د فوټبال ۲۰۲۶ نړۍوال جام د غوراوي سيالۍ: افغانستان ۲-۱ هندوستان ته ماته ورکړه

مفتي عبدالمتین قانع د سې شنبې په ورځ (د مارچ ۲۶مه) په اېکس ټولنیزې شبکې لیکلي، چې په هرات کې څلور وسله وال غله او دوه تنه د وژنې په تور، لغمان کې څلور تنه د غلا په تور، تخار کې څلور تنه د وسلو د ناقانونه لېږد او درې غله او په نیمروز کې دوه غله نیول شوي دي.

ښاغلی قانع زیاتوي؛ په هلمند کې درې تنه د خوراکي او غیر خوراکي توکو د قاچاق په تړاو، پروان کې درې تنه د وینې او ټپي کولو په تور، کاپیسا کې دوه تنه د ځورونې، نورستان کې یو تن د وژنې او کندز کې یو تن د وسلو د ناقانونو ساتلو په تړاو نیول شوي دي.

په ورته وخت کې د طالبانو د نيمروز امنيه قوماندانۍ پوليسو د خوراکي او غير خوراکي توکو د قاچاق، غلا او جنګ کولو په تړاو ١٥ تنه نيولي دي.

که څه هم د طالبانو له خوا په دې وروستیو کې د غلا په تور د نیونو لړۍ چټکه شوې؛ خو لا هم د غلا قضیې نه دي کمې شوي.

د چارو یو شمېر شننونکي بیا وايي، چې په افغانستان کې روان غربت او بې کاري د دې لامل شوې، چې غله زیات او د غلا پېښې بې شمېره شي.

د دغه رپوټ له مخې؛ د سوداګرو پانګونو د وزلوبې لوبغاړو لپاره اسانتياوې زياتې کړي او په دې لوبه ته يې زيات ځوانان جذب کړي دي.

سرور پهلوان چې د افغانستان په شمال کې د وزلوبې یو مشهور لوبغاړی دی، فرانس پرېس ته وویل، چې پخوا به ورته وريجې، غوړیي، غالۍ او غواګانې په انعامونو کې ورکول کېدلې؛ خو اوس مسلکي وزلوبې لوبغاړي تر سل زره ډالرو پورې قراردادونه لاسلیکوي.

سعید کریم د تیلو یو سوداګر چې د مزارشریف، دوبۍ او استانبول ترمنځ سوداګري کوي، په نوي وزلوبه کې تر ټولو لوی پانګوال دی.

پنځه میاشتې وړاندې یې د خپل شرکت یما پټرولیم په نوم یو ټیم جوړ کړ.

هغه د سرور په ګډون د هېواد دوه غوره لوبغاړي پېرودلي او شاوخوا څلوېښت اسونه یې اخیستي دي، چې ځينې يې په قزاقستان او تاجکستان کې دي او هر يو يې تر سل زرو ډالرو پورې بيه لري.

هغه وايي: "موږ د اسونو، سپرلۍ، اسونو ساتلو او نورو وسایلو په اخیستلو باندې یو میلیون ډالر پانګونه کړې ده."

د وزلوبې پر لوبو کې پانګونه دومره زیاته شوې، چې د یما پټرولیم لوبډلې له بریا وروسته د لوبډلې پر غړو ۳۵ زره ډالره، درې اوښان او یو موټر ووېشل.

اوس په لوبو کې کله چې یو لوبغاړی له سختې مبارزې وروسته، د ۳۰ کیلو چرمي کڅوړې کې مړه وزه ځای پر ځای کړي، د ۱۰۰ ډالرو جایزه ترلاسه کوي.

د وزلوبې له مالي تمویلوونکو څخه محمد یما رضاغیار، د وزلوبې له ودې څخه د خوښۍ د څرګندولو په ترڅ کې وویل: «د دې لوبې لپاره د سوداګرو پانګونه ښه ده.دا ترتیب یې عالي دی."

هغه همدارنګه ټینګار وکړ: "نندارچيان پرته له وېرې راتللی شي، ځکه چې د طالبانو په راتګ سره مرګونې شخړې پای ته رسېدلې دي."

د وزلوبې د فدراسیون مشر غلام سرور جلال په افغانستان کې د وزلوبې د سپورټ په پیلېدو د خوښۍ څرګندولو په ترڅ کې فرانس پرېس ته وویل: "سږ کال ۲۰ تنو سوداګرو له موږ سره اړیکه نیولې ده. په نویو ټیمونو به څلور یا پنځه میلیونه ډالره پانګونه وشي. موږ غواړو (وزلوبه) د فوټبال یا کرېکټ په څېر په یوه سپورت بدله کړو. یوه سوداګریزه لوبه شي."

