په غزني کې د یوه ماین د چاودنې له امله نهه ماشومان وژل شوي

د هلمند د ګرشک ولسوالۍ ځايي اوسېدونکو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ځینې ویډیو ګاني استولې چې لیدل کیږي د هلمند د ګرشک ولسوالۍ لپاره د طالبانو وسله وال کسان پر هټېوالو ډزي کوي.

افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته په لیږل شوي ویډیو کې لیدل کیږي چې پر یوه ډله هټېوالو په دوامداره توګه د طالبانو وسله وال کسان له لوري ډزې کیږي او خلک د مرمیو لګیدو له وېرې منډې وهي.

په یوه بله ویډیو کې لیدل کیږي چې یو شمېر هټېوال د طالب وسله والو له لوري ډبول شوي هم دي.

سرچیني وايي، د ګرشک د ښاروال طیب مولوي د ساتونکو له لوري په دزو کې پنځه هټېوال ټپیان شوي دي.

په هلمند کې د طالبانو سیمه ییزو چارواکو تر اوسه پورې په دې اړه څه نه دي ویلي خو، د یادې ولسوالۍ ځايي اوسیدونکي وايي، د ګرشک ښاروالۍ له لوري د کندهارـ هرات د عمومي سړک د پراخېدو په اړه یو شمېر هټېوالو ته خبر ورکړل شوی و چې د یاد سړک د پراخېدو د کارونو له پیل مخکې له دوکانونوخپل توکي وباسي.

د ګرشک ځايي اوسیدونکي وايي، د طالبانو له خبرتیا وروسته د ښاروالۍ کارکوونکو هڅه کوله چې یادې هټۍ ړنګې کړي خو دوکاندارانو د ښاروالۍ له کارکوونکو سره لاس اچولی او له شخړې وروسته د دغې ولسوالۍ د ښاروال طیب مولوي ساتونکو پر هټېوالو ډزي کړې دي.

د پاکستان د بلوچستان ایالت د اطلاعاتو مخکني وزیر جان اڅکزي نن دوشنبه د (وري ۱۳مه) په ایکس پاڼه لیکلي چې د طالبانو حکومت د «استخباراتو ادارې دغه اډه د امریکا بې پيلوټه الوتکو ته په سیمه کې د داعش وسله والې ډلې په وړاندې د عملیاتو لپاره په واک کې ورکړې.»

هغه د افغانستان په هوايي حریم کې د امریکايي بې پیلوټه الوتکو د ګزمو پر ضد د طالبانو د ویاند ذبیح الله مجاهد د غبرګون په تړاو ویلي چې «ریښتیا بل څه دي.»

تر هغه وړاندې د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد ویلي و چې د افغانستان په هوايي حریم بې پیلوټه الوتکې د امریکا دي او له ځینې نږدې هیوادونو الوتنې کوي چې وايي دوی یې په اړه اعتراض کړی چې د افغانستان پر هوايي حریم تیری نور ودروي.

جان اڅکزی وړاندې وايي، «دغه اډه د طالبانو د استخباراتو له لوري له امریکايي قراردادیانو سره د همکارۍ په موخه ورکړل شوې ده.»

د طالبانو حکومت لا تر اوسه پورې د جان اڅکزي دغې ادعا ته غبرګون نه دی ښودلی.

تر دې وړاندې د امریکا د پخواني ولسمشر ډونلډ ټرمپ ځانګړی مرستیال کریسټوفر کوسټا ویلي و، چې په افغانستان کې د داعش د ماتولو لپاره باید له طالبانو سره په ګډه کار وشي.

ښاغلي کوسټا د یکشنبې په ورځ په نیویارک ټایمز کې له کولن کلارک سره په یوه ګډه مقاله کې لیکلي چې «طالبان د باور وړ ځواک نه دی چې داعش ته ماتې ورکړي او یا په افغانستان کې نورې ترهګرې ډلې مهار کړي. خو دغه ډله باید وهڅول شي چې د داعش په وړاندې خپل فعالیتونه ګړندي کړي.»

