امنیت شورا کې د پاکستان استازی:طالبان باید د ګاونډیو هېوادونو ځمکنۍ بشپړتیا ګواښمنه نه کړي

عبدالله بهیر چې له هېواده بهر اوسي پر خپلې اېکس پاڼې د خپل نیکه په تړاو ځینې ترخې څرګندونې کوي، چې د ټولنیزو شبکو د کاروونکو له موافقو او مخالفو غبرګونونو سره مخ شوی دی.

تازه نوموړي پر خپلې ایکس پاڼې د ښاغلي حکمتیار وروستۍ ویډیو ته چې د فلسطینیانو په اړه یې پکې خبرې کړي لیکلي، چې حکمتیار خوشحاله دی، چې ځان د غزې د خلکو خواخوږی معرفي کوي.

هغه زیاتوي: " مګر په زړه کې یې یوه ذره رحم هم ورته نه شته".

نوموړي حکمتیار یو نارسست یا ځان خوښی بللی او هغه ته یې ویلي: "ته هغه وطن پلورونکی یې چې يوازې د افغانانو په وینو باندې مړېږې".

عبدالله بهیر زیاتوي، چې حکمتیار یوازې په هغو «جهادونو» کې شرکت کوي، چې شاته یې د "سي ای اې ډالر" وي.

هغه د پاکستان پخواني پوځي جنرال او کودتاچي ضیاءالحق ته په اشارې ویلي:" ضیاءالحق ۲۰ زره فلسطینیان شهیدان کړل، هغه ته حکمتیار د خدای مرتبه ورکوله، په ټول حزب کې یې دا فکر خپور کړی و، چې ضیاءالحق زموږ واقعي اتل دی".

تر اوسه د حکمتیار د کورنۍ بل غړي او یا په خپله ښاغلي حکمتیار د خپلې کورنۍ د غړي د یادو څرګندونو په تړاو هېڅ غبرګون نه دی ښودلی؛ خو عبدالله بهیر په بار - بار نوموړی د کابل ورانوونکی بللی دی.

ښاغلي ګلبدین حکمتیار د اسلامي حزب مشر او د ډاکتر نجیب الله د واکمنۍ پر مهال یې مخامخ د افغانستان له جمهوریت سره د پاکستان په ملاتړ جګړه کړې ده.

نوموړی د ډاکتر نجیب الله د واکمنۍ له سقوط وروسته په کابل کې د احمد شاه مسعود او یو شمېر نورو قوماندانانو سره په جنګ بوخت و، چې له امله یې د کابل زرګونه شخصي او دولتي ودانۍ ویجاړې او زرګونه انسانانو ته مرګ ژوبله اوښتې وه.

نن د ملګرو ملتونو امنیت شورا د افغانستان په اړه ځانګړې غونډه لري، چې دغې غونډې ته په افغانستان کې د یوناما مشرې رزوا اونتبایوا د افغانستان د وضعیت په تړاو خپل راپور وړاندې کړ.

د یوناما مشرې د چهارشنبې په ورځ د امنیت شورا په غونډه کې افغانستان د نړۍوالې ټولنې پر وړاندې ننګونه او د بې ثباتۍ سرچینه وبلله او زیاته یې کړه، چې له دغه هېواد څخه د نړۍ نورو برخو ته ترهګري صادرېږي.

مېرمن اوتونبیایوا دا هم وویل، چې په افغانستان کې د ترهګرو ډلو شتون د سیمې او بهر هېوادونو لپاره د اندېښنې لامل دی.

هغې زیاته کړه؛ دا اندېښنې یوازې په افغانستان کې د داعش د حضور په اړه نه دي؛ بلکې د اوتونبیایوا په وینا، په افغانستان کې د تحریک طالبان پاکستان حضور د پاکستان لپاره یوه لویه اندېښنه ده، چې په تېرو میاشتو کې د ترهګرو بریدونو شاهد دی.

د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د دغې ډلې تر کنټرول لاندې ملي راډیو ته ویلي، چې په نړۍوالو سټیجونو باید د افغانستان په اړه حقیقي او واقعي راپور بیان شي.

نوموړي زیاته کړې، چې داسې څه باید ونه ویل شي، چې وروسته پرې نړۍوال په خپله پښېمانه وي.