د هغه په ​​وينا" پخوا د وزلوبو لوبغاړو شمېر ٢٠٠ تنو ته رسېده" خو نوې پانګونې د هغوى شمېر څه ناڅه ٥٠٠ تنو ته ورساوه او ډېر ځوانان يې دې ورزش ته جذب کړل.

سرور د وزلوبو لوبغاړی وويل: "پخوا به د هر ټورنمنټ وروسته زموږ په اوږو سړې اوبه اچول کېدې" خو اوس موږ سونا لرو."

په ورته ډول لوبغاړی د عضلاتو د جوړولو لپاره نور د ونو څخه ځانونه نه ځړوي، مګر اوس په جیمونو کې وزن پورته کوي.

سرور زياته کړه، چې د وزلوبی د لوبې له امله يې ژوند بدل شوى او د دې لوبو په پيسو يې يو کور، موټر او ګڼ شمېر پسونه اخيستي دي.

په دغه راپور کې فرانس پرېس زیاته کړې، چې طالبانو د خپلې واکمنۍ په لومړۍ دوره کې دغه سپورټ غیر اخلاقي بللی و او پرې بندیز لګولی و اوس یې تر خپل واک لاندې یې یو ځل بیا د ښځو پر ورزشي لوبغالو بندیز لګولی؛ خو دوی پر دې لوبې کومه نیوکه نه لري او د دغو سیالیو د ترسره کولو مخالف نه دي.

د وزلوبې ملي لوبډلې د افغانستان د جمهوري دولت د وروستي ولسمشر محمد اشرف غني له خوا په ۲۰۱۸ کال کې په کابل کې پیل شوې او ټولې چارې یې ملي راډیو تلویزون د وزلوبې له فدراسیون سره سمبالولې.

مجاهد زياتوي، چې د هغه د اوسېدو پخوانۍ ځای (متنازع فيه) و؛ خو د پرېکړې له مخې هغه باید یو مناسب ځای واوسيږي.

د ځينو راپورونو له مخې؛ طالبانو د حزب اسلامي مشر ګلبدین حکمتیار له خپل استوګنځي او دفتر څخه په دې دلیل وایسته، چې د کور او دفتر ځمکه یې دولتي ملکیت و.

طالبانو هغه د دولتي ځمکو په غصب تورن کړ؛ خو د حکمتیار استدلال دا و، چې د تېر حکومت د هوکړې له مخې په دغو ملکیتونو کې پاتې شوی دی.

د طالبانو ویاند ذبيح الله مجاهد د سې شنبې په ورځ د (وري ۷مه) د حکميتار دې موضوع ته په اشارې پر خپل اېکس پاڼه ليکلي: « دا چې د هغه د اوسېدو پخوانی ځای متنازع فیه و، پرېکړه وشوه، چې هغه یو مناسب خای واوسيږي.»

مجاهد ليکلي، چې د حکمتيار په وړاندي نور هېڅ اقدام نه دی شوی او د هغه حثیثت پر خپل ځای دی.

د ګلبدین حکمتیار زوی حبیب الرحمن حکمتیار له دولتي کور څخه د ګلبدین حکمتیار د ویستلو په غبرګون کې د طالبانو د حکومت پر خپلسرۍ نیوکه کړې او له دولتي کوره د خپل پلار ویستل "بې احترامي او نامناسب عمل" بللی.

هغه ویلي: "د طالبانو په حکومت کې نږدې هرڅوک ځان ته امیرالمؤمنین دی."

د حکمتیار زوی د دوشنبې په ورځ په ایکس ټولنیزې شبکې یو پیغام کې لیکي، چې طالبان ځان د حزب اسلامي له مشر سره د پخواني حکومت د هوکړې پابند نه بولي او له طالبانو سره له میاشتو خبرو وروسته یې خپل د اوسېدو ځای بدل کړی دی.

د ملا دین محمد وروستۍ ویډیووې خواله رسنیو کې لاس په لاس کېږي او تر مفتي منېر شاکر هم رسېدلې دي.

یوه ویډیو کې نوموړي ویلي، یو وخت روسیه کې داسې ماشوم پیدا شو چې هډوکي یې نه درلودل، هلته پرې ساینسپوهان نه پوهېدل بیا یې په افغانستان کې د دوی له پیر سره دا مسله شریکه کړه، هغه ورته وویل «چې ښځه ځان له ښځې سره وسولوي او مني یې داخل شي، نو دا ډول اولاد یې زېږي.»