د وري میاشتې په دویمه په کندهار کې او د وري درېیمه په مسکو کې د داعش له بریدونو وروسته د سیمې او نړۍ هيوادونو د دغې ډلې د بیا فعالېدو په اړه اندېښنې ښودلې دي. او داعش یې ټولو هیوادونو ته لوی ګواښ بللی.

مکینزي له این بي سي ټلویزیون سره د یکشنبې په ورځ (وري ۱۲مه) په مرکه کې له افغانستانه د امریکايي ځواکونو وتل په افغانستان کې د داعش خراسان څانګې د ودې لامل ګڼلی او د دغې ډلې د نړیوالو ګواښونو د زیاتوالي په اړه یې خبرداری ورکړی.

نوموړی په دې باور دی چې امریکا باید د ۲۰۲۱ کال په اګست کې له افغانستان څخه د بشپړ وتلو پر ځای په افغانستان کې د خپلو ځواکونو یوه برخه ساتلې وای. هغه د امریکا د ولسمشر جوبایډن څرګندونو ته په اشارې سره چې په افغانستان کې له لرې واټنه د څارنې وړتیا لري، وویل چې «دا مهال په افغانستان کې موږ د دغه هېواد د څارنې توان نه لرو.»

دغه جنرال په افغانستان کې د امریکايي ځواکونو نه شتون د داعش او نورو وسله والو ډلو لپاره یو نعمت وباله او زیاته یې کړه: «له بده مرغه موږ نور پر هغوی فشار نه راوړو، نو دوی واک ته د رسېدو لپاره ازاد دي، د پلان جوړولو او همغږي کولو لپاره یې ازادي لري.»

امریکايي چارواکو په وار وار په افغانستان کې د داعش د خراسان څانګې د شتون او پراخ فعالیت په اړه خبرداری ورکړی دی. د دې میاشتې په پیل کې د جمهوري غوښتونکو یوه جګپوړي سناتور په افغانستان کې د دغې ډلې پر پټنځایونو د بریدونو غوښتنه کړې وه.

د سنټکام پخواني قوماندان د داعش د اغېز څرنګوالي ته هم اشاره وکړه، او ویې ویل چې دغه ډله د ټولنیزو شبکو له لارې ګومارنې او مخامخ روزنه کې د سختو فعالیتونو لپاره جنګیالي چمتو کوي.

تر دې مخکې د روسيې دولتي خبري اژانس د خپلو سرچينو په حواله ليکلي وو، چې په مسکو کې د کروکس کنسرت پر تالار بريد کوونکي د«خراسان غږ» ټيليګرام چينل له لارې چې په داعش خراسان ډله پورې تړاو لري، ګومارل شوي وو.

ښاغلي مکینزي په مسکو کې د داعش د خراسان څانګې له خوا د وري میاشتې درېیمه، ترسره شوي برید ته په اشارې سره چې لږ تر لږه ۱۴۰ کسان په کې ووژل شول وویل چې دغه وسله واله ډله تر دې لا ډېر ګواښوونکي او پراخ عملیات تنظیم کولی شي.

د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان ملي راډیو ټلویزیون د یکشنبې په ورځ د (وري ۱۲مه) خبر ورکړی چې په افغانستان کې د یونیسکو د کلتوري څانګې مشر برنډون کاسار په بامیان کې د طالبانو د اطلاعات او کلتور له رییس صفي الله سره کتلي.

د دغه راپور له مخې په بامیان کې د طالبانو د اطلاعات او کلتور رییس د یونیسکو سازمان ته د همکارۍ ډاډ ورکړی.

خو د ملګرو ملتونو علمي، فرهنګي او ښوونیز سازمان (یونیسکو) تر اوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.

