانو لپاره د پیسو په راټولولو، د ګوند پیغام په خپرولو، د منابعو په لاسته راوړلو او د رایې ورکوونکو د فکر په بدلولو کې مهم رول لوبوي.
څوک چې د مک ډینیل ځای ناستی کیږي د دغه پاشل شوي ګوند د متحد کولو ننګونې سره به مخامخ وي.
د امنیت شورا د نننۍ غونډې دوره یي مشره ارولین رودریگز په نننۍ غونډه کې د طالبانو له خوا د جنسیتي تبعیض او د افغان ښځو او نجونو پر وړاندې د تاوتریخوالي په اړه سخت غبرګون وښود.
هغې له طالبانو وغوښتل چې ژر تر ژره دې خپلې ټولې د ښځو ضد تګلارې او فرمانونه لغوه کړي.
نوموړې په افغانستان کې د ښځو د زده کړو، حقونو او د اساسي ازادیو پر حق ټینګار وکړ.
د افغانستان په اړه د ملګرو ملتونو غوڼډه د تړلو دروازو تر شا نن دوشنبه پیل شوه. په دغه ناسته کې د ملګرو ملتونو سرمنشي ګډون نه دی کړی او د غونډې مشري په ملګرو ملتونو کې د ګایانا سفیره ارولین رودریگز په غاړه لري.
سرچینې افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د امنیت شورا په غونډه کې به ګډونوال د یوناما او ځانګړي استازي پر واکونو او کاري جوړښت خبرې وکړي.
د امنیت شورا د غړو لپاره تر ټولو مهمه موضوع د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د ځانګړي استازي د کاري دورې ټاکل دي.
سرچینې وايي، چې د امنیت شورا په غونډه کې به د امریکا، برېټانیا، سویس، فرانسې، سویلي کوریا او متحده عربي اماراتو ګډه اعلامیه ولوستل شي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت په عشق اباد کې د «لاجورد لارې» د پراختیا په موخه د یوې ناستې د جوړېدو په اړه د ترکمنستان سره هوګړې ته رسېدلي دي.
د خبرپاڼې له مخې؛ دغه هوکړه د طالبانو د بهرنیو چارو د وزیر امیر خان متقي او د ترکمنستان د بهرنیو چارو د وزیر راشد مرادوف ترمنځ په لیدنه کې شوې ده.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د دوشنبې په ورځ د کپ په ۷ مه په خپله خبرپاڼه کې د «لاجورد لارې» د پلان په تړاو د پنځو هېوادونو له استازو سره د طالبانو د راتلونکې ناستې په اړه نور جزییات نه دي ورکړي.
په ۲۰۱۸ کال کې د پنځو هېوادونو ترمنځ د «لاجورد لار» تړون لاسلیک شو. دغه لار افغانستان د ترکمنستان، اذربایجان او ګرجستان له لارې له ترکیې سره نښلوي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت خبرپاڼه زیاتوي، چې امیر خان متقي له رشید مرادوف سره د طالبانو او ترکمنستان د دوه اړخیزو اړیکو، په عشق اباد کې د طالبانو د ډېپلوماتیکو اړیکو د ښه والي او د ټاپي پروژې د عملي کار د پیل په اړه خبرې کړې دي.
په خبرپاڼه کې راغلي، چې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر له ترکمنستان څخه وغوښتل، چې د وارداتو د زیاتوالي، هرات ته د برېښنا د برابرولو، د سړکونو د بیارغونې، د اورګاډي پټلۍ د جوړولو، سوداګرو ته د وېزو د ورکړې او د افغان محصلینو لپاره د تحصیلي بورسونو د زیاتولو په برخه کې له افغانستان سره مرسته وکړي.
خبرپاڼه زیاتوي، چې امیرخان متقي په دې کتنه کې ویلي، چې طالبان د ټاپي پروژې د عملي کار پیل ته بشپړ چمتووالی لري.
د جمهور اژانس د خبر له مخې؛ د ترکمنستان د بهرنیو چارو وزیر د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر د غوښتنو منلو ته چمتووالی ښودلی دی.
د دې خبرپاڼې له مخې؛ راشد مرادوف ویلي، چې ترکمنستان هڅه کوي په نږدې راتلونکي کې په افغانستان کې د ټاپي پروژې عملي کار پیل کړي.
خبرپاڼه همدا راز؛ د دغه ترکمن چارواکي له قوله وايي، چې د تور غونډۍ د پټلۍ د ظرفیت د لوړولو پلان نهايي شوی او ډېر ژر به پرانېستل شي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي د دوشنبې په ورځ (د کب شپږمه) ترکمنستان ته سفر وکړ.
د دې ډلې چارواکو ویلي دي، چې هغه د ترکمنستان د بهرنیو چارو د وزیر په بلنه دغه هېواد ته سفر کړی دی.
تر اوسه کوم هېواد د طالبانو حکومت په رسمیت نه دی پېژندلی؛ خو دغه ډله د ترکمنستان په ګډون د سیمې له ځینو هېوادونو سره نږدې اړیکې لري او وخت پر وخت یې لوړپوړي چارواکي دغو هېوادونو ته ځي.
