فرانس پرېس: په افغانستان کې وزلوبه په عصري لوبې د بدلېدو په درشل کې ده

مجاهد زياتوي، چې د هغه د اوسېدو پخوانۍ ځای (متنازع فيه) و؛ خو د پرېکړې له مخې هغه باید یو مناسب ځای واوسيږي.

د ځينو راپورونو له مخې؛ طالبانو د حزب اسلامي مشر ګلبدین حکمتیار له خپل استوګنځي او دفتر څخه په دې دلیل وایسته، چې د کور او دفتر ځمکه یې دولتي ملکیت و.

طالبانو هغه د دولتي ځمکو په غصب تورن کړ؛ خو د حکمتیار استدلال دا و، چې د تېر حکومت د هوکړې له مخې په دغو ملکیتونو کې پاتې شوی دی.

د طالبانو ویاند ذبيح الله مجاهد د سې شنبې په ورځ د (وري ۷مه) د حکميتار دې موضوع ته په اشارې پر خپل اېکس پاڼه ليکلي: « دا چې د هغه د اوسېدو پخوانی ځای متنازع فیه و، پرېکړه وشوه، چې هغه یو مناسب خای واوسيږي.»

مجاهد ليکلي، چې د حکمتيار په وړاندي نور هېڅ اقدام نه دی شوی او د هغه حثیثت پر خپل ځای دی.

د ګلبدین حکمتیار زوی حبیب الرحمن حکمتیار له دولتي کور څخه د ګلبدین حکمتیار د ویستلو په غبرګون کې د طالبانو د حکومت پر خپلسرۍ نیوکه کړې او له دولتي کوره د خپل پلار ویستل "بې احترامي او نامناسب عمل" بللی.

هغه ویلي: "د طالبانو په حکومت کې نږدې هرڅوک ځان ته امیرالمؤمنین دی."

د حکمتیار زوی د دوشنبې په ورځ په ایکس ټولنیزې شبکې یو پیغام کې لیکي، چې طالبان ځان د حزب اسلامي له مشر سره د پخواني حکومت د هوکړې پابند نه بولي او له طالبانو سره له میاشتو خبرو وروسته یې خپل د اوسېدو ځای بدل کړی دی.

د ملا دین محمد وروستۍ ویډیووې خواله رسنیو کې لاس په لاس کېږي او تر مفتي منېر شاکر هم رسېدلې دي.

یوه ویډیو کې نوموړي ویلي، یو وخت روسیه کې داسې ماشوم پیدا شو چې هډوکي یې نه درلودل، هلته پرې ساینسپوهان نه پوهېدل بیا یې په افغانستان کې د دوی له پیر سره دا مسله شریکه کړه، هغه ورته وویل «چې ښځه ځان له ښځې سره وسولوي او مني یې داخل شي، نو دا ډول اولاد یې زېږي.»

مفتي منیر شاکر د ملا دین محمد د دې خبرې ردولو سره د قران هجر سورت کې د یوه ایت په ویلو سره وایي: «پاک الله په ښکاره وايي چې د ښځې او نر له یوځایېدو ماشوم زېږي، د ښځې او ښځې له یو ځایېدو نه کېږي.»

دغه طالب ملاتړی دین محمد د خپل پیر له قوله وايي: کله به مې چې حرم شریف کې ذکر شروع کړ، نو وبه وېرېدم چې احتلام به شم، نو ځکه به ووتلم.

د پښتونخوا نومیالی دیني عالم مفتي منیر شاکر د نوموړي د دې خبرې په ردولو سره وايي: پیر صیب که در سره ډله کې ښکلی هلک ناست دی هغه ته دې کوم چل کېږي یا کومه جمع کې دې پیر صیب ته ښځې راغلې دي. ته دا قوم کومې خوا ته بیایې.

مفتي منیر شاکر په اخر کې وايي، حیران دې ته دی چې طالبان ځان اسلامي حکومت بولي، د بې حیايي په پلمه یې د نجونو پر زدکړو بندیز لګولی، خو د خلیفه دین محمد په څېر پر حرافاتي ملایانو بندیز نه لګوي.

د مالیې وزارت د عوایدو لوی رییس چې د کندهار پنچوايي ولسوالۍ اوسیدونکی دی، د قرانکریم تفسر او ترجمه یې د طالبانو له مشر ملا هبت الله سره کړي دي.

د طالبانو د تر کنټرول لاندې مالیې وزارت کې څو تنو طالب چاروکو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل، د مالیې وزارت د عوایدو لوی رییس په راتلو سره د مالیې وزیر محمد ناصر اخوند بې واکه کړی دی او ټولې ګمارنې په خپل سر کوي.

د معلوماتو له مخې د مالیې وزارت عوایدو لوی ریاست په هیواد کې ټولې عایداتي ادارې په ځانګړې توګه ګمرکونه او د ولایتونو مستوفویتونه په خپل کنټرول کې لري.

سرچینې وايي د مالیې وزارت د عوایدو لوی رییس چې مستقیم د ملا هبت الله تر امر لاندې کار کوي، په عایداتي ځایونو کې د خپلو انډیوالان و د ګمارلو په هڅه کې دی.