مفتي منیر شاکر د ملا دین محمد د دې خبرې ردولو سره د قران هجر سورت کې د یوه ایت په ویلو سره وایي: «پاک الله په ښکاره وايي چې د ښځې او نر له یوځایېدو ماشوم زېږي، د ښځې او ښځې له یو ځایېدو نه کېږي.»

دغه طالب ملاتړی دین محمد د خپل پیر له قوله وايي: کله به مې چې حرم شریف کې ذکر شروع کړ، نو وبه وېرېدم چې احتلام به شم، نو ځکه به ووتلم.

د پښتونخوا نومیالی دیني عالم مفتي منیر شاکر د نوموړي د دې خبرې په ردولو سره وايي: پیر صیب که در سره ډله کې ښکلی هلک ناست دی هغه ته دې کوم چل کېږي یا کومه جمع کې دې پیر صیب ته ښځې راغلې دي. ته دا قوم کومې خوا ته بیایې.

مفتي منیر شاکر په اخر کې وايي، حیران دې ته دی چې طالبان ځان اسلامي حکومت بولي، د بې حیايي په پلمه یې د نجونو پر زدکړو بندیز لګولی، خو د خلیفه دین محمد په څېر پر حرافاتي ملایانو بندیز نه لګوي.

د مالیې وزارت د عوایدو لوی رییس چې د کندهار پنچوايي ولسوالۍ اوسیدونکی دی، د قرانکریم تفسر او ترجمه یې د طالبانو له مشر ملا هبت الله سره کړي دي.

د طالبانو د تر کنټرول لاندې مالیې وزارت کې څو تنو طالب چاروکو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل، د مالیې وزارت د عوایدو لوی رییس په راتلو سره د مالیې وزیر محمد ناصر اخوند بې واکه کړی دی او ټولې ګمارنې په خپل سر کوي.

د معلوماتو له مخې د مالیې وزارت عوایدو لوی ریاست په هیواد کې ټولې عایداتي ادارې په ځانګړې توګه ګمرکونه او د ولایتونو مستوفویتونه په خپل کنټرول کې لري.

سرچینې وايي د مالیې وزارت د عوایدو لوی رییس چې مستقیم د ملا هبت الله تر امر لاندې کار کوي، په عایداتي ځایونو کې د خپلو انډیوالان و د ګمارلو په هڅه کې دی.

د طالبانو سرچینې وايي چې پر ملا هبت الله سربېره یو شمیر ځواکمن طالب مشران د مالیې وزارت له عوایدو د اپراتفي او د انډیوالانو د لکښتونو په نامه میلونونه افغانۍ اخلي، خو د طالبانو د مالیې پخوانی ګوښه شوی وزیر او اوس مهال د افغانستان بانګ رییس هدیت الله بدري ددغو پیسو د ورکړې د ثبت غوښتنه کړې وه.

د دغې غوښتنې له امله له هدیت الله بدري سره د ملا هبت الله اختلافات پیدا شول، چې بیا وروسته د مالیې وزارت له دندې ګوښه شو.

سرچینې وايي بدري له ملا هبت الله غوښتي و، چې له بانګ یوه افغانۍ هم وځي، باید دا په سیسټم کې له بانګ سره ثبت شي او د مصرف حساب ورکړل شي.

څو میاشتې وړاندې د طالبانو تر کنټرول لاندې د ارګ یوې معتبرې سرچینې ویلي و، د تېر کال له جدي میاشتې تر اوسه د طالبانو د کورنیو چارو وزیر ۴ میلیارده افغانۍ د اپراتیفي پیسو په نوم اخیستې.

د طالبانو مالیې وزارت کې هم سرچینو ویلي وو، چې هدایت الله بدري د سراج الدین حقاني له دغو اپراتیفي پیسو سره هم اختلاف درلود، چې بې له کومه حساب کتابه له مالیې وزارت څخه وځي.

ملا هدایت الله بدري چې اصلي نوم یې ګل اغا دی، په مدرسه کې د طالبانو د بنسټګر ملا عمر شارګرد پاتې شوی دی او د طالبانو مالي سیسټم بنسټګر هم یاديږي.

د طالبانو د حکومتولۍ په اړه نیوکې دا دي، چې اداري سیسټم پکې نه پلي کیږي او بې له کومه ثبته د ملا هبت الله په یو شفاهي امر له مالیې وزارت پیسې اېستل کیږي.

طالبانو د بیا ځلي واک ته رسېدو څخه څه کم درې کاله تیږي خو تر اوسه دغې ډلې له ولس سره د راټولو شوو عوایدو په اړه معلومات نه دي شریک کړي چې له دوی راټوله شوې مالیه چېرته مصرفیږي.