هغه وویل: "که څه هم تر اوسه ملګرو ملتونو او استازو یې ډېره پاملرنه نه ده کړې؛ خو موږ له دوی غوښتنه لرو چې داسې راپور وړاندې کړي، چې د افغانستان اوسنی وضعیت له نېږدې پکې بیان شي او زموږ نظر پکې واخیستل شي".

دا په داسې حال کې ده، چې نن د ملګرو ملتونو د امنیت شورا په غونډه کې د امریکا استازي ویلي، چې دوی به له افغان مېرمنو سره کار کوي؛ تر څو په افغاني ټولنه کې بېرته د کار جوګه شي.

رابرټ ووډ د امنیت شورا په غونډه کې وویل، چې د ښځو نه ګډون د افغانستان اقتصاد ته میلیونونه ډالره ګټه رسولی شي.

په ملګرو ملتونو کې د امریکا د استازې مرستیال د چهارشنبې په ورځ د افغانستان په اړه د ملګرو ملتونو د امنیت شورا په ځانګړې غونډه کې وویل، چې طالبان لا هم د ښځو او نجونو حقونه له پامه غورځوي او زده کړو ته د نجونو لاسرسی محدودوي.

هغه د ښځو پر کار باندې لګول شوي محدودیتونه او د دې ډلې له خوا د حجاب لګول د ټولنیز ډګر څخه د ښځو د ایستلو د یوې وسیلې په توګه یاد کړل.

رابرټ ووډ په دې غونډه کې وویل، چې د سروې ګانو پر بنسټ ۸۵ سلنه افغانان په دې باور دي، چې ښځې باید زده کړو ته مساوي لاسرسی ولري.

هغه زیاته کړه، چې د ښځو شتون د افغاني ټولنې له پیاوړتیا سره مرسته کوي او د ښځو کار کول د افغانستان اقتصاد ته تر یو میلیارد ډالرو زیات عاید راوړي.

په افغانستان کې د یوناما د فعالیتونو د ملاتړ په ترڅ کې په ملګرو ملتونو کې د امریکا د استازې مرستیال وویل، چې دوی د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د ځانګړي استازي د ټاکلو ملاتړ کوي.

هغه د یوې لار نقشې په چمتو کولو ټینګار وکړ، چې طالبان د افغانستان د نړۍوالو مکلفیتونو د رعایتولو او همدارنګه له دغې ډلې سره د نړۍ د اړیکو د عادي کولو لپاره د شرایطو په برابرولو مکلف کړي.

وروسته له هغې چې طالبانو یو ځل بیا پر افغانستان واک تر لاسه کړ، دغې ډلې پر مېرمنو او نجونو د کار، زده کړو او ټولنیز ژوند کې پر برخې اخیستنې یو شمېر محدودیتونه وضع کړل، چې دا چاره د نړۍوالې ټولنې او بشري حقونو سازمانونو د غبرګون لامل وګرځېد.

طالبانو پر نجونو او مېرمنو لګېدلي بندیزونه د دوی داخلي مساله ګڼلې ده.

د یوناما مشرې د چهارشنبې په ورځ د ملګرو ملتونو امنیت شورا ته په یوه راپور کې ویلي، چې په دوحه کې راتلونکې غونډه باید عملي اجنډا ولري او خبرې اترې باید د هغو پایلو لامل شي، چې دغه سازمان یې په لټه کې دی.

خو ویل کیږي، چې دا ناسته به د دوحې د لومړۍ او دویمې ناستې برعکس په جلا کچه او شاید د ملګرو ملتونو د عمومي منشي له شتون پرته ترسره شي.

د دوحې دویمه غونډه د فېبرورۍ په ۱۸ او ۱۹مه د ملګرو ملتونو د عمومي منشي انتونیو ګوتریش او د ۲۵ هېوادونو او نړۍوالو سازمانونو د ځانګړو استازو په حضور کې جوړه شوه.

دا غونډه د طالبانو له ګډون څخه د انکار او هم د دغې ډلې د شرطونو د نه منلو له امله له کومې څرګندې نتیجې پرته پای ته ورسېده.

د یوناما مشرې د چهارشنبې په ورځ د امنیت شورا په غونډه کې افغانستان د نړۍوالې ټولنې پر وړاندې ننګونه او د بې ثباتۍ سرچینه وبلله او زیاته یې کړه، چې له دغه هېواد څخه د نړۍ نورو برخو ته ترهګري صادرېږي.