د طالبانو سرچینې وايي چې پر ملا هبت الله سربېره یو شمیر ځواکمن طالب مشران د مالیې وزارت له عوایدو د اپراتفي او د انډیوالانو د لکښتونو په نامه میلونونه افغانۍ اخلي، خو د طالبانو د مالیې پخوانی ګوښه شوی وزیر او اوس مهال د افغانستان بانګ رییس هدیت الله بدري ددغو پیسو د ورکړې د ثبت غوښتنه کړې وه.

د دغې غوښتنې له امله له هدیت الله بدري سره د ملا هبت الله اختلافات پیدا شول، چې بیا وروسته د مالیې وزارت له دندې ګوښه شو.

سرچینې وايي بدري له ملا هبت الله غوښتي و، چې له بانګ یوه افغانۍ هم وځي، باید دا په سیسټم کې له بانګ سره ثبت شي او د مصرف حساب ورکړل شي.

څو میاشتې وړاندې د طالبانو تر کنټرول لاندې د ارګ یوې معتبرې سرچینې ویلي و، د تېر کال له جدي میاشتې تر اوسه د طالبانو د کورنیو چارو وزیر ۴ میلیارده افغانۍ د اپراتیفي پیسو په نوم اخیستې.

د طالبانو مالیې وزارت کې هم سرچینو ویلي وو، چې هدایت الله بدري د سراج الدین حقاني له دغو اپراتیفي پیسو سره هم اختلاف درلود، چې بې له کومه حساب کتابه له مالیې وزارت څخه وځي.

ملا هدایت الله بدري چې اصلي نوم یې ګل اغا دی، په مدرسه کې د طالبانو د بنسټګر ملا عمر شارګرد پاتې شوی دی او د طالبانو مالي سیسټم بنسټګر هم یاديږي.

د طالبانو د حکومتولۍ په اړه نیوکې دا دي، چې اداري سیسټم پکې نه پلي کیږي او بې له کومه ثبته د ملا هبت الله په یو شفاهي امر له مالیې وزارت پیسې اېستل کیږي.

طالبانو د بیا ځلي واک ته رسېدو څخه څه کم درې کاله تیږي خو تر اوسه دغې ډلې له ولس سره د راټولو شوو عوایدو په اړه معلومات نه دي شریک کړي چې له دوی راټوله شوې مالیه چېرته مصرفیږي.

ښاغلي خامنه يي د شاعرانو د شعر د منځپانګې په ستایلو سره هغوی ته په وینا کې وویل: «د پارسي ژبو ملتونو د یووالی موضوع چې ستاسو په نظر کې ده، د دې هېوادونو په نننیو مسلو کې تر ټولو مهمه مسله ده.»

د تسنیم خبري اژانس د سې شنبې ورځې راپور له مخې، نوموړي دا خبره د نوي لمریز کال په شپږمه له پارسي ژبو شاعرانو او فرهنګیانو سره د شیعیانو د دویم امام حسن بن علي د زوکړې په مناسبت غونډه کې وکړه.

د افغانستان له شاعرانو نجیب بارور، محمد کاظم کاظمي او سیید حکیم په دې غونډه کې ګډون کړی و.

نجیب بارور چې یو وخت له ایران د اېستلو سره مخ و، په دې غونډه کې یې ښاغلي خامنه يي «د پارسي ژبو ملتونو رهبر» وباله.

که څه هم طالبان په افغانستان کې د داعش د ځپلو ادعا کوي، خو داعش خراسان ډلې پر ملکي وګړو او طالب ځواکونو خپلو بریدونو ته دوام ورکړی دی.

په تازه پېښه کې داعش ډلې په کندهار ښار کې د نوي کابل بانک مخې ته چاودنه کړې چې له امله یې لږ تر لږه ۴۳ تنه وژل شوي او نږدې ۵۰ نور ټپیان دي.

د منځنۍ اسیا هېوادونو هم په پرله پسې ډول په افغانستان کې د داعش د فعالیتونو د زیاتېدو او د سیمې پر نورو هېوادونو د هغې د اغېز په اړه اندېښنه ښودلې ده.

د ملګرو ملتونو امنیت شورا هم په سلواغه میاشت کې ارزونه کړې چې داعش ډله لا هم د افغانستان او سیمې لپاره یو ګواښ دی.

د دغه راپور له مخې، په افغانستان کې د داعش ډلې هدفونه تر ټولو لومړی شیعه‌ګان دي، ورپسې طالبان او بیا ولسي وګړي دي.

امنیت شورا لیکلي چې د طالبانو د مشرتابه تر منځ د داعش او د هغوی له همفکرو «سلفیانو» سره د چلند په اړه د نظر اختلاف موجود دی.

وروسته له هغې چې داعش خراسان ډلې په مسکو کې د کنسرت پر یوه تالار د وروستي برید مسوولیت ومانه، په سیمه کې د دغې ډلې د فعالیت د زیاتېدو په اړه اندېښنې راپورته شوې دي.

د دغه برید په غبرګون کې د طالبانو ځینو سیاسي مخالفینو ویلي چې د دغې ډلې تر واک لاندې افغانستان د سیمې لپاره ګواښ او د ترهګرو ډلو په ځاله بدل شوی.