عاطف مشعل: غرب داعش د یو ملک نه بلکې د سیمې پرضد تمویلوي

د پروان لپاره د طالبانو امنيه قومندانۍ نن په يوه خبرپاڼه کې ويلي، چې پېښه د دې ولایت د جبل السراج ولسوالۍ په قلعه سرخ کې یوه کرولا له سړک اوښتې، لومړی يې یو ماشوم وهلی او وروسته یې له بل موټر سره ټکر کړی، چې د دواړو موټر چلوونکو په ګډون ۷ کسان پکې ټپي شوي دي.

په بغلان کې د طالبانو امنيه قومندانۍ هم نن په يوه خبرپاڼه کې په خنجان ولسوالۍ کې له غره سره د ۵۸۰ بس د ټکر خبر ورکړی.

په خبرپاڼه کې ليکل شوي، چې د شمالي سالنګ د چهارمغزک په ګولايي کې د مسافرو دغه موټر له سړک ښویېدلی او له غره سره ټکر شوی، چې ۹ مسافر پکې ټپيان شوي دي.

د ځايي طالبانو په خبره، چې د دواړو پېښو ټپيان د سيمې روغتيايي مرکزونو ته وړل شوي دي.

طالب مسولينو د دې ترافيکي پېښو لامل د موټر چلوونکو بې احتیاطي بللې ده.

د طالبانو د امنیتي او تصفیوي چارو کمېسون مکتوب نن د دې کمېسون مسوول او دفاع وزیر ملا یعقوب لاسلیک کړی دی.

په دغه مکتوب کې راغلي، چې د طالبانو امنیتي او تصفیوي چارو کمېسون د پرېکړې په مطابق په ټولو ولایتونو کې د کره کتنې هییت په خپلو کارونو کې مستقل دي.

همدرانګه په ټولو ولایتونو کې د والي مرستیال د امنیتي او تصفیوي کمېسون مسوول دی، نو دی مسوولیت لري چې په خپلو ولایت کې د پلاوي لپاره سهولتونه رامنځته او ستونزو ته یې رسیدنه وکړي.

په مکتوب کې لیکل شوي، چې د کره کتنې هیت مکلف دی چې د فورمې کتلو په وخت کې د ډلګۍ مشر حتما فزیکي حضور ولري او د غیرحاضرۍ په صورت کې د هیڅ طالب فورمه تایید نه کړي.

د کمېسون بل شرط دا دی، چې په کومو سیمو او ولایتونو کې چې چا په تېره جګړه کې برخه اخیستي وي، نو د خپلو فورمو د تاییدۍ لپاره دې هغو ولایتونو ته مراجعه وکړي.

د تصفیې کمېسون د مکتوب په اخر کې لیکلي، هغه کسان چې د طالبانو واک ته رسېدو سره له مسوولینو سره نورو ولایتونو ته تللي وي او خپلې فورمې یې هلته تاید کړي وي، خو په دغه ولایت کې جهادي سابقه ونه لري هغه فورمې د اعتبار وړ نه دي.

له دوی غوښتنه شوې ده، چې په خپلو ولایتونو کې چې د جګړې سابقه ولري، هلته دې خپلې فورمې تاید کړي.

د طالبانو بیا ځلي واک ته رسېدو سره دغې ډلې څو ځله د امنیتي او تصفیوي کمېسون د خپلو غړو د تایید لپاره شرایط وټاکل؛ خو داسې معلومیږي طالبان تر اوسه په دې نه توانیدلي خپل ټول وسلوال تایید او ثبت کړي.

له دې وړاندې د میدان وردګو یو شمېر طالبانو نیوکه کړې وه، چې د طالبانو امنیتي او تصفیوي کمېسون د کندهاري طالبانو په کنټرول کې دی.

دوی ویلي و چې دغه کندهارۍ ډله د نورو ولایتونو او په ځانګړي توکه د میدان وردګو د طالبانو د غړیتوب فورمې نه تاییدوي.

دوی ادعا کړې وه، چې د تصفیې کمېسون دې د ملا فاضل او ملا قیوم ذاکر اړوند د طالبانو تصفیه وکړي، چې دواړو یې په خپلو وسلوالو ډلو کې پر طالبانو سربېره نور کسان هم ځای پر ځای کړي دي.

د میدان وردګو یو شمېر طالبانو په ټولنیزو شبکو کې پر کندهاري طالبانو دا نیوکه هم کړې وه، چې جګړه دوی کړې او اوس ټولې مهمې دندې د کندهاري طالبانو په لاس کې دي.

د طالبانو له بیا واکمنېدو له دوو کلونو زیاته موده تېریږي خو تر اوسه دې ډلې خپل غړي نه دي تایید کړي.

په خبرپاڼه کې دغه راز يادونه شوې ده، چې د معاملو قسمي ترسره کول جواز نه لري او د ليلام ګټونکي دې د خپل ذمت پيسې ټولې يوځاى نغدې او یا هم د حوالې په ډول په ټاکلې موده کې بانک ته وسپاري.
تر دې وړاندې هم د افغانستان بانک د افغانیو پر وړاندې د ډالرو د ارزښت د کمښت لپاره ۱۷ مېلیونه ډالر پلورلي وو.
دغه لیلام د شلو کالو په ترڅ کې هره اونۍ د افغانیو د ارزښت لپاره ترسره کېږي او د افغانستان بانک غواړي په دې توګه د بهرنیو اسعارو پر وړاندې د افغانیو ارزښت وساتي.
له هغه ځایه چې افغانستان تر ډېره وارداتي هېواد دی او د څلور لسیزو نا امنیو له امله د دغه هېواد اقتصاد ځپل شوی، حکومتونو هڅه کړې چې په دې توګه د افغانیو ارزښت لوړ او د پیسو د پړسوب مخه ونیسي.
خو د اقتصادي چارو شنونکي وایي، چې د افغانیو دغه لنډمهاله ارزښت ساتنه هومره ګټوره نه ده؛ لکه څومره چې په کار ده نظامونه باید د افغانیو اصلي ارزښت په ساتلو کې ګامونه واخلي.