مېرمن اوتونبیایوا دا هم وویل، چې په افغانستان کې د ترهګرو ډلو شتون د سیمې او بهر هېوادونو لپاره د اندېښنې لامل دی.

هغې زیاته کړه؛ دا اندېښنې یوازې په افغانستان کې د داعش د حضور په اړه نه دي؛ بلکې د اوتونبیایوا په وینا، په افغانستان کې د تحریک طالبان پاکستان حضور د پاکستان لپاره یوه لویه اندېښنه ده، چې په تېرو میاشتو کې د ترهګرو بریدونو شاهد دی.

د یوناما مشرې په دې غونډه کې وویل، چې دغه سازمان به له طالبانو سره خپلو اړیکو ته دوام ورکړي.

هغه وویل، چې د بشري حقونو د مسالې او د سیاسي تصمیم نیولو په بهیر کې د خلکو د استازو د شتون په اړه له افغانانو سره سلا مشورو ته دوام ورکوي.

مېرمن اوتونبیایوا د نړۍوالې ټولنې د مرستو په اړه وویل، چې په تېرو درېیو کلونو کې شاوخوا اته میلیارده ډالره د افغانستان خلکو ته ورکړل شوي دي.

هغه وويل، چې د نړۍوالې ټولنې له خوا د مرستو رسولو په افغانستان کې د اقتصادي ثبات او د خصوصي سکټور له پايښت سره مرسته کړې ده.

د یوناما مشر له نړۍوالې ټولنې او مرستندویانو وغوښتل، چې له افغانستان سره خپلو مرستو ته دوام ورکړي.

دغه محکمه زياتوي چې نهه تنه د چک ولسوالۍ د محکمې له خوا او يو تن د ميدان ښار د محکمې له خوا محکوم شوي وو.

د طالبانو سترې محکمې نن په یوه خبرپاڼه کې لیکلي، دغو کسانو چې د بند موده یې پوره کړې وه په عام محضر کې مجازات شول.

دغې محکمې د چهارشنبې په ورځ په یوه بله خبرپاڼه کې لیکلي چې یو کس د غلا په تور د کابل ښار د لومړۍ حوزې د څلورم زون له خوا ۳۹دورې ووهل شو.

د طالبانو په خبرپاڼه کې د سزا د څرنګوالي په اړه څه نه دي ویل شوي، خو زیاته کړې یې ده چې دغو کسانو ته تعزیري سزا ورکړل شوې ده. دا ډله معمولا په داسې قضیو کې تورن کسان په دورو وهي.

د طالبانو د سترې محکمې د خبرپاڼې له مخې، دغو کسانو ته د میدان وردګو ولایت د اوسېدونکو، د دې ولایت د محکمې د مسوولینو او نورو طالب چارواکو په حضور کې سزا ورکړل شوه.

په خبرپاڼه کې راغلي: "حدود او قصاص د خدای د رحمت سرچینه ده، چې پلي کول یې سوکالي او خوښي رامنځته کوي."

که څه هم طالبانو د افغانستان د واک تر لاسه کولو وروسته جسمي مجازات بیا پیل کړي، خو په دې وروستیو کې د دغې ډلې چارواکو د وهلو ټکولو، د لاسونو پرې کول او اعدام په څېر جسمي مجازات زیات کړي دي.

دې ډلې په دې وروستیو کې په سرپل ولایت کې درې تنه، په کابل کې دوه تنه، په هرات کې اته تنه، په لغمان او بلخ کې څلور تنه او په بامیان ولایت کې دیارلس تنه د «زنا» «بې حیایۍ» او «نامشروع اړیکو» په تور نیولي او مجازات کړي یې دي.

په دې وروستیو کې ملګرو ملتونو په افغانستان کې د جسمي مجازاتو د دوام په اړه اندېښنه څرګنده کړې او له طالبانو یې غوښتي چې د جسمي مجازاتو چې د انساني کرامت خلاف او ظالمانه عمل دی مخه ونیسي.

خو د طالبانو ډلې ویلي چې اسلامي شریعت پلي کوي او دا هېوادونه او سازمانونه دې د افغانستان په کورنیو چارو کې لاسوهنه نه کوي.