اسټرالیایي اونیزې سټردې پېپر لیکلي، طالبانو له هغې وروسته چې د کوکنارو پر کر بندیز ولګاوه؛ نو د هیرویینو پر ځای یې د مټ امفتامینو تولید او قاچاقو ته زور ورکړی. د راپور په لیکنه، مټ امفتامین (ښیښه) له افغانستانه د اسټرالیا تر بازارونو رسېږي.
په راپور کې راغلي، د هیرویینو پر ځای د مټ امفتامینو کارول او قاچاق پر افغانستان د طالبانو تر واکمنۍ وړاندې پیل شوی و.
د نشهیي توکو سره د مبارزې د یوه نړۍوال اژانس کارپوه سټر دې پېپر ته ویلي، چې په لومړیو کې طالبانو د هیرویینو او مټ امفتامینو یوه، یوه کڅوړه خپلو پېریدونکو ته په وړیا توګه ورکوله، چې هغوی له دغې مادې سره بلد کړي.
دغه کارپوه وايي:« هغوی تاسو ته سل کیلو هیرویین دراستوي او پنځه کیلو مټ امفتامین په وړیا توګه په هغو ورزیاتوي.»
د هغه په وینا، له دې کار څخه موخه په لومړیو کې د پېریدونکو ورجلبول ښودل شوي.
د دغه راپور پر بنسټ د مټ امفتامینو پر لور تګ طالبانو ته دا امکان وربخښي، چې «د هیرویینو خپله ستره امپراتوري د ګټې وټې په سترې سوداګرۍ او خطرناکې او مرګونې» کاروبار بدله کړې او له مخې یې په افغانستان کې خپلې واګې نورې هم ټینګې کړې دي.
په راپور کې د یوه فرمان پر بنسټ د کوکنارو د کرلو منعه کېدل هم «د دغې ډلې د تکلارې یوه برخه» بلل شوې؛ ځکه چې دغه سپارښتنه د اوومو تریاکو سترې زېرمې «چې داسې ښکاري، د دغې ډلې د مشرانو په واک کې دي»، د نشهیي توکو بیې لوړې کړې دي.
سټر ډې پېپر لیکلي، چې دغه زېرمې به په راتلونکو کلونو کې هم کمې نه شي.
دغې اونیزې لیکلي، په داسې حال کې چې طالبانو په ۲۰۲۲ کال کې د کوکنارو پر کر بندیز لګولی؛ خو دغه فرمان د یو کال په ترڅ کې پلی نه شو او د نشهیي توکو کاروباریانو د خپلو زېرمو او تولید لپاره ډېر وخت په واک کې لاره.
د دغه راپور له مخې، په همدې موده کې طالبانو د مفت امفتامینو پر تولید خپله پاملرنه زیاته کړه او خپلو محصولاتو ته یې بدلون ورکړ.
دغې رسنۍ لیکلي، چې د کارپوهانو په باور او د شواهدو پر بنسټ د مټ امفتامینو تولید «به طالبان په بې کچې توګه شتمن کړي او د هغوی په ځواکمنولو سره به مرسته وکړي او ورسره به لسګونه ترهګریز او جهادي تنظیمونه چې دا مهال په افغانستان کې د طالبانو له ملاتړه برخمن دي د مالي پلوه تامین کړي.»
په راپور کې د بېلګې په توګه په افغانستان کې د یو کیلو هیرویینو بیه چې د فرمان تر صادرولو وړاندې ۲۵۰ زره ډالره ښودل شوې، په همدې حال کې همدغه اندازه مټ امفتامینو بیه ۷۰۰ زرو ډالرو ته رسېده.
طالبانو تر دې مهاله د دغه راپور په اړه څه نه دي ویلي.
د ملګرو ملتونو د نشهیي توکو او جرمونو پر ضد ادارې د ۱۴۰۲ کال د وږي په میاشت کې ویلي و، چې له افغانستانه ګاونډیو هېوادونو ته د نشهیي توکي کرستال په قاچاقو کې ۱۲ برابره زیاتوالی راغلی.
د دغه راپور له مخې، د دغه توکي کچه په ۲۰۱۷ کال کې ۲.۵ ټنه ښودل شوې وه چې بیا په ۲۰۲۱ کال کې دغه کچه ۲۹.۷ ټنو ته لوړه شوه.
تر دې وړاندې د نشهيي توکو پر وړاندې د ایران د مبارزې مشر ویلي، چې په افغانستان کې د مت امفتامینو د تولید کچه ورځې تر بلې د ډېرېدو په حال کې ده.