دوی وړاندیز کوي، چې په کور دننه دې د خلکو لپاره د کار روزګار اسانتیاوې برابرې او د بهرنۍ پانګو د جلبولو لپاره دې لا زیاتې هڅې وشي.

هغه چې د طالبانو په واکمنۍ کې شونې نه ښکاري، ځکه تر اوسه د طالبانو نظام د نړۍ هیڅ هېواد په رسمیت نه دی پېژندلی او هره ورځ له دغه هېواده خلک خپلې پانګې بهر ته لېږدوي.

هغه ویلي، چې د دغو سوالګرو له ډلې ۱۴۹۳۲ یې ښځینه، ۲۲۷۲۵ یې نارینه او ۴۰۶۵ ماشومان وو.

د دغو شمېرو له مخې، د سوالګرو لویه برخه ښځینه جوړوي.
د هغه په وینا، دغه سوالګر له راټولو وروسته ځانګړو کمېسیونونو ته ورپېژندل کېږي او له تثبیت وروسته دوی ته لازمې حرفوي زده‌کړې ورکول کېږي او ترڅنګ یې ورسره نورې مرستې هم کېږي.
خو کابل ښاریان وایي، د دغې پروسې له پیل راهیسې لاتراوسه په پلازمینه کې د سوالګرو شمېر نه دی کم شوی.
د کابل یو اوسېدونکی احمد وایي، چې وزګارۍ او بې وزلۍ خلک سوالګرۍ ته اړ اېستي دي.
د هغه په وینا، نن سبا مېندې او پلرونه د ماشومانو د نس مړولو لپاره سوالګري کوي او طالبانو د ښځینه دولتي کارکوونکو تر څنګ ډېر نارینه هم له دندو شړلي او د شاوخوا درې کالو په تېرېدو یې متقاعدو کارکوونکو ته د هغوی امتیازات نه دي ورکړي.

داسې راپورونه هم شته، چې په دغو سوالګرو کې یو شمېر یې د دولت پخواني کارکوونکي او تقاعد شوي کسان دي.

دغه مرکز وایي، د طالبانو دغه ادعا چې د داعش پر وړاندې جنګېږي او له القاعدې سره یې پرېکون کړی «پوچه او بې مانا» ده.

دغه انسټیتوت د پنجشبنې په ورځ (د وري نهمه) په یوه راپور کې لیکلي، چې دغه ډلې د ګډې ایډیولوژۍ له مخې هڅه کوي چې ټول مسلمان هېوادونه یو موټی او د یوې واکمنۍ تر سیوري لاندې راولي.

د دغه انسټیتوت په باور، طالبان د واشنګټن «د خوشالولو او حسن نیت» لپاره د داعش سره د مبارزې خبره کوي.

دغه اسټرالیایي څېړنیز بنسټ وایي، د داعش سره د مبارزې د دې ادعا سره، سره چې طالبان یې کوي دغه ډله لا هم پیاوړې ده او په کندهار او د مسکو د کنسرټ په یوه تالار کې په وروستیو پېښو کې دغې ډلې خپل واک او ځواک نړۍوالو ته ښکاره کړ.

دغه بنسټ ټینګار کوي، چې طالبان او القاعده د پخوانۍ ملګرتیا له امله لا هم یو بل ته وفاداره دي او القاعده توانېدلې چې په ټول افغانستان کې خپلو هڅو او فعالیتونو ته دوام ورکړي.

د دغه بنسټ د رپوټ په یوې برخې کې راغلي، چې په افغانستان کې د طالبانو د واکمنېدو سره هم مهاله د سیمې لیدلوری د ترهګریزو ډلو په ګټه د پام وړ بدل شوی دی.

د دغه راپور له مخې، ۲۱ نورو ترهکرو ډلو په افغانستان کې د طالبانو تر واک لاندې سیمه‌ییز عملیاتي مرکزونه پرانیستي دي.

د اسټرالیا د سټراتیژیکو مطالعاتو انسټیتوت دا رنګه ویلي، چې طالبانو د پاکستان د طالبانو له تحریک سره اړیکې ټینګې کړې او د دغې ډلې پر سر چې یوه ترهکره ډله ده، د خپل اصلي ملاتړي پاکستان سره هم په لانجه کې اوښتي دي.

دغه اسټرالیایي بنسټ خبرداری ورکړی، چې د ترهګرۍ ګواښ هم په افغانستان او هم په سیمه کې د زیاتېدو په حال کې دی.

د اسټرالیا د سټراتیژیکو مطالعاتو بنسټ ویلي، چې په کندهار او مسکو کې د داعش وروستي بریدونه باید سیمې او نړۍوالو قدرتونو ته د ترهګرۍ پر وړاندې د مبارزې لپاره لازمه انګیزه وروبخښي.

دغه بنسټ وایي، ژیوپولیټیکي سیالۍ د دې لامل شوي چې داعش، القاعده او طالبان د روښانه راتلونکې لپاره ښه فرصتونه تر لاسه کړي.