د باميانو د تاريخي ابداتو د ساتنې پروژه چې پخوا د ايټاليې په مالي مرسته ترسره شوې وه، د ۱۴۰۰ کال د زمري په ٢٤مه د طالبانو له واکمنۍ وروسته ودرول شوه.

دا په داسې حال کې ده چې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته، په دغه تاریخي سیمه کې د ناقانونه کیندنو او د سیمه ییزو طالب چارواکو د لاس لرلو ګڼ راپورونه ورکړل شوي دي.

طالبان چې په خپله لومړۍ دوره کې یې د بودا مجسمې ونړولې اوس د لرغونو او تاریخي اثارو د ساتنې ادعا کوي.

ښاغلي کوسټا د یکشنبې په ورځ په نیویارک ټایمز کې له کولن کلارک سره په یوه ګډه مقاله کې لیکلي چې طالبان د باور وړ ځواک نه دی چې داعش ته ماتې ورکړي او یا په افغانستان کې نورې ترهګرې ډلې مهار کړي. خو دغه ډله باید وهڅول شي چې د داعش په وړاندې خپل فعالیتونه ګړندي کړي.

هغه په افغانستان کې د داعش او القاعدې د ګواښ د له منځه وړلو لپاره په افغانستان کې د مقاومت د ډلو ملاتړ کول ډېر ناوخته ګڼي.

د سپینې ماڼۍ دغه پخوانی چارواکی لیکي: «یوازې طالبان د داعش خراسان د ګواښ مخه نه شي نیولی. او اوس د دې وخت هم نه دی چې د القاعدې او طالبانو ضد د افغان مخالفو ډلو لکه د پنجشیریانو متحدې جبهې، و ازمایو چې په پټه طالبان راپرځوي.»

کوستا وايي، له افغانستانه د امریکايي ځواکونو وتل د دې لامل شوي چې داعش بیا را ژوندی شي او په افغانستان او نورو هېوادونو کې ترهګریز بریدونه ترسره کړي.

نوموړی ټینګار کوي چې امریکا په افغانستان کې د ترهګرو ډلو د څارلو استخبارات نه لري.

د هغه په وينا، له طالبانو سره ډيپلوماسي او استخباراتي همکاري حل لاره ده.

نوموړی لیکي: «طالبان د داعش خراسان ډلې د ماتولو لپاره په نړیواله مبارزه کې د باور وړ شریکان نه دي. خو، له طالبانو سره یو څه همکاري اړینه ده، که څه هم دا چاره به ګرانه وي. خو له ترهګرۍ سره په مبارزه کې له سیمو څخه د معلوماتو راټولول اړین دي.»

کوسټا زیاتوي: «دا څرګنده ده چې متحده ایالات په افغانستان کې هیڅ ځواک نه لري، د تروریزم سره په مبارزه کې زموږ ګټې د هغو معلوماتو په کارولو سره ښې ترلاسه کیدی شي چې طالبانو د داعش په وړاندې د عملیاتو په ترڅ کې راټول کړي دي.»

کوسټا ټنیګار کړی دی چې له طالبانو سره دې اړیکې دې یوازې تر معلوماتو شریکولو محدودې شي.

هغه زیاتوي، چې له طالبانو سره د ډيپلوماسۍ وخت هم رارسېدلی دی.

دغه پخوانی امریکايي چارواکی استدلال کوي چې «واشنګټن او متحدان یې د قطر او یا سعودي عربستان له لارې باید طالبان وهڅوي چې دغه ډله پر داعش فشار زیات کړي.»

کوسټا په دې باور دی چې په افغانستان کې داعش ډلې د طالبانو له لوري ډیر ګوزارونه ګاللي او تر خپل اغېز لاندې سیمې یې له لاسه ورکړې دي، له همدې امله د داعش پام اوس په بهرنیو هېوادونو لکه روسیه کې پر عملیاتو ور ټول دی.