د خوړو نړۍوال پروګرام د دوشنبې په ورځ وویل، چې جنوبي کوریا له افغانستان سره د بشري مرستو په برخه کې څلور میلیونه ډالره مرسته کړې ده. د ملګرو ملتونو دغې ادارې ویلي، چې دغه بودیجه به په افغانستان کې د بېړنیو خوراکي مرستو او د قحطۍ د مخنیوي لپاره ولګول شي.
د خوړو نړۍوال پروګرام په یوه خبرپاڼه کې لیکلي، چې د جنوبي کوریا د بهرنیو چارو وزارت دغه پیسې په دغه هېواد کې د خوړو له نړۍوال پروګرام سره مرسته کړې ده.
دغه سازمان په افغانستان کې د خوراکي توکو بحران ته په اشارې سره په دې خبرپاڼه کې زياته کړې، چې د دغه هېواد په میليونونو اتباع چې په ناوړه اقتصادي وضعيت او بېکارۍ کې لاس لري، د ځان ژغورنې په هڅه کې دي.
په افغانستان کې د خوړو د نړۍوال پروګرام مشر هسیایو وی لی وویل، چې افغانان خپل وروستي منابع له لاسه ورکړي او سپما یې کمه شوې ده.
د خوړو د نړۍوال پروګرام په خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه سازمان تېر کال په ټول افغانستان کې له ۱۹ میلیونه وګړو سره مرسته کړې وه.
د دغې خبرپاڼې له مخې؛ د خوړو نړۍوال پروګرام په افغانستان کې له بشري ناورین سره د مقابلې لپاره د مالي سرچینو د کمښت له امله په ۲۰۲۳ کال کې له افغانستان سره خپلې مرستې ۱۰ میلیونه کسانو ته راکمې کړې.
جنوبي کوریا هم تېره میاشت کې د افغانستان د بشري مرستو له صندوق سره یو میلیون ډالره مرسته وکړه.
په دې وروستیو کې دغې ادارې اعلان وکړ، چې تر راتلونکو شپږو میاشتو پورې په افغانستان کې د خپلو فعالیتونو د دوام لپاره ۷۶۰ میلیونه ډالرو ته اړتیا لري.
د خوړو نړۍوال سازمان وايي، چې په افغانستان کې هره ورځ ۱۶ میلیونه وګړي د خوراکي توکو د کمښت په اړه اندېښمن دي.
هندي چارواکو وویل، چې د راوي سیند چې د پنجاب – جمو او کشمېر پر پوله بهېږي، پاکستان ته تړلی دی. ویل کیږي، چې د راوي سیند د اوبو بندول د " شاه پور کنډي بند" پروژې تر بشپړېدو وروسته دوه ورځې وړاندې پیل شوي دي.
هندي چارواکو ویلي دي، چې د شاهپور کنډي بند د پروژې له بریالیتوب وروسته د اوبو سرچینې دوو شمالي ایالتونو ته اړول شوي، چې هند ته اجازه ورکوي، چې د راوي سیند د اوبو له سرچینو څخه اعظمي ګټه پورته کړي.
د هند اکانومیک ټایمز د یکشنبې په ورځ (د کب ۶مه) راپور ورکړ، چې هندي چارواکو وویل، چې د راوي سیند څخه ۱,۱۵۰ کوسک اوبه د جمو او کشمیر د کنوا او سامبا سیمو کې پاکستان ته د ۳۲۰,۰۰۰ هکتاره ځمکې د خړوبولو لپاره کارول شوي.
د هند او پاکستان تر منځ د ۱۹۶۰ کال د سیند د اوبو د تړون له مخې، هند د راوي، ستلج او بیس سیندونو پر اوبو ځانګړی حق لري، په داسې حال کې چې پاکستان د سند، جهلم او چناب سیندونو کنټرول لري.
په همدې حال کې د هند لومړي وزیر نریندرا مودي په دې وروستیو کې په یوه کنفرانس کې په خپله وینا کې ژمنه وکړه، چې د هندي بزګرانو لپاره به د ستلج، بیس او راوي سیندونو د اوبو د اغېزمنې ګټې اخیستنې ملاتړ وکړي. هغه د هند پر حق باندې ټینګار وکړ، چې د دغو سیندونو د اوبو د ضایع کېدو مخه نیسي، چې په پاکستان ته تېریږي.
د دغه راپور له مخې؛ له هغه وخت راهیسې هند د اوبو د مدیریت ګڼې پروژې پلې کړې، چې د راوی سیند بند یو له دغو پروژو څخه دی، چې هند توانېدلی د ختیځو سیندونو شاوخوا ۹۵ سلنه اوبه په خپله ولګوی.
په همدې حال کې د شاه پور بیراج بند د بنسټ ډبره په ۱۹۹۵ کې د هند د هغه وخت لومړي وزیر له خوا کېښودل شوه، کله چې د جمو او کشمیر او پنجاب حکومتونو ترمنځ شخړې رامنځته شوې چې دا پروژه د څلور نیمو کلونو لپاره وځنډول شوه.
هند ټینګار کړی، چې له دې وروسته به د راوي د اوبو یو څاڅکی هم پاکستان ته نه ځي او له دغو اوبو څخه به په جمو او کشمیر او پنجاب کې د کرنې او اقتصادي ودې لپاره کار اخلي.